Hiep Hiep Hoera Hippie Verjaarsdag

“Ek moet nog vanaand die koek bak”, sê Rita. “Die verjaardagkoek?” maak ek net dubbeld seker. Dis die naweek van boet Jacob se 30ste verjaarsdagpartytjie, maar daar kan mos baie redes wees hoekom mens 7 uur op ‘n Vrydagaand aankondig jy moet koek bak… “Ja, is ‘n hippie koek, ek gaan die kleure meng, net eers ‘n resep kry,” bevestig sy en bel vir Bella.

Vat my ‘n oomblik of drie om die inligting te verwerk. Die Hippie Verjaarsdag is geskeduleer om môreoggend 11 uur af te skop en sy het nog nie ‘n resep nie! Sjoe… Hier kom ‘n ding! Oomblikke later kondig die selfoon aan dat Bella ‘n resep gestuur het. “Nee, gaan nie werk nie”, verklaar Rita, “ek het nie al die bestanddele nie.” Ons wend ons tot Oom Google. Ek dink aan al my resepteboeke by die huis, maar duidelik is resepteboeke nie meer so hoogmode soos in die 80s nie. Nogal jammer… Intussen het sy ‘n resep opgespoor wat aan haar bestanddele vereistes voldoen.

“Moer en roer” staan dit swart op wit op die slimfoon se skermpie. “Lees jy wat ek moet ingooi, dan gooi ek bymekaar” kry sy die slim plan en vir die volgende paar minute sit ek in verstomming en kyk hoe moer en roer sy letterlik bestanddele bymekaar. (My standerd 6 kookkuns juffrou sou ‘n hartaanval gekry het, want niks word afgemeet tot op die presiese lyntjie en randjie soos sy ons geleer het nie.)

Die mengsel was in die pan toe onthou Rita sy wou dit gekleur het. “Jy weet soos daai You Tube video waar al die kleure in bakkies is en dan word die bak geskud…” Ek moet bely dat daardie betrokke You Tube video nou nog nie onder my aandag gekom het nie, maar stel darem voor sy gooi die verskillende kleure in die rou mengsel en roer sommer met ‘n vurk.

Tyd om te bak

Dit werk en die bak wat oond toe gestuur word se inhoud lyk vir my baie mooi. Na al die opwinding is ons dankbaar die pizza het intussen opgedaag…

“Gaan mamma vanaand die koek ice?” vra klein Dewald ‘n rukkie later toe die koek uit die oond kom. “Nee, môreoggend” sê sy Ma. “Ja mens kan nie ‘n warm koek versier nie, die icing sal smelt” hou ek my vreeslik slim, maar eintlik het ek nie ‘n idee nie. (En ja, ek het gesê icing, want al is ek erg oor my taal het ek het in my lewe nog nooit van versiersuiker en koekversiering gepraat nie.)

So gesê, so gedaan. Koek word in vrede gelaat om af te koel. Volgende oggend is die enigste haastige een, Johan. “Kom nou. Maak klaar. Ons moet ry!” raas hy van vroeg af. Maar ons gaan nog die koek versier. Wel, Rita het. Ek het gekyk. Dit was nie soos my peetma dit altyd gedoen het nie. Die You Tube manier is ingespan. Lae en lae gekleurde icing is oor die koek gegooi totdat die koek in die mooiste gekleurde poel soet gestaan het.

“Ag nee,” kla Rita “ek wil dit nie so hê nie. Ek sal vir Bella vra,” besluit sy. Lyk vir my mooi, maar mens stry nie met die kok nie.

Johan en klein Dewald het solank gery. Hulle moet nog op pad ‘n draai by die winkel maak. Ons laai die koek in Mich se boot (ek kan nie sê kattebak nie. Nie ‘n manier wat ek ooit ‘n dier agter in ‘n boot sal laai nie. Wat het ons Taalvaders gedink?)

Koek in die boot

Dis nie ver tot by ons bestemming nie, maar in my verbeelding sien ek al hoe spat daai kleure sulke strepe die boot vol. Ons giggel tot voor die hek, maar ten spyte van ‘n paar spoedwalle en ‘n stop teen ‘n opdraande, is daar nie ‘n enkele stukkie soet gemors nie.

Bella toor die koek tot die standaard wat Rita oorspronklik in gedagte gehad het. Buite kry Jacob so lank die vuur aan die gang vir die eerste lekkerte van die dag, terwyl Simon die weber nadersleep om die stuk vark stadig-stadig gaar te kry.

Bella en Rita

Ek verkyk my aan die tuisgemaakte VW Bussie Voorkant wat as selfie-fotoraam vir die dag dien met ‘n helderkleurige lap agtergrond. Almal van Klein Dewald tot by Bella en Petrus het selfgekleurde T-hemde aan wat sterk aan Woodstock 1969 foto’s herinner.

Soos die oggend aanstap word die gesels meer om die vuurtjie en is daar al meer kinders wat rondspeel. Hulle hou hulself besig met boublokkies in die huis. Een outjie kom bekyk die wipmat van nader, maar toe Johan dreig om ook op te klim, hardloop hy laggend weg. Duidelik nie oortuig dat wipmatte gemaak is vir grootmense nie. Hy moes die storie binne gaan vertel het, want skielik is al die kinders buite en is daar kompetisie aan oor wie spring eerste. Die gogga het vir Johan gebyt en hy spring lustig saam. Eers net versigtig, maar toe wonder hy of hy nog kan gaan sit en dan weer opkom. Hy kon…

Die Wipmat

Volgende oomblik toe maak ‘n hy sierlike bollemakisie van die mat af en land op sy sitvlak op die gras, waar hy summier sy hoed wat afgeval het opraap en weer opsit. Alles binne sekondes. Dit het kompleet gelyk soos iets uit die destydse Charlie Chaplin flieks! Ek dog eers hy het dit aspris gedoen, maar die totale verbasing op sy gesig was nie aansit nie! Hy het homself verras. Blyk sy voet het in een van die gate tussen die vere vasgehak en hy het besef of hy “val en rol” of hy land op sy kop…

Na al die opwinding, het ons versterkings nodig gehad. Gelukkig het Jacob al die wors van die vuur gehaal en het ons sommer vir die lekker solank worsbroodjies gemaak.

Die middag het vinnig verbygegaan. Kort-kort het ons stoele bietjie agtertoe geskuif agter die skaduwee aan totdat die lang skaduwees oor die agterste geboue begin val het en ons nader aan die huis kon kuier.

Aandete was uitsonderlik. Carina en Simon het hulself oortref met die lekkerste gebakte vleise, groentes en knoffelbrood. Bella en Rita het die kersies op die koek aangesteek, Jacob het onder “lekker verjaar” dit doodgeblaas en die res van ons het aan die koek gesmul. (Blyk my kookkuns juffrou in standerd 6 was verkeerd. Koek was baie lekker sonder dat alles tot op die mm afgemeet is.)

Kersies

Lank nadat die son en van die ouer mense gegroet het, het ons nog om die vuur gesit. Jacob het vir ons kitaar gespeel en gesing. “Dit voel asof ons in die Bosveld is” kyk ek na Rita se kant toe. “Dit doen” stem sy saam. “Ons moet meermale so kuier” verklaar Johan.

“Ons moet” stem ek saam. Hierdie was nou wraggies ‘n hiep, hiep, hoera lekker Hippie Jakob-Verjaarsdag Dag.

Lekker

Advertisements

Oor Swart Skaap beplanning en stadsverkeer…

‘n Mens is of ‘n stadsmens of jy is nie. Ek is nie, al het ek amper twee dekades in Pretoria gewoon en gewerk. Ek is nie spyt ek het getrek nie, maar so nou en dan maak ek weer ‘n draai daar, soms vir werk, soms vir kuier.

So vlak voor die langnaweek in April was dit weer sulke tyd. Ek het dit goed gedink om net voor 2 te ry in ‘n poging om spitstyd te mis. Ha! Wanneer gaan ek onthou dat die hoofweë op ‘n Vrydag een lang spitstyd is? Dit het goed gegaan tot voor Gillooly’s. Dit gaan altyd goed tot net voor Gillooly’s, dan tref mens verkeer. Baie verkeer. Die keer het ‘n reënbui blykbaar die amperse stilstand veroorsaak, want ek is nêrens verby ‘n ongeluk of padwerke nie.

Wonder bo wonder het ek nie angsbevange of ongeduldig geraak nie en my Bruinette humeur het ook nie in die rooi geref nie. Ek het musiek geluister en my aan al die liggies verkyk.

stadblog reën
Die snelweg was weer besig… Kyk net al die mooi liggies van voor af.

My eerste stop vir die naweek was meer Oos by my ou varsity kammie se huis. Sy het soos gewoonlik weer ‘n vol program gehad en op die betrokke Vrydagaand was dit ‘n vriendin se verrassingsete in ‘n restaurant. Ons het lekker gekuier, sushi geëet en vroeg huis toe gegaan, want helaas, ons vriende se kinders vier nou 21stes, en vang graad, ons… ja… ons is nou ouer. Sela.

Saterdagoggend is ek vroegerig op en uit die huis. Daar wag ‘n Swart Skaap Komitee vergadering die middag, maar die oggend het ek vry. Ek ry snelweg langs tot by die Kollonnade Winkelsentrum. Lange jare terug, toe ek nog Pretorianer was, het ek baie ure hier deurgebring. Die plek het baie verander. Nuwe aanbouings, nuwe winkels. Ek sien die skaatsbaan is weg, maar die meeste eetplekke staan nog waar ek hul laas gesien het.

Ek dwaal deur ‘n boekwinkel en dan ‘n volgende een. Jy sal my nie sommer vrywillig in ‘n klerewinkel kry nie… Uiteindelik is ek met boek onder die arm by die naaste eetplek in. Kry my sit waar ek ‘n oog op ‘n TV kan hou vir ingeval daar goeie rugby op is en bestel ontbyt. Groot bederf. Die kelners is vrolik, die kos lekker en die sitplek gemaklik. Ek raak verlore in die storieboek. Kyk net so nou en dan op na die skerm waar my Leeutjies verloor.

stadblog botterblom
‘n Botterblommetjie saam met ontbyt.

So vlieg die oggend verby. Amper kwart voor een spaander ek om terug te kom in die Moot. Gelukkig is die vergadering net anderkant die berg anders was ek baie laat en Mnr die Voorsitter hou nie van baie laat nie.

Dis die eerste Swart Skaap Komitee vergadering vir 2019. Almal is lus vir gesels en nie noodwendig oor die punte op die agenda nie. Ten spyte van al die onderbrekings en lagsessies breek ons ‘n rekord vir die kortste vergadering sedert Maart 2018. Hierdie jaar se Swart Skaap Fees gaan kook!

vergadering collage
Die Swart Skaap Komitee se eerste vergadering van 2019.

Ons sluit die vergadering af met ‘n braai en dit voel so al asof ons nie al ons gesels kan inkry voordat ons moet groet nie. Wie se idee was dit nou weer dat ons net vir ‘n dag bymekaar kom? Naweek kuiers werk net lekkerder, al is dit moeilik met almal se besige skedules.

Natuurlik moes ek weer verdwaal op pad terug Ooste toe. Ek ken Lyttleton Manor nie baie goed nie en in die donker lyk alles mos anders. Presies waar ek en TomTom mekaar misverstaan het is ek nie seker nie. Ek  het op die N1 gery, op ‘n stadium afgedraai, lank gery en toe weer die N1 gekruis. Moenie vra nie. Ek weet ook nie. Uiteindelik het ek met Oom Google se hulp uitgekom waar ek moes.

Vroeg Sondagoggend ry ek saam met Antoinette en Frans tot by die bergfiets park daar in Lanseria se omgewing. Die twee wil gou so 20 km fiets gaan ry. Ek het nie dieselfde behoefte nie, maar hou daarvan om onder ‘n boom te sit en lees. Rustig. Terug in Pretoria, die twee fietsryers vol modder gestreep, drink ons ‘n vinnige koffie, voordat ek Mich opsaal huis toe.

stadblog fiets

Die verkeer is baie rustiger as Vrydag. Vyfde rat tot by die huis. Die naweek was lekker, maar ek het nou weer genoeg stad gesien vir ‘n baie lang tyd!

 

Markdag annerkant die Vaal

Sien ek op Bakkiesblad daar is ‘n mark in Parys. Dis nou Parys in die Vrystaat. Die dorpie is net so lekker ent se ry van Vanderbijl af aan die anderkant van die Vaalrivier. Die mark op die walle van die Vaal klink vir my na pret en Ma stem in. Pa wil nie saamgaan nie.

Saterdagoggend ry ons net voor half 10 die dorp binne. Ma vertel van al hul vakansies in Parys. Dit was blykbaar my Oupa Gerrie Havenga se gunsteling vakansiedorp. Ek verstom my aan die dorp sonder papiere wat oral rondlê en aan die klein winkeltjies met Afrikaanse name.

Vlak voor die brug wat terugloop na die ou Transvaal, draai ons by die gronde in. Daar is al heelwat motors, maar ook vriendelike motorwagte wat die motors goed in rye organiseer.

Dis ‘n warm, helder dag. Die stalletjies lok ons met ‘n bont verskeidenheid. Hier is geen teken van massaproduksie ingevoer uit vreemde lande nie. Dis handgemaak en tuisgeverf, gehekel, gestik en gebak. Die mense is vriendelik.

‘n Vrou met ‘n rêrige kamera vra of sy ons kan afneem. “Ja” sê ek. “Nee”, sê Ma. “Ag toe Ma, dis een foto”, karring ek en die vrou neem af. Loop druk dit op so miniatuur drukkertjie. Ek is hoogs beïndruk.

Nader rivier se kant toe is daar bankies geplaas.

Oral sit groepies mense. Die meeste eet. Warm samoosas, sosaties en diepgebraaide konsertina aartappels op stokkies. Die songeel spookasem wat die man om en om in die masjien draai kry ook baie aftrek.

Iemand sing met kitaarbegeleiding. Die oom van die buurdorp se kerk maak kort-kort ‘n afkondiging oor ‘n plastiek eendjieresies wat in die Vaal gaan plaasvind. Ek dink nie hulle het tred gehou met die stroomversnellings nie, maar dis my opinie.

Ons gaan sit bietjie om vir die rivier te kyk. Ma gewaar eerste die klippe wat van die brug aan toue hang. Eers toe die wind liggies opsteek erken ek die swemmende visvorm in die klippe.

Vir ‘n wyle kyk ons na die rivier en die mense. Op pad terug loop ons vir ‘n derde maal verby die stalletjie met die geverfde donkie skilderye op stukke blikemmers. Ek kan sien Ma hou baie daarvan en sy verjaar Maandag. Gelukkig is een van haar gunstelinge toe gelykstaande aan die kontant in my beursie.

Dis tyd om huiswaarts te keer. Warm en voetseer, maar gelukkig werk Mich se lugverkoeling. Ons draai links by die uitgang en ry oor die brug. “North West Border” kondig die padpredikant aan die anderkant van die Vaalrivier aan.

Die wêreld hier het reën gehad. Alles is helder groen. Ek glimlag toe ek die Potchefstroom links bord sien. Dink weer aan al die kere wat Pa my by die PUK gaan haal het.

Draai uiteindelik weer links op die Parys pad vlak voor Vanderbijlpark. “Ons het nou om die blok gery” lag Ma, omdat ons met die Barrage pad gegaan en met die Potch pad teruggekom het. “Dit was lekker” sê ek, en dink aan die vrolike donkie wat na dese teen die huis se buitemuur gaan pryk.

Die einde van een, die begin van ‘n ander…

Ek was weer Plaas toe. Die Plaas. Modderspruit. Annerkant Graskop. Dis in die ou Oos-Transvaal vir die van julle wat wonder. Mpumalanga, sê die jonges. Dit was onbeplan, die plaastoeganery.

Maar, ek wou plaas toe. Was my hartswens. “My kersgeskenk aan jou die jaar is petrolgeld om plaas toe te gaan”.  Ek is huilbly oor my hart verstaan word, al praat my mond in ‘n ander rigting.

Vat ek die pad op die laaste Vrydag van 2018. Vlak voor Alberton toe draai ek Madame Sync se volume knoppie oop en begin saamsing oor ‘n byeboerwa, groen mamba en ‘n ou generaal wat ons moet kom red. Ek stop amper op elke dorp. Die een dorp vir koeldrank, die volgende omdat die nood druk.

Die slaggatvallei tussen Dullstroom en Lydenburg lyk amper-amper beter as gewoonlik, maar Lydenburg self is meer gat as pad. Die son het verdwyn en die blou berge lê toe onder die mis. “Gerda, vandag is die dag wat jy die Long Tom Pas in die mis gaan ry. By die Plaas uitkom, sal jy uitkom. Vertrou die Liewe Vader. Vertrou Mich. Vertrou die wiele. Hoe ver wil jy dan ook nou sien?”. So praat ek met myself tot daar by die hoogste punt van die pas. Voor my ‘n groot vragmotor met sy rooi ligte wat flikker. Agter my ‘n groter vragmotor sonder ligte wat al hier op Mich se spaarband rondkuier.

Ek raak nie angstig nie. Ek hou aan. Ek hou uit. Sabie lê voor. Nou wil ek nie meer stop nie. 30 km tot in Graskop, 23.5 km tot op die Plaas. Soos ek Graskop nader moet ek kort-kort ruit skoonvee. Misreëntjie. By die T-aansluiting wat links oor die Kappiekoppie Pelgrimsrus toe gaan en regs Graskop toe, weet ek sommer hier kom ‘n moeilike stukkie. Stadig ry. Versigtig ry.

Graskop het sy digste misbaadjie aan. Die wit muur van duisternis het ek dit destyds genoem toe ek nog in die dorp gebly het. Tussen my en die Plaas lê die Kowynspas. Gevaarlik. Glibberig. Gaterig. Toegewoel in die mis. Stadig ry. Baie stadig. Uiteindelik lig die mis. Verby die Hazyview afdraai. Ek voel hoe die spanning van my skouers lig. Hoe ek sommer vanself dieper asemhaal. Vars lug. Groen-groen bome langs die pad. Die laaste paar kilometer is grondpad. Modderpad, maar goeie pad.

Stop uiteindelik agter op die groot werf. Koers groot huis toe. Soek die mense. Kry vir Ouma Bella en Ness doenig om gordyne te probeer hang in een van die kamers. Die vreugde is groot om hulle weer te sien.

Aubrey kom verby. “Auww” sê sy en loop saam om my bagasie te help dra. Vat sommer alles so met eenslag. Ek wil nog keer. Ek kan darem self dra ook, maar sy wil niks weet nie. Ek weet dis haar manier om vir my te wys hoe baie bly sy is ek is daar.

Ek pak nie uit nie. Moet eers stoep toe. Daai lekker kuier, maar ook diep-dink plaashuis-stoep. Piet maak sy verskyning. Hy oortuig Ouma om saam te gaan diesel koop. Ek steek viervoet vas. Gery het ek nou genoeg gery vir een dag. Hulle was skaars weg toe stop Hans voor die agterdeur. “Koffie” sê hy en ons drentel na die Deck Restaurant toe. “Oeee” sê Lindiwe vir ‘n nuweling in die kombuis “nou moet ons alles reg doen, Gerda is hier.” Ek lag maar net toe sy die miere so vinnig van die tafeldoek afvee. “Jy baklei altyd oor die miere”, sê sy.

Hans beloer my onderlangs. “Ek doen gewoonlik. Hulle standaard moet reg wees, maar ek het nie vandag krag nie.”

Die plaashonde begin skielik opgewonde blaf en ons sien Ronel se wit motor verby die winkel kruie. Sluk ons koffie vinnig-vinnig af. Die laaste paar trappies spring ek sommer op van bly wees om Ronel weer te sien en omdat ek op die plaas kan wees.

In die kombuis is ‘n doenigheid. Daar word nog koffie gemaak. Pieter mor oor iets wat nie na sy wil en wense verloop nie. Natasha babbel een stryk deur en Tana se oë blink. Dit was blykbaar ‘n goeie dag by die sywinkel op die dorp.

Laataand is die kuier op die stoep. Ons is 12 in totaal. ‘n Dosyn mense en 11 honde.

plaas1

Deur die dag is elkeen op eie missie, maar as die son so wil-wil begin wegraak dan kom almal stoep toe. Huis toe. Daar word pluimbal gespeel op die grasperk. Die skeidsregter verneek, die reëls word opgemaak, verbreek en weer opgemaak soos hul aangaan, maar die lag is groot.

Piet maak vuur. Die feetjieliggies word aangesteek. Ons raak stil op die stoep. Vanuit die sitkamer klink die mooiste musiek op. Ronel speel klavier.

Die dae glip te gou verby. Ek slaap en slaap, eet, kuier en slaap verder. Stoep kuier is die hoogtepunt van elke dag. Dan brand die vuur hoog, die liggies skitter en die paddas roep. Langtyd terug se stories word opgediep.

Die 31ste breek aan. Dis die einde van 2018. Vroegaand sit ons op die stoep. Die jongklomp het gaan feesvier in Sabie. Die vuur brand weer hoog. Ek hoor die klaviermusiek, kyk na die vlamme en verlustig my in die nou. Vir ‘n kosbare oomblik is alles perfek. Knus op die diepsit swart stoele, omring deur hartsmense en mooi musiek. Vergete is alles anders.

plaas2

Op Nuwejaarsdag groet eers Ouma Bella en dan Hans. Ek bly nog ‘n dag. Het uiteindelik energie om foto’s te gaan neem. Doer by die swembad. Onder by die houthuise. Kaalvoet sodat ek die gras onder my voete kan voel en spore in die grondpad tussen die sywurmhuise en die plaashuis kan trap.

Die tweede dag van 2019 reën dit. Na ontbyt moet ek ook groet. Piet trek vir Mich uit die modderlaning voor die houthuis en was sommer die voorruit ook. Ek lag terwyl ek aankruie oor die plaaspad. Ek is nie haastig om die Nuwejaar en al sy geite aan te vat nie. Op pad Vanderbijl toe loop my gedagtes op 2018 se onthou paadjies tot binne in die Swart Skaap Kraal. Ek is dankbaar ek het daar beland. Dankbaar ook vir Die Plaas en my hartsmense. Dankbaar, al vreet die depressie my gemoed. Dankbaar al is my kop deurmekaar. Dankbaar al is ek tot op die been steeds moeg. Al sien ek glad nie vir die jaar kans nie, weet ek darem daar wag oases langs die pad. *

*Twee maande later… Terwyl ek nou nie so ver gekom het om die blog te plaas toe dit in Januarie begin is nie, laat ek dan nou maar in Maart byvoeg dat ek 100% beter voel, alweer plaas toe verlang en nog steeds dankbaar vir my hartsmense en Swart Skaap familie is. 😊

Twee wit bandjies en ek

Waar begin ek? By die moedelose moeg wat vir maande elke stukkie energie uit my getap het…  Sal jy verstaan van die depressie monster wat soms soos ‘n bloedsuier aan jou binneste kleef, totdat dit vet-blink van jou wese, jou eenkant toe smyt?

Miskien is dit nie ‘n goeie plek om te begin nie. ‘n Mens begin seker nie ‘n storie by die verwronge, verdorwe stukkie jy wat in die hoek van ‘n brein skuil wat besig is om te brand nie. Maar, hierdie is ook nie ‘n storie nie.

Wat sal ek dit noem? ‘n Skulderkenning? Ja, edelagbare ek erken skuld op die mishandeling en amperse vernietiging van die brein-masjien waarmee ek toevertrou is. Nee wat, hou dit maar liewer uit die howe, selfs ‘n denkbeeldige een. Daar is hoeka genoeg mense daar buite wat die sulkes soos ek oordeel.

Die sulkes soos ek ja. {Dis nou die tyd om jou oë te rek, kop te skud en oor jou skouer vir wie ook al saam met jou in die huis is te sê… “Ek het jou al lankal gesê sy is nie lekker reg nie. Gmph… en dan het sy altyd vir haar so slim gehou.”  Ja toemaar, vir die wat wil oordeel of goedkoop raad wil uitdeel, vir julle vergewe ek, want julle weet nie wat julle doen nie.}

Terug by die storie wat maar net nie wil ‘n begin, einde of rigting kry nie. Dit was te lank. Te veel. ‘n Mens bestuur nie ‘n Porché asof dit ‘n 4 x 4 is nie. Dis wat ek met die arme brein gedoen het wat aan my toevertrou is. So leer mens.

Weet ek nou. Maar toe, toe het ek nie geweet nie. Daar was net die hoofpyn. Elke dag. Elke nag. Vir baie lank. Die moegheid. Die totale, absolute doodse moegheid. Psigies. Fisies. Alles vaal. Die lewe was soos ‘n prent in sepia.

Ek het nie die afgrond dadelik gesien nie. Hoe kon ek? Die vryval. Ek onthou nie veel nie. Ek het probeer om na buite normaal te funksioneer. Soms geslaag. Soms nie. Val. Val. Val. Dink ek het êrens oorgegee. Laat ek val waar ek wil.

En toe? Wat vra jy nog? Natuurlik het ek oorleef. Ek vertel jou dan. Lyk ek aljimmers vir jou soos ‘n spook?

Wit bandjie 1

Die sielkundige het met die mediese fonds baklei en ek het ‘n wit bandjie om my arm gekry. Twee dae. Twee dae was ek in die hospitaal. Nr. 16662. Bed 37. Vriendelik die mense.  Die personeel spreek jou op jou bed nommer aan. Nr. 37. Mense kan by die saal uitloop, na waar buite is. Na waar daar vryheid is. Nie die wit bandjie brigade nie.

Die psigiater het my lewe gered. Hy het my vryval aanskou, die pille voorgeskryf en ek het soos ‘n kat op my eie voete geland. Twee dae toe haal hulle die bandjie af. Ek is sterk, sterker, sterk, solank die pille werk.

So die storie het toe ‘n goeie einde. Of is hierdie net die begin? Twee weke later toe dra ek weer ‘n wit bandjie, maar die keer om toegang tot die Aquadome te verkry.

Wit bandjie 2

Totale vryheid. Ek vier my verjaarsdag. Ek vier Die Lewe verby die gewone brein, murg, vlees en bloed. Trap-trap die Porché-brein se pedaal liggies-liggies. Stuur gemaklik om die draaie. My medikasie en ek pas perfek. Die kleur is terug. Die hoofpyn weg. Helder. Helder. Helderste. Kleure. Energie. Ek is. Energie. Helder. Kleurvol. Ek is terug.

‘n Feetjietroue in die Bosveld

Dit was ‘n propperse feetjie en vlinder troue. Doer in die Bosveld. Die son het warm gebak, maar dit het niemand se geesdrif gedemp nie.

Vroeg Saterdagoggend is ek en Ouma Bella so min of meer reg om te gaan hand bysit met die laaste voorbereidings. Maar tipies ons twee saam, gee dit eers weer ‘n gedoente af. Eers vergeet Ouma die sak met brood, maalvleis en botter in die kombuis, (vir ingeval die kinders honger word. Let wel, al die kinders ter sprake is van middel twintig tot in die vyftigs!) en toe is my selfoon soek.

Ek soek in die sitkamer, die kombuis, die badkamer, my handsak… geen foon nie. Ek weet ek het die ding netnou nog in die hand gehad. Dit was toe die boodskap deurgekom het dat ons drinkwater moet saambring. “Wag, ek bel jou gou” kry Ouma die slim plan. Ek hoor die foon lui. Ouma hoor die foon lui, maar sien, die sien ons vir foon nêrens nie.

Dit klink vir my die gelui kom êrens links van my af en ek is weer gang af. In die badkamer steek ek vas. Dit lui nou redelik hard, ek het tog nie die foon in die toilet afgespoel nie? Skielik is daar stilte. “Ek gaan weer bel” sê Ouma en die musiek klink weer op. Steeds links van my. Dit was toe ek omdraai, wat ek onthou het en so voel-voel na my kniebroek se gatsak, die foon vasvat.

Ons begin te lag. Ons is al by die deur uit, om die hoek toe lag ons nog steeds. Van haar bure staan in die paadjie op pad na die afdakke vir die motors toe. “Goeiemôre” groet hulle en voeg dan by “gaan julle partytjie hou?”

“Troue Oom. Vanmiddag” antwoord ek. Ons lag nog steeds. “Ek dink hy dink ons het al klaar begin partytjie hou” lag Ouma.

Dis nie ver na die lodge toe waar die troue gaan plaasvind nie. Ons kry vir Katrina waar sy die onthaal area vee dat die stof so staan.

20181110_085534
Katrina, staatmaker by elke groot geleentheid en almal se gunsteling

Hans sit by ‘n tafel en plak vlindertjies op kaartjies vas met ‘n elektriese “glue gun”. Die gomdrade waai om hom heen en plak oral vas. Ma van die bruid skarrel soos ‘n rooimier op steroids rond.

My oog val op die mosbelaaide tafels met feetjiehuise op elkeen in plaas van tafelruikers. Ek is dadelik soos ‘n kind in ‘n lekkergoedwinkel. Weet nie waar om eerste te kyk nie. Kan nie besluit watter een is die mooiste nie.

20181110_113014
Een van die feetjiehuisies

“Kry die glase solank op die tafel” hoor ek en onthou ek is daar om te help. Van die jongklomp daag ook op en die nefies sak dadelik toe op die brood wat ons gebring het. Is lekker om hulle weer almal te sien. Daar is papiervlinders net waar jy kyk. Die bruid, en almal wat sy in die hande kon kry, het vir maande vlindertjies uitgeknip.

Die oggend snel verby. Ouma en van die strooimeisies bondel in ‘n motor vir hul haarafsprake. Bella en Rita stop met ‘n gedruis van Groblersdal af om te hoor waar hulle kan help. Dis omtrent ‘n bedrywigheid. Almal hou een oog op die tyd, want so moet Isabel (ma van die bruid) nog haar hare laat doen. En toe lui die einste Ma se foon. Dis die bruid. Haar trouring is weg. Dis in ‘n boksie omtrent so groot soos ‘n vuurhoutjieboksie êrens in een van die baie kratte, bokse en sakke wat rondstaan met versierings. Konsternasie!

Gelukkig vat dit nie lank vir Bella om die ring op te spoor nie. In al die geharwar vergeet ons egter om vir bruid se broer, Kobus, te sê die ring is gekry. Was seker ‘n goeie halfuur later, toe hoor ek van die jongmanne hom roep, hulle moet ry en hy moet saam. “Belicia se ring is soek” skree hy benoud van die kombuis se kant af. “Lankal gekry” kom die koor uit verskillende rigtings.

Ek lag lekker terwyl ek terug ry dorp toe. Ek is moeg. Tyd vir ‘n middagslapie voor die troue.

Ek en een van die bruid se tannies, Katie, het by Ouma Bella gebly die naweek. Ouma het nie ‘n groot huisie in die aftreeoord nie, maar dis heel gerieflik met ‘n mooi tuin. Die enigste ding is die badkamer. Wie ookal die affêre ontwerp het, en nou praat ons baie jare terug, was onder die indruk dat alle bejaardes baie kort en baie maer is. Ek val nie in een van daardie kategorieë nie.

20181109_170640
Die badkamer wat my soveel “avontuur” besorg het

So na my middagslapie, durf ek die badkamer aan om stofvry te kom na al die oggend se eskapades en synde dat daar nie tyd was vir meer as tandeborsel en gesigwas die oggend nie. Ek is met my oornagsak en al die badkamer in. Die tyd is min. Ek bekyk die bad, dis nie ‘n goeie opsie nie. Ten eerste lyk dit vir my bietjie aan die nou kant en tweedens is daar nie tyd om nou nog bad vol water te tap nie. Ek is in allegeval toegestof van my kroontjie tot by my toontjie, so hare sal gewas moet word.

Daar is ‘n stortkop aan ‘n pyp en daar is ‘n stortgordyn langs die bad. Stort sal dit dus wees. Ek klim in die bad. Pak my shampoo en seep netjies op die rak bokant die bad. Die einste rak lewer my eerste probleem op. Dis baie laag. Ek moet mooi trap of ek gaan kopstamp. Daar is ‘n hak waar die stortkop gemaklik teen die muur sit. ‘n Mens hak dit net af en die pyp trek lank uit om by te kom. Sou ideaal wees as mens in die bad sit… So begin daar toe ‘n hele proses. Ek buig my knieë, kry die stortkop beet, kry die water aan die gang. Eers hare natmaak. Dan weer kraan toedraai, stortkop op sy plek hak. Regop staan en onthou om die rak te mis om my shampoo te kry… ens. Julle kry die prentjie. Die heeltyd dink ek, laat ek tog net nie my kop stamp of val nie, want groot is ek te groot vir Katie en Ouma Bella om op te tel en ek skaam vir my morsdood as die neefs of Hans se hulp ingeroep moet word.

Die genade is gelukkig groot en ek staan uiteindelik aangetrek in die sitkamer. Blaas my hare droog terwyl ek myself in die badkamerspieël bekyk. “Hoe op dees aarde sien jy so ver?” vra Katie waar sy op die bank sit en skoene aantrek.

Ons is betyds klaar. Lyk alte netjies en mooi vir die groot okkasie. By die kapel aangekom, reken Ouma dis gans te warm buite, sy gaan solank binne sit met Katie agterna. Ek is hopeloos te nuuskierig en voeter weer uit na buite om met al die bekendes te gesels. Die bruidegom en sy strooijonkers staan almal buite. Hare gekam. Ek het hulle op laasjaar se plaastroue laas so netjies gesien.

strooijonkers pygmy photography
Die bruidegom, PJ, voor met sy span strooijonkers agter. Foto met vergunning van Elesha Pike van Pygmy Photography

Vlak voor 4 kry ons almal ons sit in die kapel. Die jonge dominee lyk bietjie senuweeagtig. Die DJ speel mooi musiek. Die bruid laat ons bietjie wag en ek sien hoe begin die spiertjie in PJ, dis nou die bruidegom, se wang spring. Ek was lus om op te vlieg en hom ‘n stywe druk te gaan gee. Is mos een van my vele hartsmense daai.

Eindelaas gaan die deure oop. Ons almal “oee” en “aaa”, want heel voor kom die blommemeisies in hul wit rokkies. Elkeen met ‘n groter as groot, ek vermoed dit was papier of dalk materiaal, blom. Twee van hulle hou die blomme mooi in die lug, maar die bruid se laatlam sussie gebruik die steel sommer so half as ‘n wandelstok. Trots straal uit die gesiggies. Hulle word opgevolg deur die strooimeisies wat plegtig hul plekke oorkant die strooijonkers inneem.

Die musiek verander, ons staan almal op en kyk hoe Belicia saam met Willem die paadjie afkom. Willem lyk gestres. Belicia straal. Die dominee preek sy preke, soos wat dominees mos nou maar maak en dan is dit tyd vir ons om almal buite te gaan staan. Elkeen met ‘n fraaie papierkegel in die hand, gevul met allerande gooibare dinge van boomsade tot by groenblaartjies. En wraggieswaar, by nadere inspeksie is die groenblaartjies in die vorm van vlindertjies gesny.

konfettie (Foto Bella Etsebeth)
Die “konfetti” Foto: Bella Etsebeth

Die bruidspaar word behoorlik besprinkel met al die unieke konfettie voordat hulle koers kies vir die foto genemery. Die res van ons kuier onder die bome, rondom ‘n tafel gelaai met verskillende kase, smere, brode, vrugtestokkies en ‘n lafenis vir die keel.

Dis laatmiddag, maar die Bosveldhitte kleef nog hardnekkig vas al begin die son lang skaduwees maak. ‘n Aardbol, van daardies wat altyd op die Aardrykskunde meneer se tafel gepryk het, doen die rondte. Die idee is om jou naam te skryf op enige plek waar jy al was, graag heen sal wil gaan of dink die bruidspaar moet nog besoek. Die aardbol land in my hande. Ek dop dit summier om en skryf my naam dwarsoor die Suidpool. “Is jy nou gek?” vra Johan van Rita wat my dophou. “Dis koud daar!”

“Ek weet, maar op die oomblik kry die hitte my onder” verklaar ek en stuur die aardbol in ‘n ander rigting.

Eindelaas begin almal koers kies na die onthaal area se kant toe. Die Olifantsrivier blink in die middag son en hier en daar spring ‘n vis uit om te kyk wat die tweebenige vreemdes nou weer aanvang. Daar is nie plekname by die tafels nie. Jy kan sit waar jy wil. Ag ja, soms moet mens nie vir mense te veel keuses gee nie. Ek het vir Ouma Bella en Katie verloor. Het geen idee waar bevind Hans hom nie en tou toe maar agter die twee susters, Rita en Bella en hul gades aan. Ek is min gepla oor waar ek sit en loop bietjie droomverlore heel agter. Skielik steek hulle vas. Waarheen nou? Die een wil die kant toe en daardie een daai kant toe, maar so sien hulle ‘n tafel met genoeg leë stoele en ons gaan sit.

Wil ek toe nou eers weer buitentoe om te rook, want mens weet nie hoe lank is die sit as die toesprake begin nie. Minder as 5 minute later stap ek weer in, maar daar waar ek hul gelos het is nou net leë stoele. “Gerda!” hoor ek skielik die koor stemme links van my. Daar sit hulle toe nou almal aan die bokant van ‘n lang tafel so vlak voor die groot luidsprekers. My handsak sien ek staan op een van die stoele. “Ons het getrek” verklaar Petrus. “Maar hoekom?” wil ek weet. Hulle antwoord tegelyk en ek gee op.

Die musiek begin speel en ons gesprekke ontaard in “huh?” en “wat?”, want hoor kan ons nie hoor nie, maar dit verhoed ons nie om lekker te gesels en te lag nie.

Die troue verloop goed af. Die toesprake is kort, die musiek is mooi en die kos baie lekker. Potjiekos met stampmielies en gebakte groente. Die troukoek bestaan uit ‘n toring “doughnuts” met pienk versiersuiker.

Die doughnut toring Pygmy Photography
Die “troukoek”. Foto gebruik met vergunning van Pygmy Photography

Die kinders (dis nou die rêrige kinders van onder 12) begin sommer al dans terwyl die grootmense nog eet. Feetjieliggies verlig die dek. Die rivier het slegs ‘n donker kol geword in die nag. Ek verbeel my die feetjies en kabouters dans ‘n polka onder die bome.

Die Sondagaand, na die lang pad terug huis toe, verwonder ek my aan die botteltjies met saadjies wat ons gekry het as dankie dat ons daar was. My foon flits, dui ‘n boodskap aan. Ek maak oop en kry ‘n stemboodskap van die bruidspaar, PJ en Belicia. “Dankie. Gerda, dankie dat jy daar was. Jy is nie ‘n vriend nie, jy is familie.”

Ek vee lastige trange weg, maar gaan slaap met ‘n glimlag. Dit was ‘n besonderse naweek en ek is geseënd om hierdie hartsmense in my lewe te hê. Voor droomland my inhaal wonder ek of die feetjies nou al hul huisies terug in die bos het en of hulle ook so ‘n lekker troue gehou het…

20181111_090018

Die Swart Skaap Komitee is weer doenig

Vlak na die groot okkasie in Julie word daar al planne beraam om bymekaar te kom vir die nodige nabetraging. Soos die lewe nou maar loop vat dit ons twee maande om uiteindelik al die komiteeskapies in die kraal te kry.

Die vergadering is beplan vir Saterdagaand, om die besigstes onder die besiges ook kans te gee om daar te wees. Soos in enige groep, is daar onder die geagte komiteelede diegene wat elke geleentheid tot ‘n kuier met oorgawe aangryp, terwyl ander hulle net by die tersaaklike bepaal.

Ek val 100% in die eerste kategorie en stuur Mich sommer al vroeg-vroeg Vrydag rigting Standerton. Ook maar goed so, want Mnr die Voorsitter benodig hulp. Ons skuif en hang skilderye, gaan koop die nodige spyse vir die altyd honger komiteelede en sommer ook ‘n bos blomme vir Ouma Bella se kamer.

Na al die gewoel dink ek ‘n bietjie sit sal nou welkom wees, maar “ek gaan die tafels haal. Ry jy saam?” kom dit so in die verbygaan en ek sien hy mik na die ou Landcruiser toe. Die bakkie wat Hans al in 1985 bekom het is iets om te aanskou. Lyk kompleet asof dit een of ander oorlog oorleef het. Ek klim in, wel wetende dat die passasierskant se venster op altyd oop vasgesteek het. Die Cruiser het nie kragstuur nie. Dit lyk asof Hans ‘n outydse vragmotor bestuur soos wat hy al sy krag moet inspan om die ding gedraai te kry.

Teen die tyd wat ons die tafels gelaai het en darem in een stuk, maar totaal bestof en windverwaaid weer by die huis is, besef ons ook dat sy handlanger nie op hierdie Vrydagmiddag gaan opdaag om te help nie. Hans skuif oor na doer onder die afdakke waar ons nog laasweek ge-Obelix en Asterix het. Hy wil verskansings teen die wind opsit vir die aand vergaderings en kuiers.

“Maak jy die hek oop as die ander kom” kry ek opdrag. Huh. Dink die man nou regtig ek moet aan die bokant van die lang rypad gaan staan en die hek dophou. “Bel hulle en sê hulle moet jou laat weet as hulle voor die hek staan. Ek is besig” kommandeer hy. “Ek gaan dit op die WhatsApp groep sit” verklaar ek, en voeg die daad by die woord. “Gaan nie werk nie” sê hy en laai ‘n groot stuk plank af.

Ek stuur die boodskap en gaan sit op die bank in my kamer. Skrik 20 minute later wakker toe my foon vibreer. “Incoming” sien ek die boodskap van Petrus af. Ek gryp die afstandbeheer en rek my treë tot waar ek die hek kan sien. Daar is niks. Foon vibreer weer. “Volg die rooi vlaggie” verskyn die boodskap met ‘n prentjie van Google Maps. Eish… Nou het ek heeltemal verniet geloop. Bella-hulle is nou eers in Bethal.

Ek slenter oor na waar Hans besig is met ‘n vreeslike gesaery en geboordery. “Kan ek help?” vra ek. “Ja, hou hier vas. Maak daar los. Gee die skroewedraaier aan. Sit die boor neer. Hou vas die leer. Gee my nog skroewe aan…” Ek doen my bes om te onthou wanneer hy watter masjien wil hê, knoop myself net so paar maal tussen die drade van die boormasjien en die saag en kry dit reg om net een keer te vergeet om die regte masjien in te prop.

Ons vorder goed, totdat hy besluit om die planke onder ook vas te skroef. Dit beteken ons staan weerskante van die “muur”. Ek moet die kant die plank vasdruk. Hy boor gate van die anderkant af in. Alhoewel ek baie goed weet waar hy gaan boor, ontsenu die feit dat ek hom nie kan sien nie my tog. Gevolglik druk ek nie hard genoeg vas nie en duur die proses veel langer as wat nodig is.

Op daardie tydstip sien ek my foon flits. Ek moet eers oor ‘n paar drade klim en om die leer loop om by die foon uit te kom. Hierdie keer is Bella-hulle wel voor die hek met Rita-hulle wat kort op hul hakke volg.

“Gerda, kom hou vas hier!” word ek teruggeroep na die konstruksie kant van sake toe. Die ander laai eers af en kom dan ook nader. “Ag nee Hans” raas Ouma Bella “wat het jy nou met my Gerda gedoen? Tot haar gesig is vuil.” Ek lag, maar ek is moeg.

Skadus teendie muur
Daar word ligte opgesit in ons tydelike “raadsaal”. Kyk, die skaduwees is besig met ‘n ballet opvoering.

Gelukkig kan Johan, Petrus en Dewald oorneem. ‘n Rukkie later kry ek hulle waar hulle besig is om ligte te hang in wat nou alte veel soos ‘n kamer lyk. Voordat die donker heeltemal toeslaan, het ons lig op die onderwerp, is die tafels uitgepak en het elkeen ‘n stoel. Die kuier kan begin…

Hans begin ywerig wortels te skil vir sy kerriemaalvleismengsel. Vanaand eet ons vetkoek. “Is daar ‘n ekstra wortel?” vra ek. “Ek is honger. Hier rond kry mens mos nie kos nie” oordryf ek heeltemal. Ek kry ‘n wortel en ‘n waarskuwing “as daar vanaand kos oorbly, het jy moeilikheid.”

“Sies Hans, hoekom gee jy nie vir Gerda kos nie? Sy het so hard gewerk” kom Ouma Bella tussenin. “Ek het darem ‘n vars aspersie uit die tuin gekry” onthou ek betyds van die aspersie wat ek laasweek al bewonder het en hy spesiaal vir my gebêre het.

Kort voor lank toe prut daar twee potte op die gasbottels, een met kerrie maalvleis, die ander een met rissies in vir die van ons wat nie ons les wil leer nie. Inge en Jan-Willem daag ook op vanuit Pretoria. Blykbaar het hulle êrens op ‘n grondpad beland. “Ja, presies wat Oom Google laasweek met my wou doen” kry ek hulle jammer.

Uiteindelik, begin Hans die deeg sny en goudbruin vetkoeke, mooi opgeblaas om ‘n groot gat te maak vir baie vleis, maak hul verskyning op die bord. Ons eet te lekker. Kuier onsself moeg en gaan soek beddens op toe die luggie te koud begin raak.

Saterdagoggend kry ek en Bella naarstigtelik die groot ketel aan die gang op soek na koffie. Ons lag vir Rita wat deur die nag in haar slaap die trein in die verte gehoor het, gedroom het hulle is op die walle van die Vaalrivier en toe sy wakker skrik vir Johan wakker maak met: “Ons moet hier wegkom. Die rivier stoot op en klein Dewald slaap op die vloer!”

Teen die tyd wat ek uiteindelik ‘n beker koffie in die hand het, sluit ek by Inge en Jan-Willem aan om die rugby te kyk. “Ek wil net die Haka sien” sê Inge. “Ek dink nie ek moet die wedstryd kyk nie” sê ek, maar kry tog my sit. Die All Blacks druk die eerste drie en Jan-Willem storm heeltemal oorstuur by die deur uit. Maak darem weer na ‘n rukkie sy verskyning.

Soos die wedstryd aangaan, raak ons versigtig optimisties. Dis nie lank nie toe skree ons luidkeels. Meer mense kom loer in om te sien waaroor gaan die bohaai. Op ‘n stadium stap Hans verby. “Ek gaan begin met die eiers, julle moet kom eet”. Hy kyk nie eers wat is die telling nie. Steur hom mos nie aan rugby nie. “Ek het laas gekyk toe Hansie ‘n ses geskop het” spot hy altyd.

“Is amper halftyd. Gee net kans” sê ek. “Ja, die All Blacks gaan nog twee drieë druk en dan is dit halftyd en moet julle kom eet” verklaar hy plegtig. “Jy is op dun ys” waarsku ek en hoor nie eens sy antwoord nie, want daar is te veel aksie op die TV.

Halftyd is ons skoon uitasem en moeg van al die spanning. Dit het egter geen uitwerking op ons eetlus nie… Eers toe my selfoon flits om die nuutste telling vanaf die Springbok App aan te dui, besef ek halftyd is verby. Ons stroom weer die sitkamertjie binne.

Op die skerm is dit die ene kookwater. Ek sit arms gevou en gluur oor een of ander beslissing van die skeidsregter toe Hans alweer voor ons verby wals. “Wat lyk jy so kwaai? Jou span loop dan voor. Ontvou jou arms”. Die keer kry hy net ‘n vuil kyk.

Die All Blacks druk nog ‘n drie. Klein Dewald sit langs Ouma Bella, die ene konsentrasie. “Ek hoop die skop is mis” sê Ouma en daar trek die bal teen die regop paal vas. Ons gaan te kere asof ons die lotto gewen het. “Ek het gebid dit moet mis wees” en klein Dewald straal van blydskap.

Die laaste vyf minute en ons raak al hoe benouder. “Oeee nee, hulle is op die doellyn. Ag nee hier kom dit nou” leef Ouma Bella haar in die wedstryd in. Skielik is alles verby. Die bokke gooi hul arms in die lug en ons skree dat hulle ons seker anderkant die Vaalrivier gehoor het. Jan-Willem storm uit en gaan spring op en af voor die deur. Die trane loop oor Klein Dewald se gesiggie. Pieter Steph du Toit wat huil is te veel vir die laastes van ons en ons lag en snuif en lag by die deur uit.

“Wie gaan almal saam skou toe?” probeer Hans orde kry. Almal skarrel skielik vir beursies en sleutels en dis ‘n gedoente om te besluit wie ry waar. Ek het net my sit agter Ouma gekry, toe my selfoon lui. Dis Belicia. Hulle is by die hek. “Belicia-hulle is hier” en ek rank weer uit die motor. Die nuus versprei soos ‘n veldbrand en voordat Belicia-hulle onder die afdak stop, is daar ‘n hele skare om te groet.

Blyk toe hulle is heeltemal geneë om ook ‘n draai by die Standerton Landbouskou te gaan maak. Ons is drie motors in konvooi wat uiteindelik onder die bome buite die hek stilhou. Ek, Hans en Ouma is al by die hek in toe staan die res steeds onder die boom. “Dat die jongklomp nou so kan draai” sug ek. “Lyk hulle smeer nou eers sonbrandroom aan” skud Ouma haar kop.

Met almal uiteindelik op die skougronde reken Hans die mense moet maar in verskillende rigtings gaan. Elkeen het mos maar sy eie voorkeure wat gesien moet word. Inge wil eers groepfoto neem. “Soek ‘n boom” sê iemand. Daar is nie bome nie. Ons vergader sommer onder die naaste afdak waar ‘n paar Brahmane ons nuuskierig bekyk. Rita maak haar foon staan en storm dan om ook in die foto te verskyn.

Van die Swart Skaap Komiteelede
Vlnr: Rita, Hans, Ouma Bella, Johan, Klein Dewald, Gerda, PJ, Belicia, Petrus, Bella, Inge en Jan-Willem

Dewald sien die John Deere uitstalling vlak voor ons en kies dadelik koers daarheen met die meeste van ons agterna. “Sjoe, dis ‘n groot trekker” sê ek. “Daai is nie ‘n trekker nie” sê Hans en ek word beduie hoe werk die grote masjien hier voor my. Kan nie meer onthou wat dit presies was nie, ek weet net dit was ekstra groot.

Ons dwaal so van die een groot masjien na die ander. Langs die pad verloor ons ‘n paar mense wat in ander rigtings inslaan. Land uiteindelik by die speelpark waar Klein Dewald na ‘n bietjie wik en weeg besluit om die stampkarretjies te probeer. Ons moedig hom hier van die kant af aan. Hy geniet elke oomblik al veroorsaak hy ‘n paar verkeersknope in die proses.

Stampkarretjies

Op pad in die rigting van die stalletjies loop ons vir Belicia en Ouma Bella raak. Belicia is op pad biertuin toe en Ouma is op soek na ons. Ons dwaal hier deur ‘n saal en daar deur ‘n ry stalletjies. Dis warm. Dis stowwerig. Nie ek of Ouma Bella protesteer toe Hans reken dis tyd om huis toe te gaan nie.

Ons loop by die naaste hek uit, die verste van die motor af. ‘n Vriendelike vrou wat ‘n oog oor die motors hou staan nader. “Tannie kan op my stoel sit, terwyl hy die motor gaan haal” bied sy aan en beduie na haar kampstoel langs die pad tussen die geparkeerde motors. “Ja dankie” sê Ouma, terwyl Hans alleen die langpad aandurf.

Mense loop verby, almal groet vriendelik. “Hulle dink ons pas die motors op” lag ek. “Dink jy hulle gaan ons ‘n tip gee?” vra Ouma.

Ons ry ‘n draai deur die dorp. Hans wys vir ons die mooi ou geboue, van die klipkerk met die standbeeld op die erf tot by die straat waar al die ou herehuise in ‘n ry staan.

By die huis dop ons om vir middagslapies. Ek het ook net my lê gekry toe hoor ek die ander motors so een na die ander intrek. Na ‘n wyle raak alles stil, die hele lot het gaan slaap…

Laatmiddag maak almal weer so stuk-stuk hul verskyning. Ek maak my tuis voor die TV en kyk hoe verloor my arme Leeutjies. Die laaste komiteelede daag op en kry baie gou ‘n beker koffie in die hand om hulle tuis te laat voel. Later skop Riaan en klein Dewald ‘n rugbybal op die gras rond. Onder die afdak het ‘n klomp saamgetrek rondom ‘n tafel. Daar word kaart gespeel. Presies hoe dit werk verstaan ek nog nie, maar dit het met baie lag gepaard gegaan. Belicia, wat oor twee maande die hoofrol in ‘n troue vertolk, knip vlindertjies uit. Kry later vir Rita en Inge ook elkeen ‘n skêr, daar word blykbaar baie vlindertjies benodig.

Die kaartspelers...

Almal kuier te lekker. Ons het half vergeet hoekom ons nou eintlik bymekaar is. Hans het alweer ‘n houtbord en mes beet en begin fluks uie te skil. Ook nie lank nie of hy skraap PJ en Johan om solank die vleis en die potte te gaan kry. Toe ek ook nuuskierig nader staan, erf ek die taak om die uie te roerbraai. Johan spook om al die vleis in die pot bruin te kry. Op ‘n kol ruik ek iets brand. Ek roer die uie met meer spoed, maar dis nie die uie nie. Die reuk raak erger. Besef dis die vadoek waarmee ek die pot vashou, die punt het onder die pot teen die vlam beland.

Ek lig die vadoek op. Staar na die punt wat aan die smelt is. “Oh hel, dit brand” sê ek. Petrus kyk op. “Maak dit dood” gee hy advies. “Nee, ek sal brand” sê ek en gee die vadoek vir Jan-Willem wat met groot oë vir my staan en kyk. “Help” sê ek vir hom. Hy gooi die vadoek neer en trap die smeulende kooltjie dood. Die ander lag vir my, maar ek roer alweer die uie wat nou hopeloos te vinnig braai.

Wessel kom loer wat in die pot aangaan net nadat Hans die aartappel bygegooi het. “Wat maak jy?” vra hy. “Hans se spesiale mash” antwoord ek en vergeet om te onthou dis eintlik kapokaartappels. “Oh, so met die uie en al?” vra hy en lyk nie oortuig nie. “Is baie lekker, solank ek nie die een is wat water bygooi nie. Op Kruisrivier het ons een aand amper aartappelsop gehad omdat ek te veel water bygegooi het.”

Net duskant sewe uur is die kospotte rustig aan die kook en die Voorsitter roep almal byeen. Die vergadering moet begin. Amper twee en ‘n half ure later, protesteer ek luidleels teen die langasems en die gebrek aan ‘n breek. “Tyd vir aandete dan” sê Hans en ons skarrel dankbaar uiteen.

Aand vergadering...

Teen die tyd wat ons klaar geëeet het, toe is die lus vir vergader nie meer hoog nie, maar die Voorsitter sit sy voet dwars neer. Ons handel darem nog so ‘n paar punte af, alvorens hy besef hy gaan sonder sy getrouste komiteelede sit as hy enigsins verder aangaan.

“Ons sal môreoggend klaarmaak. Agtuur almal hier. Lekker slaap”.

Die volgende oggend het half 8 al gekom en gegaan toe ek in Bella en Petrus buite op die stoep vasloop op soek na koffie. Die woonstel met die lekker koffie is nog gesluit. Hans se deur is ook nog toe. “Ek het poeierkoffie in my kamer” onthou ek.

“Koffie is koffie” sê Bella en ons gaan sit die ketel aan. Ons was so halfpad met ons eerste beker, toe maak Rita en Johan ook hul verskyning. Rita het net die ketel weer aangesit, toe hoor ons die onderste woonstel is oopgesluit en ons kan regte koffie gaan maak.

Net na agt toe maak ons sommer ‘n kring van wit stoele buite op die grasperk in die oggendson. “Elkeen sê gou wat jou portefeulje was, wat dit behels het en of jy bereid is om dit weer te doen, sodat die nuwe mense kan weet waar hul kan inval. Gerda, ons begin sommer by jou” word daar op my knoppie gedruk. “Ek het nie ‘n portefeulje gehad nie” verweer ek dadelik. “Bog, jy is ons joernalis. Toe nou.”

Ek besluit om nie te redekawel nie en verduidelik so vinnig-vinnig van bakkiesblad en stories skryf en oor die algemeen help. Die vergadering verloop heelwat vinniger as die vorige aand. ‘n Paar mense is haastig vir ry, daar is ander afsprake wat wag. Die datum vir volgende jaar se Swart Skaap word vasgemaak, die volgende komitee vergadering, ook doer ver in 2019, word so min of meer op besluit en dan groet die eerste mense al.

Die braaier word nadergetrek en die vuur aangesteek. Gistraand se brediepot land weer op die gasbraaier vir warm word. Hans kom nader met ‘n gerookte skaapribbetjie vir die vuur. Ouma Bella ontvries gaar rys en ek gaan duik die roomys uit die vrieskas.

20180916_100007

Hier en daar pak iemand ‘n motor. Kuier nog so ‘n bietjie en staan dan nader vir ‘n feesmaal. Na ete spring die manne in en algou is die “raadsaal” afgebreek en die planke gebêre vir ‘n volgende keer. Die gehuurde tafels en stoele is terug op die bakkie. ‘n Grootskaalse groetery volg. Ek doen hekdiens vir die laaste drie motors wat hul ry kry.

“Dit was ‘n baie lekker naweek. Dankie vir alles” groet ek ook ‘n rukkie later. So met die terugryslag al op die R23 langs, terwyl Madame Sync vir my ‘n rits Afrikaanse sangers op ‘n ry speel, dink ek terug aan Swart Skaap 2018, en aan elke Komitee naweek. Weet hierdie lot hoe bevoorreg hulle is om so as ‘n familie te kan kuier? Hulle aanvaar hulle saamwees so outomaties. Dis vir hulle vanselfsprekend dat hulle, hul ooms en tantes, neefs, niggies, afgterkleinneefs, broers, sussies en aangetroudes ken en jaarliks kan saamkuier. Nie almal is so gelukkig nie. Nie almal is so bevoorreg nie. My eie familie sal dit in hierdie lewe nooit doen nie. En dan wonder ek, of die lot Swart Skapies weet hoe dankbaar ek is dat ek deel van dit alles kan wees…

Oor Obelix, Asterix, pannekoek en sulke dinge

Ek en Yankee Mich vat hierdie September so op ‘n drafstap. Die eerste dag van die Lente is ons in Springs vir Mich se jaarlikse kuier by die ander Yankees. Ek lag maar net toe die vrou vra of het ek hom gebring vir sy 40 000 km diens. “Hy het nou amper 22 000 km op die klok” sê ek. Sy lyk verbaas, maar dis nou maar hoe dit is as mens van die huis af werk. Mich ry so een of tweemaal per week winkel toe en dan eet hy so elke nou en dan langpad vir groot kuiersessies.

Party maande meer as ander, en September val in so ‘n kategorie. Die oomblik toe my Yankee sy verskyning uit die werkswinkel maak en blinkblou pronk in die son, toe spoed ons Middelburg toe. Rita verjaar die tweede en ek is genooi vir ‘n snoekbraai Sondag. Saterdagaand maak sy vir ons lasagne en Johan laat ons deur ‘n oorlogsprent worstel. Sondagoggend is dit ‘n groot bedrywigheid om alles en almal betyds gereed te kry vir die okkasie. Net so voor half 11 is ons met die snoek gekoester in ‘n lekker sous om die draai na haar ma’lle toe.

Hier word daar toe eers lekker gekuier, gelag en gesels en dit raak net nog geselliger toe haar sus Bella, Petrus en Ouma Bella ook by ons aansluit. Hulle het die vorige aand ‘n troue in Johannesburg bygewoon en natuurlik het ons toe ‘n behoefte aan al die nuus en detail.

Rita Verjaar 2018

Die kuier word tydelik onderbreek toe Boet Jacob onseremonieël ‘n cupcake met ‘n brandende kersie onder Rita se neus druk en ons almal vir haar sing. Johan weet van snoekbraai en ons eet dat ons ampertjies nie plek het vir nagereg nie. Ek vergeet skoon om foto’s te neem of die tyd dop te hou. Die kuier is net te lekker. Is eers toe Petrus vir Bella en Ouma Bella bymekaarmaak en begin groet dat ek besef dis al oor drie en die ver pad huis toe lê nog voor.

Skielik is almal besig om almal te groet. Ek is al amper by Mich, toe Rita op my afstorm met “jy het my nog nie gegroet nie.” Ek kon sweer ek het, “dan het ek iemand anders twee keer gegroet” verklaar ek plegtig. Gewaar dan ek het vir Mich op ‘n hoek ingetrek wat vir my moeë brein nou nie maklik lyk om uit te kom nie. Gelukkig is Jacob toe gewillig om Mich by die hek uit te ry. Verspot maklik, maar nou ja, wie kan dan nou op ‘n vol maag dink?

Ek maak darem die huis teen skemer. Dit was nou rêrig lekker.

Twee dae later bel ek om Hans geluk te sê met sy verjaarsdag en kry uitnodiging na sy Obelix en Asterix aand vir Saterdag. “Ek gaan die naweek Standerton toe. Ek kort net ‘n blokkieshemp” vertel ek vir Ma. “Gaan julle nie volgende naweek Standerton toe nie?” vra Ma verbaas. “Ja” sê ek “vir die komiteevergadering. Die naweek is vir Hans se verjaarsdag.”

“Drie naweke in ‘n ry. Waar gaan jy geld vir petrol kry?” skud Ma haar kop, maar sy gaan soek darem vir my ‘n langmou blokkieshemp in Pa se kas.

Die week ontaard in een van daai weke waar werksdinge neig na skeeftrek en dagboeklysies nie wil klaarkom nie. Uiteindelik breek Saterdagoggend aan. Ek het Tom-Tom aan om die pad te beduie en sommer Oom Google ook vir ingeval. ‘n Ou foutjie. Die twee begin sommer al vroeg-vroeg koppe stamp oor watter pad ek moet vat. Ek besluit om Oom Google te vertrou. Gmph! Duidelik weet hy niks van Suid-Afrika se padwerke af nie. Ek ry vir my uiteindelik in ‘n grondpad vas, sien gelukkig ‘n bord met Heidelberg, Balfour na links en draai vies weg.

In die ry, kry ek weer vir Tom-Tom aan die gang wat my spoedig op die R23 het en reguit op Standerton laat afpyl. “Ek het verdwaal” groet ek Hans met die uitklimslag. “Natuurlik” snork hy en gaan aan met sy werk. Op die grasperk staan ‘n gedoente. Dit het die vorm van ‘n igloo met swart seil oorgetrek. Binne werkskaf Hans en nog ‘n man aan houttafels. “Lig daai kant” kry ek opdrag en nog ‘n skroef boor die hout in.

Die wind steek op en druk die affêre amper plat aan die regterkant. Ek loer benoud op. “Moenie my bouwerk om wens nie” raas Hans. “Ek kyk net” verweer ek en gaan staan buite vir ingeval die storie inmekaarsak.

Ons begin tafels dek, maar die wind waai al sterker en die pype bly uittrek. “Gaan nie werk nie” verklaar Hans. Hy gryp die maatband en ons gaan meet daar ver onder die anderkantste afdak. Die tafel sal inpas. Eers weer alles afhaal. Dan werk die boor oortyd om al die skroewe weer los te draai. Die tafelgedeeltes word stuk-stuk onder die afdak ingedra. “Julle bou ‘n legkaart” sê ek toe ‘n stuk weer netjies op die ander inpas. “Gaan haal asseblief liewer die bottel met kort skroewe” is al kommentaar wat ek kry op my ooraktiewe verbeelding.

Dit raak laat. Hans ry om plakkers te gaan optel. Ek stoei met die tafeldoeke wat nie hul lê wil kry nie. Die wind voeter al onder die afdak in. Hans spoed weer die erf in. “Kom help gou” sê hy en verdwyn die huis in. Ek is agterna. Kry hom waar hy besig is om gaatjies in ‘n lemoen te druk met ‘n vurk. Voor hom is ‘n groot pot waarin vrugte dryf in iets wat al te veel soos rooiwyn lyk. “Druk naeltjies in die gaatjies” sê hy en gee die lemoen aan. “Wat maak jy?” vra ek terwyl die naeltjies in die lemoenskil insink. “Dis ‘n Asterix en Obelix party, hierdie is die potion wat hulle drink” verklaar hy en roer die pot ‘n slag. “Obelix mag mos nie daarvan drink nie” antwoord ek sedig toe hy vir hom ‘n proe-glasie uitskep met ‘n groot lepel. “Ja, ek het mos in die pot geval” beaam hy en gee vir my ook ‘n glasie aan om te proe.

Ek proe. “Ughh, nee dis te sterk” kla ek dadelik. “Nie geweet jy is ‘n sissie nie” lag hy en gooi ‘n hele boks vol lemoensap by. Smaak dit toe nou sommer heelwat beter.

Ek maak pannekoekdeeg aan, sommer van daardie kitspakkies en gooi dit oor in bottels terwyl hy solank die uie braai vir die hoenderlewertjies. Die een skaappot gaan oond toe, die ander een maak hy staan op die gasbottel onder die afdak. Daar is die wind nog baas en verdere toue word ingespan om die seil vas te hou.

Die eerste gaste arriveer terwyl ek nog staan en potte roer op die stoof. Gelukkig is die tafels soortvan gedek en het ek al die plekmatjies gewas. Dit was so met die uitgaanslag om te groet dat ek besef die wind is nou nie net meer lastig nie, dis sommer koud ook. Die manne spook met die seil en die ligte onder die afdak. Ek verdwyn vir ‘n paar minute om die voorgeskrewe blokkieshemp en denim te gaan aantrek. Dankbaar ek het een van Pa se langmouhemde gevat.

Terug onder die afdak het nog mense gearriveer. Ek sien die eerstes het hul naamplakkers op. Agter gewone boerename het ‘n -estix verskyn. So hier en daar is ‘n naam totaal onherkenbaar. Obelix het dit goed gedink om my tot “Letternix” te herdoop. “Sy is mos ‘n joernalis” antwoord hy die vraagteken op die man naaste aan hom se gesig. Ons sit meer as gewillilg ons mussies op waaronder lange woltoutjies uithang. Hierdie skielike lang hare het ‘n paar manne deur die loop van die aand laat les opsê met die eet saam en “my hare is in my kos” is meer as eenmaal gehoor.

asterix 2018

Vir voorgereg bak almal hul eie pannekoeke in die ronde pannetjies op die klein stofies. Jy kan dan kies wat jy op jou pannekoek wil eet. Daar is alles van gerasperde kaas tot bottels stroop en natuurlik die hoenderlewertjies. Die groenpotjie se sous het net bietjie groen rissies in, die rooi potjie se lewertjies is besaai met rooi rissies. Die geveg is natuurlik dadelik oor die hoenderlewertjies. Wie het laaste watter potjie gehad? En wie het dit nie aangestuur nie? Later is die groot pot uit die kombuis aangedra, maar die was ook in ‘n japtrap leeg.

Toe almal opgepannekoek is, die “potion” al begin warm raak op die stofie en selfs die wind nou nie meer lus is vir sukkel nie, vang my oog Wolle s’n waar hy aan die anderkant van die tafel staan met ‘n blikbeker in die hand. “Wat?” bulder hy. “Vertel vir ons ‘n storie” gee ek opdrag.

Hy laat hom nie tweekeer nooi nie. Ons sleep ons stoele nader en hoor van al hul mannewales uit hul studentedae. Van Wolle wat twee uur in die oggend al die eerstejaars gaan wakker maak het, net om seker te maak hulle is ok en in die regte bed, tot Hans wat vir baie lank elke nag die hele koshuis oor die interkomstelsel wakker gekraai het. Almal het geweet dis hy, hulle kon hom net nooit vang nie.

Ons lag onsself weer van vooraf honger. Albert gaan kry die basmati rys op die stoof aan die gang. ‘n Paar maak sommer vir hulle nog ‘n pannekoek gaar. Die dorp se krag gaan so twee/drie keer af, maar kom darem weer aan alvorens ons kan begin kommer daaroor. ‘n Paar witbrode verskyn op die tafel met ‘n broodmes. Die groot pot se deksel kom af. Obelix beduie daar is die rys, hier is die vleis en vir die wat wil, hier is die brood, maak jul eie bunny chows.

asterix party 2018

Ai jai jai… en toe eet ons asof ons dae laas kos gesien het. Die regte Asterix en Obelix sou trots op ons gewees het.

Veel later is daar ‘n nuwe pot op die gasbottel. Rudilix staan en roer ‘n melkmengsel soos ‘n profesionele sjef. “Wat maak jy?” staan ek nader en loer in die pot. “Ek wag dat die melk kook. Ek weet nie wat ons gaan maak nie.” Ek gewaar die blokke sjokolade in die sak. “Oh ja, dis vir die sjokoladesous vir die roomys”, sê ek alwetend. “Huh” is al antwoord wat ek kry, maar hy bly maar die melk roer.

Iemand het malvapoeding en tuisgemaakte vla gebring. Die soettande eet dit solank terwyl hulle wag vir die sjokoladesous. Die drom word nadergetrek en ‘n vuurtjie gee bietjie hitte net buite die afdak. Buite is dit yskoud. Die mense begin te groet. Uiteindelik is dit net ‘n paar van ons om die vuur. Ons slaap oor. Ons hoef nie die lang pad in die koue te vat nie. “Ek gaan slaap” verklaar ek. “Nee” sê Wolle, “ek gaan eers ‘n grappie vertel.”

“Sit” sê Hans. Ons kuier nog so ‘n bietjie en gaan soek dan beddens op.

Sondagoggend kom almal verbasend vroegerig aan die gang. Hans het genadiglik hulp ingekry vir operasie opruim. Ek het al gesien hoe staan ons heeldag en skottelgoed was. Vir ontbyt word daar eiers gebak wat saam met die skaapbredie op roosterbrood geëet word. Ons drink warm koffie. Kuier te lekker. Wolle en kie vat die pad stad toe, hy het onthou hy het nog werk om af te handel. Ek rek my kuier nog so ‘n paar uur langer om eers die tuin te bewonder, en my te verstom aan al die masjiene, hout en staal waaruit Hans gereeld messe en ander dinge optower.

So tussendeur maak ons houtmussies, pannetjies, blikbekers en Asterix-plekmatjies bymekaar. Bêre dit weer in een van die groot swart trommels tot volgende jaar. Met die huis toe gaan slag kry ek die pannekoekbeslag wat oorgebly het in ‘n bottel om saam te vat.

Die keer sit ek nie eers vir Oom Google aan nie. Ek ry reguit Heidelberg toe. Vandaar ken ek die pad tot by die huis. Baie vinniger en makliker as die roete wat ek die vorige dag probeer volg het.

Laataand bak Pa pannekoek, nadat hy eers die mengsel bietjie reggetoor het. “Volgende keer moet julle my resep probeer. Die goed sit vas. ‘n Mens gee hierdie pannekoek net uit op ‘n kerkbasaar as jy kwaad is vir die predikant.” Ek lag en terwyl ek my derde pannekoek eet dink ek, hierdie was nou wraggies waar ‘n besonderse lekker naweek…

Oor nog ‘n kombuistee en groot kuier…

Bevind ek my die tweede keer in net oor ‘n jaar by ‘n kombuistee. ‘n Niggie van laasjaar se bruid trou in November en haar ma het al die pad uit Koekenaap die okkasie beplan in Groblersdal.

Die uitnodiging het vlak voor Swart Skaap op my slimfoon gearriveer. Nou se dae stig mens mos net ‘n WhatsApp groep en siedaar, almal is ingelig, uitgenooi en reg vir ‘n okkasie. Groblersdal is bietjie wyd vanwaar ek bly, maar gelukkig het Rita dadelik die potensiaal vir ‘n kuiernaweek by hulle in Middelburg raakgesien.

Kuier ek en sy weer bietjie te laat Vrydagaand. As mens mekaar ‘n maand laas gesien het, is daar noodwendig baie nuus om te deel en dinge om te bespreek.

Volgende oggend is ons vroeg wakker, maar bietjie traag om aan die gang te kom. Gelukkig is die pad nie besig nie. Rita het haar slimfoon se GPS aan. “Ons gaan te vroeg wees” sê sy “miskien moet ons eers by die damwal stop.” So gesê, so gedaan. Mich kom in ‘n inham langs die pad tot stilstand en ons verkyk ons aan Loskopdam se blou water.

Wik en weeg of ons sal stop vir koffie, besluit dan daarteen en ry direk vir die funksie. Die word toe op ‘n plaas net buite die dorp gehou. Ballonne dui die afdraai en die stukkie pad tot by die hek aan.

Ons staan nader waar jonge dames vrolik heen en weer skarrel tussen die huis en die grasperk om alles klaar te kry. Die Ma-van-die-Bruid ook bekend as Isabel vir my en Tannie Isabel vir Rita groet vrolik en deel dadelik werk uit. Ons moet glasbotteltjies met blomme in een van die bome hang. Onder die groot boom is ‘n Teepee staande gemaak met houtpale versier met baie lint en blomme.

blomme in die boom

‘n Lang tafel van houtpallette is gepak met allerande eetgoed. Nog ‘n tafel is vrolik belaai met versierde cupcakes en oor ‘n ander is ‘n wit tafeldoek gedrapeer waarop verskillende kwassies en verf lê. Ek dog eers dis die tafel om die kinders mee besig te hou. Ma-van-die-Bruid kom weer verby. “Strooi die gesnyde blomme sommer so op die tafel” beduie sy na die piekniektafel se kant toe. “Die tafel met die tafeldoek is die gasteboek. Elkeen kan ‘n blok verf en ‘n boodskap skryf.”

Ons strooi blomme en pienk kraletjies asof ons kunstenaars is.“Het iemand al vir Ouma Bella gaan haal?” raak ek bekommerd met die een oog op die tyd. “Michelle het” kom Ma-van-die-Bruid weer op ‘n drafstap verby, “hoop nie sy het verdwaal nie.”

Rita het intussen begin om ‘n sonneblom op ‘n blok van die gasteboek-tafeldoek te verf. Oorkant haar is iemand kunstig besig om so woerts warts ‘n protea te skep. “Gaan jy nie verf nie?” kom die vraag na my kant toe. “Nee, ek kan net inkleur” verklaar ek en gee sommer so ‘n tree agtertoe. Michelle maak uiteindelik haar verskyning met Ouma Bella in die motor.

die gaste boek

“Wanneer kom Belicia?” (dis nou die bruid) vra ‘n tannie wat naderkom om Ouma te groet. “Weet sy al?”

“Sy weet” antwoord Ouma Bella. “Toe Isabel-hulle gister uit die Kaap aankom toe verklaar sy ‘n Ma kan nie so ver ry en dan 24 uur wag om haar dogter te sien nie. Toe stuur sy vir Isleri met ‘n ballon by Belicia se werk in.” Ouma se oë blink sommer soos sy die storie vertel en ek kan my net indink hoe Belicia se gesig gelyk het toe sy opkyk en daar staan sussie met die ballon voor haar lessenaar.

‘n Wit motor kom die werf binne. Die oomblik toe Belicia uitklim, toe is die “Brides Tribe”, dis nou die strooimeisies, daar om haar na binne te neem om aan te trek. Die voornemende bruidgeom en laasjaar se bruidegom klim ook uit, maar beweeg nie ‘n tree nader aan die gedoente op die grasperk nie. Die klomp vrouens bymekaar was seker te veel vir hulle. Ek besef as ek wil groet sal ek maar moet nader stap. Blyk toe die twee het die vorige aand bietjie laat gekuier en die kopsere sit. Ek lag vir hulle. “Nou maar geniet dit” sê PJ en klim weer terug in die kar.  Die twee lyk baie verlig om te kan wegry.

Die oggend raak warm en die gaste raak dors. Op die tafel het ‘n skinkbord vol gesnyde vrugte verskyn. Hier kan jy nou jou eie drankie aanmekaarslaan. Jy besluit self watter vrugte jy saam met jou vrugtesap wil meng. Daar is ysblokkies met rooi granaatpitte vasgevries vir die koud maak. Die wat wil, kan wyn of vonkelwyn byvoeg.

Belicia en haar “helpers” maak hul verskyning. Sy lyk alte fraai in wit getooi met ‘n blommekransie in die hare. Almal skarrel vir sitplek op die gekleurde lappieskomberse, terwyl die oumas hul op stoele tuismaak. “Ek het vir jou ‘n stoel” roep Ouma Bella my nader. “Nee man Gerda, sit by die tafel” kom Ma-van-die-Bruid weer verby. Haar wange bloedrooi van al die geskarrel en die ingehoue emosies oor haar oudste dogter se kombuistee.

Ons kry ons bordjies vol en kuier te lekker. Dan kry Belicia en Isleri hul sit in die Teepee. Isleri wil net help geskenkies oopmaak. Tipies kombuistee moet Belicia eers raai van wie dit kom. Raai sy verkeerd moet sy ‘n slukkie wyn vat… deur ‘n strootjie. Ek kyk die saak so en is dankbaar dis nie ek wat dit moet doen nie.

Belicia giggel al meer. Vir Isleri raak die storie te lank en sy gaan spring saam met die ander kleintjies op die wipmat. “My bene slaap” sê ek vir Rita. “Myne ook” antwoord sy terug. Ons skuif albei so ‘n bietjie. “Ek kan nie meer sit nie” bekla ek my lot aan haar en wonder waar is die dae wat ek ure kruisbeen op die grond kon sit sonder moeilikheid.

Staan toe maar uiteindelik op en loop met sulke stywebeen treetjies tot agter Ouma Bella se stoel sodat my bene weer lewe kan kry.

Van die mense begin groet. Die “Brides Tribe” begin borde en glase invat. Ma-van-die-Bruid duik langs ons op. “Sjoe” sê sy. “Het dit gehelp?” vra Ouma Bella.

“Ja dankie” antwoord Isabel. Sy lag. “Ek kon nie vanoggend my grimering gedoen kry nie. Te veel gehuil. Toe gee Ma my ‘n halwe kanniewarrieniepil in. Dit het baie gehelp.”

“Ek het die pille destyds gekry toe ek so bang was vir tandarts toe gaan. Dit werk baie goed. Teen die tyd wat ek op daai tandartsstoel gesit het, toe gesels ek aanmekaar” borduur Ouma Bella ‘n prentjie.

Ons lag. Begin dan om ook so van ‘n kant af te groet en groete te stuur vir die mense wat dit nie kon maak nie. Ons moet nog gou by Ouma Bella se huis stop, sy het kaboemmielies gemaak. Enige een weet mens sê nie nee vir daai lekkerte nie.

Ek sien Ouma loop hek toe, sleutels in die hand. “Waar gaan Ouma nou heen?” vra ek, ek dog sy gaan saam met ons ry. “Ek soek my karretjie. Isabel het hom vanoggend geleen, want sy moes al 7 uur hier wees.”

“Hy staan nie buite nie” sê ek beslis. Ons draai om. Roep vir Isabel. “Waar gaan Ma nou heen? Ma se kar staan agter. Gee die sleutels ek gaan haal gou.” Eindelaas is Ouma Bella padvaardig. Ek het intussen vir Rita verloor. Sy kom van die koektafel se kant af. “Ons cupcakes” sê sy. “Ons vat dit vir Johan en Klein Dewald” verklaar ek.

cupcakes

Ons ry eers dorp toe vir die kaboemmielies. Voor die ouetehuishekkie steek ons vas. “Ouma Bella!” roep Rita. ‘n Tannie kom uit ‘n huisie, al kouende met ‘n sny brood in die hand. “Wie is jou Ouma” vra sy, terwyl sy die hekkie oopsluit. “Ouma Bella” antwoord Rita en ek knik net instemmend my kop as tweede getuie. “Weet nie of sy hier is nie” sê die tannie en sluit weer die hekkie. “Dankie tannie” koor ons saam.

Ons klop, maar van Ouma is daar nog geen teken nie. “Sy het dan voor ons gery” sê ek. “Sy stop haar kar daar anderkant. Vat lank om tot hier te kom, want almal keer haar voor” antwoord Rita en trek vir haar ‘n tuinstoel in die koelte in.

Ouma kom na ‘n rukkie aangeloop. “Vat my ‘n halfuur vandat ek my kar gestop het tot hier. Almal wil eers groet en gesels” lag sy.

Buite is dit warm vir Augustus. Binne lekker koel. “Sit aan die ketel Rita” sê Ouma. Ek plak my in die sitkamer neer. Die kombuis is piepklein. Al drie van ons gaan nie daar pas nie. “Ek gaan tee maak. Gerda, jy wil seker koffie hê?” vra Ouma vanuit die kombuis. “Ja, asseblief” glimlag ek. Dankbaar die familie verstaan dat ek nie hul liefde vir tee deel nie.

Ons kuier te lekker. Gesels troues en Swart Skaap. Kom stadig in beweging. Steek eers in die gang vas waar daar hordes familiefoto’s op is. Ouma dreig altyd om die klomp foto’s af te haal, maar sy weet ook hoe geniet ons dit om eers die muur te bestudeer. “Wie is daai nou weer?” vra Rita en wys na ‘n jongman wat graad vang. “Dis Piet” lag ek.

“Kyk, hier is my Pa” wys Rita ‘n foto uit van die man wat almal nog elke dag mis. “Daar is Hans ook” maak Ouma seker ons kyk nie haar jongste seun mis nie. Ons wil nog verder storie, toe lui Rita se foon. Johan wonder al waar draai ons so lank en kan ons asseblief lemoene by die Damwal kry?

Ons stop vir die gevraagde lemoene. Kry sommer kookvleis by die slaghuis, want die kaboemmielies vra vir ‘n lekker bredie. “Johan kan vanaand kosmaak” sê Rita, “kom ons gaan kry DVDs in Middelburg.”

Ons stap eers vlak voor vyf die middag weer die huis in. “Ek is moeg, wonder waarvan?” verklaar ek. “Is die ryery” sê Johan en begin solank aartappels skil. Ek en Rita maak ons tuis voor die TV om “The Greatest Showman” te kyk. Na die DVDs kuier ons wraggies weer tot anderkant 11 uur en sit die groot kuier voort die oomblik toe ons wakker word Sondagoggend.

Teen half twaalf staan ek bagasie in die hand gereed om by die deur uit te loop. “Sluit oop vir Gerda” sê Johan vir Rita wat met die sleutels in die hand staan, maar nie by oopsluit uitkom nie. “Ek gaan haar hier binne hou” kom haar antwoord.

Ek lag. Vat weer die lang pad huis toe. Die pad is besig. Die musiek is mooi. My gedagtes dwaal tussen my hartsmense, loop op ou spore in verskeie rigtings totdat ek weer in Vanderbijl stop. Die naweek was goed en dit was lekker.

Swart Skaap 2018… Fluit-fluit my storie is uit

Sondagoggend is ek hopeloos te vroeg na my sin wakker. My laaste dag op Kruisrivier. Ek vang ‘n vinnige stort en gaan soek dan geselskap. Om die warm kole van die vorige aand se kampvuur vind ek ‘n paar verdwaalde skape.

Die koffiewater kook al. Jonge Francois verseker my hy het heelnag wakker gebly. Ek lag vir hom. Sy oë staan stokstyf in sy kop, maar hy bly manmoedig wakker. Ek gewaar vir Piet waar hy nog so half aan die slaap sy weg badkamer toe vind. Handdoek oor die skouer. Hy waai in ons rigting en verdwyn dan by die deur in.

Hans maak sy verskyning op soek na koffie. “Het oom al vanoggend hare gekam?” vra Francois hom. “Oom se hare staan alles regop.”

“Nee, ek kam net eenmaal per dag hare en dit is as ek klaar gestort het. En dit het ek nog nie vanoggend gedoen nie” kom die antwoord.

Dis die lekkerte van Swart Skaap. Vroegoggend om die vuur kry jy mense in alle fases van wakker word. Die wakkerblyers, die klaargestortes met klam hare, die pajama draers… almal met hande om warm bekers koffie geklem.

'
‘n Laaste koffie om die amper gestorwe kampvuur

Ek en Rita begin dink aan ontbyt maak. Ons kry die bakke met die vorige aand se slaaie uit die koelkamer. Druk die groente weer in die oond vir warm word. “Kry vir Japie om die vleis van die bene af te sny. Hy is die regte man daarvoor. Ek gaan gou stort” kommandeer Hans in die verbygaan.

Ek keer klein Dewald voor. “Gaan roep asseblief vir Oom Japie. Sê ons benodig sy hulp in die kombuis.”

“Hy slaap nog tannie” protesteer hy. “Oom Hans het gesê” gebruik ek die towerwoorde en daar gaan Dewald om Japie uit sy slaap te wek.

Op die stoof is twee potte met water aan die warm word. Links is vir die gewone pap, regs vir die grondboontjiepap. Katrina moet die pap maak, maar Katrina het gaan stort en die water wil begin borrels maak. “Dit kook” sê ek en laat val die deksel omdat ek alweer vergeet het om ‘n vatlap te vat en die ding is warm.

“Gooi meel” sê Rita. Ek gooi die meel dat dit hopie maak soos Hans altyd doen. Katrina kom van buite af in. “Aikona Sissie, nie so nie” raas sy en roep vir Petrus om te kom help roer. Hans kom binne en begin om die grondboontjiebotterpap aan mekaar te slaan. Grondboontjies, rosyntjies, kondensmelk en grondboontjiebotter word saam in die pap ingeroer.

Wolle en Katrina, sonder haar sal ons regtig sukkel…

Intussen het die kombuis alweer volgeloop en ek gaan soek vars lug buite. Japie het die skaapbene gestroop en die vleis word nou stadig maar seker warm waar dit uitgepak op die kampvuurrooster lê.

Net voor ontbyt word almal bymekaar geroep vir ‘n groepfoto. Dis nou almal wat wakker is, van die jongklomp wat amper om die vuur gedeurnag het is daar nog geen teken nie. Ons kry ons sit en staan sommer so op die stoeptrappies. Rikus stel die kamera op. “Kyk vir die liggie en glimlag”, dan moet hy hom haas om ook betyds vir die foto te wees.

Foto skaars geneem, toe wuif die eerste mense al totsiens. Na ontbyt word dit ‘n warrelwind van mense wat inpak en groet en motors laai en groet. Ouma Bella is naderhand in trane toe sy vir die soveelste agterkleinkind moet totsiens sê.

Dis ‘n gesukkel om alles en almal in motors te kry. Op ‘n stadium sit ek op die stoep, toe Japie en Rene weer verbykom. “Ek het julle al ‘n uur terug gegroet” sê ek verbaas. “Ek weet” sug Japie “en Komatipoort is nog ver.”

“Totsiens tannie” staan Pieter nader om gegroet te word. Ek kom sommer blitsvinnig in beweging. My plaasmense kan nie ry sonder om totsiens te sê nie. Vang Piet al aan die anderkant van die bruggie. “Jy kan nie ry sonder om te groet nie” raas ek van ver af. “Nooit” protesteer hy, maar ek weet hy is haastig om terug by Nella en die plaas te kom. Dit is winter en dan is die brandgevaar in die Laeveld hoog.

Willem en Klein Willem kom skud blad. “Waar is Isabel?” vra ek verbaas dat net die helfte van die gesin gaan pad vat. “Sy en Isleri ry later saam met Hans” kom die antwoord.

Ek dink daar was mense wat ek nie gegroet het nie. Die laaste uur of wat het net te vinnig gegaan. My eie goed het ek so stuk-stuk in Mich gaan laai. Net betyds onthou van Pa se koelerboks wat nou al vir amper twee weke onder ‘n tafel in die kombuis staan.

Op die stoep is ‘n handvol laaste skape nog aan die kuier. Rita tel die mense uit die registerboek om seker te maak die regte kampfooie word oorbetaal. Hans werk die werkers se salarisse uit. ‘n Koue wind begin om die een hoek speel en donker wolke nader die berg.

niggies
Isleri en Dante kuier vir oulaas saam… tot volgende jaar…

“Wat is jou plan Gerda?” vra Hans en klap sy skootrekenaar toe. “Ek moet net voor donker in Vanderbijl wees. Sal eers help opruim.”

“Nee, jy het hard gewerk. Ry nou. Gaan rus” kom die opdrag. Ek skraap moed bymekaar en begin die groetslag van Katrina in die kombuis tot by Isabel en Rita op die stoep. Toe ek die grondpad vat sing Laurika Rauch vir my “Jy sê ek moet vir jou ‘n storie skryf, sodat jy my kan onthou, as ek sou weggaan met die tyd…”

Ek ry huis toe en ek gaan skryf die storie in vier dele. Stuur dit die kuberruimte in en onthou die laaste reëls van die gedig in graniet op die Oewerbankie: “Vreugde in my gemoed. Tiny Bubbles in my bloed.” Swart Skaap 2018 is verby en dit was lekker en dit was goed…