Ons is reg vir die ‘Royal’ troue.

Ek en Ma hou van die Britse Koninklikes. Ons mis nie ‘n troue nie, en daar was lanklaas een… So die opgewondenheid is groot om Prins Harry en Meghan se troue te kyk.

Gister, terwyl ons in die semi-koue swembad die nodige oefeninge doen soos voorgeskryf deur ons biokinetikus, sê ek “ons sal iets lekkers moet kry. Dis darem ‘n troue.”

Ma stem saam, maar wat? Ek spring nog so paar maal op en af tot ek die blink plan kry. “Ons maak ‘snacks’ soos met Oujaar” verklaar ek. “Dan moet ons gaan crackers koop” sê Ma.

“En van daardie klein worsies wat ons in bacon kan toedraai” raak ek entoesiasties. (Daar was nie tyd om te dink aan die keurige Afrikaanse woorde soos kraakbeskuitjies en spek nie.)

“Jou Pa kan frikadelletjies bak” borduur Ma voort op die spyskaart. Net daar is die oefensessie sommer ook klaar. Ons spaander koulik uit die swembad, trek aan in ‘n rekord tyd en vat die pad President Hyper toe.

Kom by die huis. Pa staan in die voortuin langs die grassnyer. Hoed op die kop, hy lyk beswaard. “Kom help dra” roep Ma hom nader. “Nou hoekom sal ek nou julle ou goed wil dra?” brom hy terug, maar staan darem nader. “Nie ons gymsakke nie, ons was by President. Ons gaan môre snacks maak vir die troue” praat Ma hom dood.

“Die krag is al meer as ‘n uur af” gee hy ons die rede vir sy beswaardheid. “Die troue is eers môre” sê Ma. “Het jy gebel oor die krag?”

So is ons die res van die dag sonder ligte, maar aand se kant kom dit aan en vroegdag Saterdag is die elektisiteit nog met ons. Ek doen haastig werk wat gister al moes klaar. Dan sak ons almal op die kombuis toe. Ek begin worsies en uitjies sny vir die stokkies. Ma draai worsies toe in bacon en Pa meng die maalvleis. Dit gaan verbasend goed. Gewoonlik is daar chaos as ons drie saam in die kombuis wil werk. Teen 10 uur is alles gereed vir die groot troue. Ons kyk solank die voorprogramme. Pa wil nog weet van die rugby… “Leeus speel eers na 5. Bulle eers vannag. Ons gaan heeldag troue hou” verklaar ek plegtig.

Hy verstaan nie heeltemal hoekom ons so gaande is oor ‘n troue nie. Ek ook nie. Ek onthou net ek en Ma en ons huiswerker het destyds gekyk toe Prins Charles met Lady Diana getrou het en van toe af is dit tradisie. 😊

Advertisements

Rugby bly maar koning!

Saterdagmiddag dek ek tafel vir middagete. “Wanneer skop die Leeus af?” wil Pa weet. “Kwart oor vyf” sê ek en mik om die brood op die tafel te sit. “Elke vyf minute” antwoord Pa. Ek stop in my spoor en frons kwaai… “Ag nee man, ‘n mens praat nie so van jou span nie”. Pa behoort teen die tyd al te weet so ver dit die Leeus aangaan is my sin vir humor bietjie kort. Veral op wedstryddag…

“Het Pa gesien wie is die skeidsregter?” vra ek en stamp sommer die messelaai ‘n bietjie harder toe as wat genoodsaak word. “Alweer Jaco Peyper.”

“Gaan julle weer vandag die ref blameer?” kom Ma die kombuis in. “Nee, maar daai man, hou nie van Suid-Afrikaanse rugbyspanne nie en niks van die Leeus nie” gee ek my oningeligte mening asof dit ‘n feit is, want dis Saterdag en dis rugbydag en dan is daar nie nie kans om feite na te vors nie.

Pa braai sommer vroeg. Net mooi kwart oor vyf toe is die TV aan en die borde leeg. Ma wil nog verbykom met die bak om te hoor of ons nie nog vleis wil hê nie, maar Mufasa verskyn al in die tonnel… “Later dankie” koor ons saam.

Die manne is gereed. Die wedstryd gaan begin. “Kyk net hoe mooi lyk Ellispark se gras” sê Pa en ons lag toe die kommentators dit net daarna ook opmerk. Ek verkyk my vir ‘n oomblik aan die Stormers se helderblou truie met die kantstrepe en die Leeus se rooi en wit truie. Laat my dink aan die ou WP en Transvaal dae. Dit lyk toe nou vir my so mooi, die manne in hul helder truie op die groen gras…

Volgende oomblik besef ek vandag is daar nie tyd vir dagdroom tydens die wedstryd nie, want sommer so woerts warts en met ‘n sierlike boog duik Madosh Tambwe oor die doellyn! En toe doen hy dit sommer weer. Hier na die derde drie toe ek sê ek: “Pa was verkeerd vanmiddag. Dis die Stormers wat elke twee minute moet afskop.” Pa glimlag van oor tot oor min gepla met my aanmerking.

Dis 'n drie! (Alle foto's verkry van Lions Rugby Co. se bakkiesblad)

Halftyd kry ek uiteindelik kans om koeldrank te gaan ingooi. Ma sit en brei in die sitkamer. “Julle wen seker” sê sy toe ek haar koeldrank vir haar vat “want julle klink heel vrolik.”

Ons wag vir die tweede helfte om te begin. “Onthou jy nog daai keer toe ek en jy die Stormers teen die Leeus op Ellispark gaan kyk het?” vra Pa hier uit die bloute. “Nee” sê ek “ons het nog nooit ‘n Leeus wedstryd teen die Stormers gaan kyk nie.”

“Man, dit het nog ge-ysreën daai dag” herinner Pa my en ek onthou daai dag, ‘n goeie 30 jaar gelede. “Dit was Transvaal teen die WP” sê ek. “Selle ding” sê Pa. “Jy het daai trui van jou met die nommer 8 op die rug aangehad. Lappies het jou nog van die anderkant af erken. Hy het gesê, hy kon my nie sien nie, maar jou trui het uitgestaan.” Ek lag lekker, want daai trui het Ma gebrei. Sommer so sonder ‘n patroon. ‘n Witte met ‘n rooi streep wat nie heeltemal op die regte plek gesit het nie, maar daar was ‘n groot 8 op die rug. Ek het nog die trui, tot Ma se verdriet!

Die trui
Die beroemde en berugte trui…

Die tweede helfte begin en daar is nie tyd om verder in die verlede te delf nie. Dis ‘n drieë fees en ons geniet onsself terdeë. Ons simpatiseer met Tambwe wat nie sy vyfde drie kon druk nie. Frons toe Yster Marx van die veld gehaal word. Glimlag toe ons sien onse Kwagga se neus is alweer vel af, wonder bekommerd of Ruan Dreyer se oog heeltemal gaan toeswel en juig toe Ruan Combrink ‘n welverdiende drie kry.

Na die wedstryd, sê Pa “dankie, dit was nou lekker” en gaan kyk die nuus in die sitkamer. Ek verander die kanaal om te kyk wat maak die Cheetahs, terwyl ek my verbeel ek kan hoor hoe weergalm die Leeutrop se oorwinningsbrul nog steeds oor Die Park.

Ons beplan ‘n groot okkasie

Vroeg een Sondagoggend kry ek die oproep. “Wil jy saamkom op die Swart Skaap komitee beplanningsnaweek?” Nou kyk die Swart Skaap Naweek gebeur elke jaar. Dis wanneer die familie van Oupa Jakob Swart met al die vertakkinge bymekaarkom vir groot kuier en ‘n skaapbraai. Amptelik is ek nie deel van die familie nie, maar ja, terwyl die Swarte van Modderspruit duskant Graskop my al so half en half as familie aangeneem het, kan mens seker teen die tyd sê ek is so van ‘n kant af in die familie ingeplant.

‘n Naweek weg klink vir my na ‘n goeie plan en so beland ek toe saam met Ouma Bella, Hans en ‘n hele span neefs en niggies op Kruisrivier Kampterrein om Swart Skaap 2018 te beplan. Dis ‘n vrolike klomp bymekaar. Daar word stories vertel, grappies uitgeruil, geterg en beplan alles in een asem. Ek wou nog wonder wat die wat ek nie ken nie nou sal dink wat maak ek daar, maar blykbaar was ek die enigste een wat daaroor gewonder het. Ek is deel van hulle en basta met die res.

Die aand het al begin ou bene maak toe Hans verklaar dis tyd vir aandete. Hy gaan vetkoek maak. Die jonger manne het die kampvuur aan die gang. Dis nie regtig koud nie, maar mens moet ‘n vuur hê anders kan mens nie lekker gesels nie. Teen die tyd wat ons eet, het ek bykans al die vertakkinge van die familie onder die knie en weet ek alles van die bouprojekte wat hulle nog op die kampterrein gaan doen.

20180310_101733

Die plan was om Saterdagoggend half vroegerig in beweging te kom vir ontbyt. Die eerstes van ons het redelik vroeg al om die amper gestorwe kampvuur begin saamtrek. Koffie met kondensmelk het ons wakker gekry en algou was ons weer aan die beplan vir die groot naweek in Julie.

Ouma Bella kon nie Vrydagaand al by ons aansluit nie, maar sy laat weet vroeg een van die kleinkinders kan haar maar op Groblersdal kom haal. Intussen sluit die Jordaans ook by ons aan. “Ons gaan nou ontbyt maak” verklaar Hans. “Is amper 11 uur” sê Rita, “die kerkmense kom nou vir die vergadering oor die bouprojekte.” Ons het intussen almal hot cross buns verslind en die hongerpyne is nie so kwaai nie. “Ons het wors saamgebring” kom dit van Abrie. “Dan braai ons wors vir brunch” verklaar Hans en keer vir Belicia voor wat wil ry om vir Ouma te kry. “Bring hotdogbuns saam”.

Die res van ons besluit nou gaan ons eers die kampterrein beloop om te kyk waar die groot naweek se skattejag gaan plaasvind. Gesels-gesels verby die eerste hindernisbaan en die swembad tot by die foefieslide in die bosse. “Werk die ding nog?” wil Jan-Willem weet. Dis al wat Dewald nodig gehad het om te bewys dat die foefieslide nog werk. Binne sekondes is hy op die sitplek en daar gaan hy die dieptes af. “Kry my weer bo, ek gaan nie oploop nie” roep hy van onder af. Daar is ‘n groot katrol en Johan en Bella maak werk daarvan om die man weer bo te kry. Hulle kry hom darem in een stuk bo. Klein Jaco van Abrie wil toe ook eers die ding beproef. Hy gaan met groter spoed af en dis ‘n hele oefensessie om hom weer bo te kry. Albei die brawe manne se bene is stukkend gekrap van die latana wat onder in die sloot groei.

“Ons moet na die ander hindernisbaan gaan kyk” stel PJ voor en ons koers verder die veld in. Stop eers om te kyk hoe swart miere ‘n paadjie deur die gras maak. ‘n Gat in die grond trek ons aandag en die potensiaal om dit in ‘n “buite toilet” te omskep vir die grap ontgaan ons nie.

20180310_113559.jpg

Nog houtstellasies lok ons nader. Dis van daai hoë gedoentes waarop mense moet klim en loop en kruip in ‘n poging tot spanbou. Die meeste van ons staan maar so twee treë terug en beskou die gevaarlike affêre, maar Dewald reken hy gaan dit uitprobeer. Loop hy vir hom vas op die tweede stellasie. Daar staan ‘n leer, maar daarvoor is hy nou nie te vinde nie. Hy vat toe weer die pad oor die gevaarte soos hy gekom het. Tot by die laaste stuk. Nie lus om weer oor die toue te sukkel nie, besluit hy, hy gaan sommer in ‘n boom klim en dan afkom. Ons protesteer. “Die boom is sterker as wat dit lyyyyyyyk….” en toe breek die tak en hy beland op die grond. Gelukkig nie seergekry nie.

Ons het al ver geloop, toe die bakkie verbykom. “Dis Jurgens (die man van die kerk aan wie die kampterrein behoort), “ons moet eers gaan vergadering hou” sê Hans. Ons loop al die pad terug tot by die groot stoep voor die kombuis. “Ek is bly om julle te sien” groet Jurgens, “maar ek gaan nou eers die vrieskas regmaak”.

“Dan loop ons maar weer” neem ons die besluit en voeter weer deur die lang gras. Niemand is 100% seker oor waar die paadjie na die hindernisbaan veronderstel is om te wees nie. Ons loop nog tweekeer verkeerd voordat ons dit uiteindelik kry weggesteek tussen die bome langs die rivier. ‘n Mens kan sommer sien hierdie is nie ‘n baan vir elke Jan Rap en sy maat nie. Hier moet jy kreatief kan dink en baie fiks wees. Dit keer natuurlik nie die manne nie. Algou hang een soos ‘n vink aan ‘n motorband, terwyl ‘n ander vir lewe en dood aan ‘n tou klou in ‘n poging om oor ‘n stomp ‘n entjie van die grond af te loop. Hulle waag dit selfs om die hindernis oor die rivier(tjie) aan te durf. Gelukkig maak hulle dit almal sonder om te val, want daardie water het gelyk of dit groter siektes as die op polonie kan kweek.

Die son bak warm as ons uiteindelik terugstreep na die stoep toe. Halfpad demonstreer Hans eers hoe werk assegaaigras. Wanneer mens die grassie gooi, trek dit met ‘n sierlike boog deur die lig, en pen stewig vas in die teiken, wat op daardie oomblik PJ se arm was.

Op die stoep sit Ouma Bella, Belicia en Bella rustig en gesels. Bella se vingers is vlytig besig met die kombers wat sy hekel. “Wanneer het jy ons verlaat?” vra ek verbaas om haar daar te sien. Netnou was sy dan nog saam met ons by die foefieslide. “Ek het agtergebly toe julle hindernisbaan toe is” lag sy “hierdie kombers moet klaar.”

Inge het aartappels en eiers aan die kook op die stoof. Dis vir die aartappelslaai wat ons saam met middagete of is dit nou aandete gaan eet. Rita begin ‘n uie en tamatiesmoor aanmekaarslaan en die manne stook alweer die vuur. Ek beloer my horlosie, dis al amper twee uur. Wonder of hulle sal agtergkom as ek net so bietjie wegraak vir ‘n middagslapie? Maak toe die fout om eers voor my kamer op die bankie te gaan sit. Net gesit toe bulder Hans van die vuur se kant af. “Gerda!”

Blyk toe die vergadering oor die bouprojekte gaan begin. Ek vermoed dit grens aan kindermishandeling, maar ek sê liewer niks. Gelukkig is dit toe heel kort, kragtig en interessant. Toe die manne begin rondloop om te bepaal waar presies die muur gebou gaan word, gaan loer ek by die kombuis in. Tref vir Jan-Willem en Chrisna voor die bak gaar aartappels aan. Dit moet geskil word. Lyk vir my na genoeg om ‘n weermag kos te gee, veral as jy die hoop gekookte eiers byreken. “Ek sal die eiers solank afdop” bied ek aan. “Eina” skree JW toe hy ‘n warm aartappel probeer sny. “Wag, kom dop jy die eiers af, ek sal die aartappels skil. Ek en Ouma Bella ken van aartappels skil” lag ek. “Ja” stem Ouma Bella saam “ek en Gerda het lekker aartappelslaai op Piet-hulle se plaas gemaak in Desember.

“Is hierdie nou vir aandete?” wil ek weet, want ek sien dis anderkant 4 uur. “Dis middagete” kom dit van Rita. Sy bekleë die “spyseniere” portefeulje op die Swart Skaap komitee. (En nee daar bestaan nie so woord nie, dis een van Hans se nuutskeppinge). “Ek voel skoon skuldig omdat ek julle nie betyds kos gee nie” lyk sy heel bedremmeld waar sy die rissies in die sous inroer. “Nonsens” lag ons haar af. “Hierdie gebrek aan skedule is ons eie skuld. Die tyd hardloop onder ons uit.”

Laatmiddag daal daar vir ‘n wyle stilte neer soos almal weglê aan die worsbroodjies en sous. Maar net vir ‘n baie kort wyle, toe begin die stories, lag en gesels weer. Die son het al vergete gaan rus, toe onthou Hans ons het nog nie klaar beplan nie. Hy sit sommer die ondervoorsitter, Dewald, aan die woord. Die arme man moet toe nou die vergadering lei en terselftertyd die hoenderpotjie aan die gang kry. Vir ‘n buitestaander sou dit dalk na ‘n deurmekaar affêre gelyk het, so met almal wat rondskarrel om die vuur, Bella wat nog ‘n ry of drie probeer hekel, die rokers wat net een aansteker tussen hulle het en Rita wat paraat met haar papier en pen op die skoot sit.

Maar so word die agenda kafgedraf, besluite geneem en mense ingelig. Voor ons geestesoog kan ons al sien hoe lekker kuier die mense hierdie jaar by Swart Skaap. Tussen komiteelede se verslae duik daar melktert en koek op om Bella en Inge se onlangse verjaarsdae te vier. “Ons moet vir hulle sing” het iemand ‘n blink idee, maar so hou die gesels en geterg nie op nie. Totdat Dewald maar van ‘n kant af skielik wegval met “Lekker verjaar…”

Hier by 11 uur is die pot reg en die beplanning word vir eers stopgesit. Almal skarrel om hul borde te kry wat gelaai word met Ouma Bella se kaboemmielies, aartappelslaai en hoenderpotjie. “Maak toe julle oë, ek gaan bid” kom dit van Dewald se kant af. Van ons sit by die tafels op die stoep, ‘n paar staan om die vuur en die ander skarrel nog in die kombuis. Net die om die tafel en by die vuur het sy eerste oproep gehoor. Ons vat hande en sit geduldig en wag. Dit vat ‘n rukkie om die lot in die kombuis ook tot bedaring en buite te kry. Ek skuif my regterarm net so bietjie want dit wil-wil begin kramp so oor die tafel. Daar is stilte. Dewald begin bid en die man kyk of hy die rekord kan slaan vir die langste tafelgebed in Afrikaans. Eerlik. Opreg. In dankbaarheid. Soos dit moet wees.

Na ete is nog net die naguile om die vuur. Hans braai vir ons malvalekkers en ons lek die wit en pienk taai van ons vingers af. Ek luister na hul stories. Familie stories. Mooi stories. Lag stories en hier en daar hoor ek die verlange deurbreek na mense wat nie meer daar is nie.

Sondagoggend moet van die mense vroeg vertrek. Die res van ons maak ‘n laat ontbyt van die naweek se oorskietkos. Ons begin al dink aan inpak, toe ruk Hans skielik sy skootrekenaar uit en maak dit staan op die tafel. “En nou?” vra ek verbaas. “Ons moet nog die uitnodiging se bewoording doen” verklaar hy. Algou toe sit almal om die tafel. Hans is ‘n meester met woorde en die skeppingsproses mag nie misgeloop word nie. Ons gee ons insette, stry oor die spelling van die woorde en lag aanmekaar. Sommer omdat die lewe lekker is en al die stres en geite van die werklike lewe vir ‘n wyle vergete is.

Toe ek die langpad huis toe vat wonder ek of die klomp besef hoe gelukkig hulle is om in vandag se tye nog sulke sterk familiebande te hê. Ek sou wat wou gee om elke jaar my familie so bymekaar te kon trek, maar ja, die lot is mos wydverspei oor die aarde, ten minste het ek die eer om deel van hierdie kraal se skape te kon word.

Ek ry blykbaar te stadig…

Op ‘n warm Vrydagmiddag in Maart vat ek en Mich weer vir ‘n slag die langpad. Die eerste stuk kan Mich al amper self ry, want dis dieselfde pad wat ons plaas toe vat. Die keer vat ek die eerste afdraai in Middelburg. TomTom is afgesit, ek maak staat op Oom Google se aanwysings.

Net voor Middelburg laat weet Madame Sync my daar is ‘n oproep wat wag. Dis Rita. Wil net weet waar is ek en as ek hulle by die Spar in Middelburg kry, kan ek hulle verder volg. Ek sê dis reg, Middelburg moet naby wees.

Soos wat ek links en regs draai, kry ek so ‘n vae suspisie dat ek die dorp gaan misry. My selfoon lui weer. Die keer is dit Hans met dieselfde voorstel. Ek moet hom in die Spar kry en dan kan ek agter hom aanry Kruisrivier toe. Ek probeer verduidelik van Oom Google Maps en die dorp wat ek vermoedelik misry. “Gaan jy nou eerder ‘n masjien vertrou as vir my?” brom Hans en ek begin stadiger ry op soek na omdraaiplek.

Vlak onder die bordjie wat my vertel ek is so 50 km van Loskopdam af, bring ek vir Mich tot stilstand. Hans is steeds op die lyn. “Nou draai jy om. Ry dan reguit aan. Jy sal die winkelkompleks aan jou regterkant kry” deel hy opdragte uit. Ek maak soos ek aangesê is en ry terug die dorp in. Word nog ‘n slag gebel, net om seker te maak. Eindelaas kry ek parkering by die sentrum. Die foon lui weer. Die keer met aanwysings waar ek hom in die winkel kan kry. Met die uitklimslag, bel ek vir Rita net om haar van die jongste verwikkelinge in te lig. “Ek is by die groente” gesels sy, terwyl ek die winkel inloop. “Daar is jy nou” lag sy vrolik toe ek hulle gewaar.

Die laaste inkopies word gekoop. Rita-hulle vat eerste die pad, terwyl ons nog wag vir die deeg. “Jy ry net agter my aan” sê Hans toe ek hom help om die pakkies na sy motor te dra. Teen die tyd wat ek by Mich kom, is hy toe al in die kar. Soos gewoonlik karring ek eers met die selfoon, en die musiek, en die sitplekgordel. Teen die tyd wat ek wegtrek is ek glad nie seker of is hy voor of agter my nie. Ek kruie maar weer in die straat af waarmee ek gekom het. Weer lui die selfoon. “Jy weet die spoedgrens is meer as 20 km per uur” spreek hy sy misnoeë uit toe ek antwoord. “Waar is jy?” vra ek. “’n Paar karre voor jou. Ry net.”

Dis ‘n enkelbaanpad, dis opdraande en ek weet sommer hier gaan ‘n ding kom. Ek gaan bykans nooit op ‘n enkelbaanpad verby nie. Hans, sien ek sommer so op ‘n afstand, het nie dieselfde probleem as ek nie. Algou het ek hom heeltemal uit die oog verloor. Oom Google verseker my die afdraai is eers 29 km ver so ek is rustig. Hans is nie. “Waar is jy nou weer?” hoor ek toe ek Madame Sync toestemming gee om die foon te antwoord. “Ek is oppad. Hou op worry.”

‘n Paar kilometer verder gewaar ek die Mercedes langs die pad. Hy beduie ek moet verby gaan en trek agter my in. Dis vir my vreeslik snaaks om voor te ry aangesien ek nie regtig ‘n idee het waarheen ons gaan nie. Die pad word ‘n pas en ek moet konsentreer om die skerp draaie. Skielik duik die Mercedes weer voor my op en maak ‘n skerp draai na regs. Ek kry Mich darem ook betyds gedraai. Dis ‘n grondpad. Binne sekondes is Mich se blou toe onder ‘n vaalbruin stofjas.

Hier is nie ander motors op die pad nie, so dis aansienlik makliker om by te hou. Maar ek weet ek gaan dit hoor as ons by die kampterrein aankom. En ek het… Die hele naweek! Oor ek wat so sukkel om te ry en die Mercedes wat in een of ander mode ingegaan het, so stadig moes hy ry. Die skade was seker nie te groot nie, want met die teruggaan Sondag, het hy maar weer geduldig en gedwee voor my uitgery tot ek die snelweg huis toe kon kry.

20180310_065926_001

‘n Goue Huweliksherdenking

Op 20 Januarie 1968 het ‘n lang jongman en ‘n mooie blondekop meisie trou aan mekaar belowe. Die bruid se tweelingsussie was die strooimeisie, een van die bruidegom se jonger boeties, die strooijonker. Die plek, NG Kerk Rustenburg Suid, Wes-Transvaal…

20 Januarie 1968…

Vyftig jaar later draai ek Mich by NG Kerk Rustenburg Suid se hek in. Dit was ‘n lang pad van Vanderbijlpark af. Langer gemaak deur die padwerke op die R28 en die destydse strooijonker wat elke paar minute op sy horlosie gekyk het.

Ek trek Mich onder ‘n koelteboom in. “Dis reg” sê Pa “stop sommer hier langs Miempie.” Ek blik na regs waar Nettie regmaak om uit hul motor te klim. In sy opgewondenheid het Pa skoon my niggies deurmekaar. “Dis Nettie” waarsku ek nog, maar Pa is al halfpad uitgeklim.

Ek het hierdie niggie van my lanklaas gesien en ons vreugde ken geen perke nie. Ons lag en gesels dadelik op die hoogste volume moontlik. Lag kan ons albei lekker lag en as ons saam is vat dit nie veel om ons te laat lag nie.

Dis ‘n vrolike groepie wat aanstap na die saal se ingang toe, waar ons summier in ons spore gestuit word. “Stop. Staan stil. Ek moet ‘n foto neem”. My Twin se dogter, Zoie, al ‘n halwe kop langer as ons, beloer ons streng, kamera in die hand. Sy is in Graad 9 en neem haar aangewese pligte ernstig op. Neem eers die foto’s en dan word ons om die hals geval.

Dit gebeur min… Ek, Ma en Pa op een foto

Volgende oomblik voel dit vir my daar is ‘n hele skare bekendes wat gegroet moet word. Dis ooms en tannies, neefs en niggies. Niggies se kinders, my kop draai.

Ek pluk Nettie aan die arm… “Watter mense is familie? Ek is bang ek herken nie almal nie.” Sy lag. “Hulle is almal familie.”

“Jy help nie” mor ek “ek het bedoel ons familie, nie jou ma se kant nie.”

Ek dink nie iemand kan my kwalik neem as ek nie al my tannie se familie herken nie. “Is ons familie” hou sy hardnekkig vol, “my ma se familie is nog nie hier nie.”

Ek mik om my Twin te vra, maar sy is op ‘n drafstap tussen al die mense. Ek gee op en stap na die agterkant van die saal waar ek nog laas my Pa se sussies gewaar het. Die langste man in die saal staan daar en gesels. Selfs langer as my Ouboet-neef. Ek staan nader. “Hallo” sê ek en voel skielik baie klein. Hy kyk af. Lyk vir ‘n oomblik verbaas, asof hy my nie daar verwag het nie. “Hallo Gerda” en my tweede oudste neef moet afbuk om my te groet.

Dit vat baie lank om almal te groet, maar uiteindelik het ek die rondte gedoen en staan ek weer op die stoep. Heelwat van my niggies, hul mans en hul kinders is buite. Binne is dit net te warm. Kameras werk oortyd. Daar word baie gelag en gesels.

Henryett, die jongste van die ‘bruidspaar’ se vier dogters loop met ‘n lysie in die een hand en haar selfoon teen die oor. Die amptelike fotograwe arriveer en toe is dit omtrent ‘n gedruis om almal in posisie te kry. Oom Henry, die destydse bruidegom, frons maar sy dogters maak hom sit en rangskik die een groep mense na die ander om hom. Van die kinders tot die kleinkinders. Die destydse stooijonker en strooimeisie saam met die bruidspaar. Die boeties en sussies.

Broers, susters en hul gades. Nie moeilik om te sien dis 3 broers wat voor sit nie.

Ons skep alweer asem buite. “Ons soek al die gaste wat 50 jaar terug op die troue was” kom die aankondiging. Ons staan rustig, nie een van ons is so oud nie. Totdat neef Pieter hom by die fotogroep aansluit. “Kan nie wees nie! Ons sal vir jou moet oom sê!” terg ons van die kant af.

Koos, die aangewese seremoniemeester, moet paar keer keel skoonmaak voordat daar stilte kom. Ons staan nog die plek vol. “Sal almal tog net gaan sit, dat ons kan sien of julle almal sitplek het. Ons wil begin” kondig hy aan.

My Ma en Pa sit aan die “bruidstafel”, want Pa was mos die strooijonker. Ek staan ‘n halwe sekonde besluitloos en sien toe ‘n leë stoel by Nettie en haar man, Pieter, se tafel. Ek gaan plak my daar neer. Ons lag alweer.

“Wie is jy nou eintlik?” vra die vrou aan my regterkant. “Gerda” antwoord ek, en wil nog byvoeg ek is die strooijonker se dogter, toe gee sy my so ‘n kyk. “Gerda. Ek weet wie jy is. Het al baie van jou gehoor.”

Ek vra liewer nie wat sy gehoor het nie, maar vis tog uit wie sy dan is. Doodbang ek het ‘n naby familielid gemis. Blyk toe ‘n vriendin van my oom-hulle te wees.

Koos stel die ds. aan die woord. Dis warm. Ek wens ek het nader aan ‘n deur gesit. Gelukkig is die leraar toe nie lus vir preek nie. Hy druk ‘n kmoppie op die rekenaar en die volgende oomblik kyk ons na die trou “movie” van 50 jaar terug. Iemand was slim genoeg om die ou film in ‘n nuwe elektroniese formaat te kry. “Waar kry hulle die video? Ek het dit nog nooit gesien nie.” verklaar Nettie verbaas. “Waar is Tana dan?” soek haar man die bruidsmeisie. “In die persrok. Hoe kyk jy haar mis?” raas Nettie terug. “Ek het haar nie toe geken nie, hoe moet ek haar herken?” sy verweer. “Sy en my ma is ‘n identiese tweeling” haar genadelose antwoord.

Ek lag so, ek mis amper die aantreklike strooijonker wat agter die bruidspaar loop. Die skerm flikker en in die ou film sien ons vir ‘n oomblik oupas en oumas nou al lank nie meer met ons nie.

My gedagtes dwaal bietjie op verre paaie. Ek verlang na die mense wat nie daar kon wees nie. My gedagtewêreld word onderbreek, toe Koos verklaar: “Kry die wyn vir die heildronk.”

“Kom help” sê Nettie, “dan kry ons sommer vir die tafel.” By die tafel met die wynbottels moet ons eers weer lag. Die ander tafels het almal manne gestuur om die wyn te kry. Pieter maak “n bottel oop. ‘n Ander man begin ‘n paar glasies vul. Ek sien dit gaan lank vat. Ek en lank vat is nie maats nie. “Pieter, bring die bottel as jy dit oop het. Nettie, vat genoeg glase, ons skink sommer by die tafel.”

Dit werk heel goed. Nettie kyk verbaas toe ek net vir ‘n heildronkslukkie vra. Ek en sy het al lekker saamgekuier. “Ek moet nog bestuur vanmiddag” verklaar ek.

Die saal kom min of meer tot ruste. Koos stel die heildronk in. Iemand begin met “lank sal hul lewe… in hul gloria”. Natuurlik word dit opgevolg met ‘n lawwe “kinders by dosyne”. Ek wens ek het meer wyn in my glas gehad. Gelukkig dink niemand my Oom lyk soos Tant Koek se hoenderhaan nie… (Ek kan nie een van die drie liedjies verdra nie.)

“Ons gaan nou eet” verklaar Koos en in sy hongerte vergeet hy skoon die geagte dominee het klaar gebid en bid hy weer.

Terwyl die meeste mense die kostafel nader, draai ons eers weer ‘n slag buite. Gaan val dan met ‘n groot gedruis in die ry in. Skep ons borde vol slaaie en kouevleis.

Na ete kuier ons so, ek vergeet om nagereg te kry. Ma kom soek my om haar yswater in die Ford te gaan haal. “Daai beestong was lekker, jammer Baba Bessie en Her Royal Naughtyness Heidi kan nie kry nie. Die twee vrek mos oor beestong.”

Terug in die saal, ontdek ek ‘n stuk koek op die tafel wat Zoie aangedra het. Sy het intussen van tafel verander en kuier by ons. Dis heerlik. “Dankie Juffie” sê ek. Sy vee die koekkrummels op haar vinger teen my wang af. Die buurtannie lyk geskok. “Is ok” lag ek “ons hou dit in die familie.”

Ek en Zoie… mense het al gedink sy is my dogter 😊

Te gou soek my Ma my weer op. “Jou Pa vra hoe laat ry ons?” Ek interpreteer haar vraag reg. “Nou” sê ek. “Waar moet ons begin groet?”

Die groetery gaan moeilik. ‘n Mens weet nie wanneer sien jy die mense weer nie. “Wanneer kom julle Sundra toe?” vra Tannie Nicky. Ek wens ek het geweet. Petrol is duur. Hulle bly ver.

Ek hou die “bruidspaar” en hul vier dogters vir laaste. Hulle lê my na aan die hart. “Jy gaan nie nou al ry nie” kla Zoie. “Ek sal kom kuier.” belowe ek. Ek kry mos darem so eenmaal ‘n jaar koers Mooinooi toe.

“Kom kuier in Vanderbijl. Pieter kan jou halfpad bring, dan kry ek jou” kry ek eers nog ‘n ideë toe Nettie wil groet. Haar ma trek ons aandag af. Ek mik deur toe. My Pa staan al langs Mich en wag. “Hey, jy het my nog nie gegroet nie” raas Nettie skielik. In al die geharwar en gesels het ek amper vergeet. Ons lag vir oulaas saam. Dan is dit verby. Ry ek terug Vanderbijl toe en wens ek, ek kon die mense wat so baie na my lyk meermale sien.

Nettie en ek… ‘n Mens hoor ons twee altyd voor jy ons sien.

Desember op die plaas met die feetjiebos

Desember het sy normale gang gegaan tot net so duskant die middel van die maand. Kry ek die boodskap daar van die plaas doer ver anderkant die blouberge af.

“Sal ek asb. kom uithelp tot 7 Januarie?”

Natuurlik het ek ja gesê. Wie sal nou nee sê vir drie weke op ‘n vakansieplaas? Ek het naarstigtelik begin om my ander werk betyds klaar  te kry. Bakkiesblad brokkies vooruitgeskeduleer tot ek bakkiesblad nie meer in die oë kon kyk nie.

Amper my hele klerekas in ‘n tas gepak en vroeg op 23 Desember die pad gevat. Rigting Oos. Die lang pad omgekry deur lustig saam te sing op al die musiek wat Madame Sync vir my gespeel het. Mich was baldadig bly om weer die oop pad te kon vat en ek moes hom kort-kort vermaan om stadiger te gallop. So vlak voor Kersfees is daar mos padblokkades die wêreld vol.

Die pad was besig tot ek weggedraai het Belfast se kant toe. Anderkant Dulstroom het ek met meer gemak as gewoonlik deur die slaggatvallei gevaar om uiteindelik in Lydenburg te stop. Die blou berge het voorgelê. Wanneer ek die hoogste punt van die Longtompas bereik, sit ek die lugverkoeling af en maak die venster oop. Wyd oop om vrylik asem te kan haal.

Oor Sabie en Graskop, deur die Kowynspas, wat al meer gat as pad is, tot op die plaas. Nie sommer enige ou plaas nie. Modderspruit ook bekend as die Africa Silks Plaas. Dis hier waar daar met sywurms geboer word en Makadamianeute en avokado’s. Hier is ook vakansie akkommodasie te kies en te keur. Die son het dooierus gevat toe ek Mich se deur oopmaak. Die huismense, na al die jare my mense, is daar om te groet. Van die werkers staan ook nader en voor ek behoorlik kan asemskep is Mich afgelaai.

Die eerste dag of twee vat ons dit rustiger. Kuier ons dae om op die breë plaasstoep. Vat lang middagslapies en gaan maak selfs ‘n draai in die swembad. Ouma Bella is ook op die plaas en dis vir my ‘n groot lekkerte om na al haar stories te luister. Klink my hoeka Piet, maar veral Hansie Slim, was nogal vindingryk in hul stoutighede.

Die jaar was lank. Ons gesels oor die groot plaastroue wat September plaasgevind het, oor die verlange na Ouma Lenie wat nie meer daar is nie. Oor dinge van lank gelede en van onlangs. Die tyd gaan te gou verby.

Die dag na Kersfees kom ons in beweging. Daar is ook werk wat wag.  Ek val maklik in op my destydse  roetines, hou my oog op Ontvangs en die restaurant en neem foto’s, sommer baie foto’s om stuk-stuk op bakkiesblad te laai tot die volgende keer. Ek raas waar daar geraas moet word, ruk reg wat reggeruk moet word, paai en por aan, probeer almal aan die lag hou. Gaste kom en gaan. Hulle geniet die nuwe tenthuise, daar is kinders in die swembad en op die trampolien, toergroepies onder sambrele op pad na die sywurms.

Laatmiddag op Oujaarsdag pak die wolke onheilspellend saam. Dis warm. Té warm. Dit word donker. Saam met die eerste druppels val daar groot haelkorrels. Ons word stil op die stoep. Piet word bleek, Ronél frons, Ouma Bella maak haar oë toe. Elkeen se gebed. “Nie hael nie Here. Asseblief. Die makadamia oes. Reën is welkom, maar Here…”

Die hael hou op en die reën sak uit. Lank en aanmekaar. Op die stoep bly ons maar die wolke beloer. Hou ons asems op. Skielik is dit daar, ‘n dubbel reënboog wat ‘n mooi boog oor die plaas span. Ons gryp almal na selfoonkameras en storm uitgelate die stoeptrappe af. Die honde hardloop baldadig rond terwyl ons vrolik lag en net so bietjie natreën van die laaste druppels wat nog so hier en daar val.

“Vanaand gaan ons vuurvliegies kyk” kondig Piet aan en koers sommer dwars oor die werf om te gaan hoor watter gaste wil saamgaan. “Ons sal maar feetjiebos toe ry” verklaar Ronél en begin wyn in die mandjie pak “net ingeval dit weer reën.”

Ouma Bella gaan trek haar trui aan voordat sy langs Piet in die bakkie inskuif. Hy stop onder by ontvangs waar ses gaste uitgelate wag. Hulle bondel sommer almal agter op die bakkie. Ek en Ronél ry agterna in haar motor. Ons raas nog vir oulaas die honde terug huis toe.

Al met die bospad langs. Onder die bome is dit al heeltemal donker. Dan stop Piet skielik vir ‘n boom wat omgewaai het en nou dwars oor die pad lê. Hy wonder nog, toe is drie manne van die bakkie af en die boom weggeskuif.

Ons kruie stadig voort. Naby die feetjiebos klim ons uit. “Kyk die maan!” is wat almal eerste sê. Baie groot en baie rond het die volmaan kop uitgesteek bokant die bome. Ons staan verstom. Piet skink wyn vir die gaste. Almal gesels lekker, totdat ons die eerste vuurvliegies gewaar. Dit word stil. Ons kyk grootoog hoe die klein liggies oral verskyn. Onmoontlik om met ons kameras af te neem. Dit word ‘n besonderse tyd. Die paar mense onder die helder maan wat na die honderde vuurvliegies se liggies kyk. Baie mooier as enige kersboom in die stad.

Ek trap so ampertjies op ‘n slak wat stadig oor die paadjie seil en Ronél gaan druk haar hand in die fonteintjie wat sommer so uit die grond borrel. ‘n Paddatjie hop verby. Die gaste lag en gesels weer. Ons bondel terug in die motors en kruie weer stadig met die bospad na daar waar die plaasligte wink.

Piet steek die vuur aan. Ons kuier op die stoep. Naby middernag en ons verkyk ons steeds aan die helder maan, verlustig ons in die naggeluide. Ongelukkig word selfs hierdie vallei versteur deur vuurwerke. Dit klink soos ‘n oorlog van agter en ons hoop maar die gaste besef dis nie op ons plaas waar dit so lawaai nie. Terselftertyd kyk ons hoe die een na die ander vuurwerk die horison verlig Bosbokrand se kant toe. Uiteindelik raak dit weer stil. Klink die paddakore weer op en kan ons gaan slaap.

Die laaste week smelt die dae soos spookasem te vinnig weg. Ons is op ‘n drafstap deur die dag, maar in die aande wink die sterre buite as ons rustig raak vir aandete op die stoep. ‘n Laaste braai. ‘n Laaste kuier en ‘n vroegoggend koffie voor Piet vir Pieter lughawe toe vat in Nelspruit en ek en Mich ‘n rukkie later met die grondpad langs teerpad toe ry. By die teerpad wag ‘n groep plaaswerkers vir die blou bakkie om hulle tot by die werf te neem. Ek groet sommer so in die bondel die bekende gesigte. Hulle waai vrolik. Ek sit die musiek bietjie harder en kyk hoe die mis voor my wegraak soos ek die Kowynspas begin klim. 2017 is goed afgesluit. 2018 het goed begin. Ek ry een van die dae weer terug plaas toe…

Kyk die kat uit die boom uit

Daai ou gesegde van om die kat eers uit die boom uit te kyk, werk toe nie letterlik nie. Nou die anderdag besluit ons om te braai. Pa het die vuur aan die gang en ek staan nader vir gesels. Skielik hoor ons ‘n kat. Vreemd vir ons erf, ons het net honde. Pa kyk op. “Daar sit die kat in die boom”. 

Ek kyk op en gewaar ‘n jong katjie tussen die takke. Lyk asof sy bo-op ‘n duifnes lê. “Die arme kat” sê ek. “Los” sê Pa, “sy sal self afkom.” Ek is die huis in. Halfuur later is ek weer uit om te kyk hoe vorder die vuur. “Miaau” kom dit vanuit die boom. Ek staan nader. Katjie het bietjie afgeskuif. Ek strek, sit my hand op ‘n tak neer. “Miaau” sê die kat en probeer haar poot op my hand sit. “Sy vra hulp. Miskien moet ek op ‘n stoel klim.” 

“Los die kat. Netnou krap sy jou” sê Pa. Ek bly karrimg by die boom. “Gaan haal die besem” gee Pa raad en draai die wors om. Ek kry die besem. Por vir kat so bietjie ondertoe. Sy skuifel verder af en miaau benoud. Uiteindelik is sy binne bereik. Stukkies bas en stof reën op my neer toe ek haar aftel. Sy spin tevrede. Ek sit haar op die grond neer, maar sy hardloop nie weg nie. “Sy is mak” sê ek. “Sy is te maer” sê Pa. 

Ma loer by die kombuisdeur uit. “Waar gaan jy met daai kat heen?” vra sy. Ma is allergies vir katte en hou nie van hulle nie. “Sy is ondervoed” sê ek. 

“Katte gee omlope” sê Ma, maar gee tog bakkies kos en melk aan. “Ek het net hondebolletjies” sê Ma. Katjie eet die hondekos asof dit varsgebakte vis is. Een van die honde blaf en sy spaander agter ‘n plant in, voor sy op die voëltjiebak spring. Ek gaan in om te eet. Seker die kat sal self haar weg uit vind.

Toe nou nie. Na ete kry ek vir Pa en kat agter in die tuin. Kat eet terwyl sy op die tuintafel sit. Sy loer benoud na Baba Bessie en Her Royal Naughtyness Heidi wat onder rondsnuffel. “Ons sal moet plan maak met die kat” sê ek. “Dis niemand hier rond se kat nie” sê Pa. “Sy is baie maer, ek dink sy dwaal al ‘n paar dae rond.”

Ek bel ‘n vriendin. Is nog besig om vir haar van die kat te verduidelik, toe spring Bessie skielik teen die tafel. Die katjie skrik en spaander langs my verby tot hoog in ‘n ander boom in. 

Ek is moedeloos en loop die huis binne. ‘n Rukkie later waag ek dit weer buite. Dis amper donker. Pa staan op die tafel. Sy aandag êrens bokant hom in die takke. “Ag nee, daar gaan sy weer hoër op. Help my af” kla Pa. 

Ons gaan sit. Na ‘n paar minute miaau sy weer. Sy het weer afgeskuifel tot op die tak wat oor die tafel hang  Ek klim op die stoel en dan op die tafel. Sy is steeds ver te hoog. Ek gee op. Klim weer af.

Ons sit. Dis donker. Ek sit my selfoon se flits aan en lig in die boom op. Sy is besig om af te skuif op ‘n laer tak, maar is te bang om verder te gaan. Ek klim weer op die tafel. Strek my uit, maar kat is te hoog. Pa gaan haal weer die besem. Ek por haar aan. Amper binne my bereik, karring sy skielik op ‘n ander tak verder weg. “Trek die tak af” sê Pa en klim op die stoel. Nog stof, bas en blare reën op my neer.

Uiteindelik het Pa haar. Sy is verskrik en spartel. Ek vat die kat by Pa en kalmeer haar eers. Daar staan ons in die donker. Ek op die tafel met ‘n kat in die arms. Pa met die besem voor die tafel. Ek gaan sit met kat en al eers op die tafelrand voor ek afklim. Binne blaf die honde histeries. “Kry die honde weg, ek gaan haar invat.”

Ek en kat kom veilig in die spaarkamer aan. Ek sit haar neer en sy kruip onder die bed in. My selfoon vertel my, my vriendin het iemand wat die kat sal vat, maar eers die volgende dag. Dit gaan nie werk nie!

Ek stuur ‘n boodskap vir ‘n oud-kollega. “My ma sal haar vat” kom die antwoord. Ek bel. “Kan julle haar vanaand kom haal? Die kat kan nie hier bly nie, my ma is allergies.”

“Ons is op pad” hoor ek dankbaar haar antwoord. 

Ek kry vir kat omder die bed uit en gaan staan buite en wag. Sus haar so bietjie. Dis warm. Ek is vol stof en kathare. Uiteindelik stop die motor voor die hek. Oud-kollega vat die kat by my en kat se oë gaan dadelik toe. Sy word plegtig in die mandjie, uitgevoer met ‘n kussing, gelaai. 

Ek maak my verskyning in die sitkamer. “Wil jy poeding hê?” vra Ma. “Ek gaan eers bad” sê ek en verdwyn. ‘n Rukkie later toe lê daar ‘n klomp sand in die bad en ek voel beter. Daar het amper vier ure verloop vandat ek die eerste keer die kat gehoor het. Ek hoop nie ek moet gou weer ‘n kat uit ‘n boom kry nie! 

Ek sê liewer niks…

Daar is dinge in die lewe waaroor ek nie praat nie. Lelike dinge. Onbetaamlike dinge. Dis net te verskriklik. En dis skinder. Ek is mos nou nie een vir skinder nie. Jy weet stories aandra en so… ‘n mens doen dit nie.

Wat mens ook nie doen nie, is om belastingbetalers se geld te mors, skuld op te jaag en dan ‘n hele dorp sonder water te los. Maar, ek sê liewer niks. Is blykbaar ook nie die hele dorp nie, die rykes aan die anderkant van die grootpad het volgens gerugte water. Is mos weer net ons armes wat suffer, maar wat help dit nou ook om te kla?

Die slim mense sê mens moet dankbaar wees. Maar, ek sê liewer niks. Ek is mos dankbaar dat ek gisteroggend nog ‘n koue stort onder ‘n babastraaltjie water kon kry. Die geyser werk lankal nie meer nie. Ons praat nie daaroor nie, dis onbetaamlik. Gelukkig het ons darem die boorgat. Ondrinkbaar besoedel, maar ons mag nie kla nie. Die pomp gebruik baie elektrisiteit, maar ons sê liewer niks, want ons weet nie hoe lank ons nog elektrisiteit gaan hê nie. Hulle skuld blykbaar miljoene daarvoor ook.

Ek hoor die burgermeester sit nou sonder ‘n werk. Het glo bedank, maar ek sê liewer niks. Is mos politiek. En ek dink politiek is sonde, en daaroor kan mens mos nie praat nie. Dis onbetaamlik.

Wat? Ja, ‘n mens kan seker sê daai liedjie oor Vuil Vanderbijl raak ons nou aan die lyf, maar wat kan ons nou doen? Jy weet die rivier is ook besoedel. Nee, jinne, ons het darem algaar gebad. Boorgatwater op die stoof gekook. Ons kan nie kla nie. Is net so gesukkel om die potte aan te dra en dan koue water buite te gaan skep. Maar, ons is dankbaar. Ons kla nie. Daar is mense sonder water. Behalwe die lot in die hoë buurtes. Hulle sit hoog en droog, langs die rivier. Nee, ek verstaan dit ook nie. Iets van die druk wat met 60% gesny is en nou kry die laagtes nie water nie, want die hoogtes tap te veel. Dis soos wiskunde en daaroor praat ek glad nie.

So ek sê liewer niks. ‘n Toebek is ‘n heelbek.

‘n Week in die Bosveld

In 2016 was ek en Ma vir ‘n wegbreek Weesgerus toe. Hierdie is die stories wat ek so deur die loop van die vakansie op my bakkiesblad geplaas het.

5 Nov. Ter voorbereiding

Ek het geen voorliefde vir inkopies nie. “Retail therapy” bestaan nie vir my nie. Ek koop klere en skoene wanneer die wat ek het, nie meer gedra kan word nie. By verre my grootste nagmerrie is wanneer ek besef dis tyd vir ander swemklere. Ek was van babadae so gelukkig soos ‘n walvis in die water, maar van toe al af was die swemklere ‘n probleem. As kind het ek permanent ‘n strikkie op my rug gesonbrand, want die bandjies het van my skouers afgerol. Groot was my vreugde toe ek ontdek swemmers se baaikostuums (nie die beste woord in Afrikaans nie) se bandjies kruis agter. Nog groter my vreugde toe hulle begin om daai lang-eenstukke te dra. Dit het alles mooi in plek gehou en dit was sommer ideaal vir oefen ook. Met die Graskop toe trekkery het ek vir 3 jaar nie eintlik by swem uitgekom nie. Swembaddens in daai area is yskoud en lykshuiskoud afhangende van hoe warm die son deur die mis probeer bak. Maar ja, so het my laaste eenstukke toe gegroet. Begin van die jaar leen Ma vir my ‘n affêre wat sy nog laas by Bessie gekry het. (My niggie/sussie nie om te verwar met Baba Bessie nie). Die ding pas toe behalwe bo langs waar dit vir mense, met permissie gesê, groter mates gemaak is. Ek het mos voorrybrekervreterskouers, maar het die ry gemis vir die groter bo. Ry was seker te lank, ek hou nie van lang rye nie.
Allegeval, ek en Ma wil Weesgerus toe, maar albei is swemstukloos. En daar kan mens mos nie veel meer doen as slaap en swem nie.
Vaar ons die Mall binne. Kom vyf ure later by die huis. Ma het maklik ‘n nommertjie gekry. Pienk met ‘n rompie en al. Te oulik. Maar duidelik het al die kontrei se groot anties al swemklere gekoop die somer, want by die eerste winkel toe hang daar net klein nommertjies.
Teen winkel nommer vyf toe besef ek, die name mag verskil maar die jaar se swemklere is almal deur dieselle genius ontwerp. Almal het sulke dun bandjies, wat vrolik vir my tong uitsteek, voordat hulle oprol en mik om af te gly. “Die goed is ontwerp vir vet vye” verklaar ek vies en baie luidkeels toe ek die soveelste een van my afpluk. Eindelaas pluk Ma ‘n bedryf daar van die rak af. Dis blou, gestreep en die romp sit net so duskant my knieë. Die prys slaan my asem weg. “Dit lyk ougat” verklaar Ma en ek probeer om haar sin nie te ver te ontleed nie. Ek koop die ding. Vanoggend het ma dit weer uit die kas uit om vir Pa te wys. “Dit lyk soos ‘n rok waarin sy kan gaan sokkie” is Pa se enigste kommentaar. Ek noem dit nou my Voortrekker-baaipak. Die bande oor die skouers is breed, niks val uit nie en alles is so bedek ek gaan baie geld op sonblok spaar. Gelukkig gaan hou ek vakansie om te rus, want in daai gevaarte sal ek nie eens ‘n afgetrede kolonel se oog vang nie!

7 Nov – Ons is amper op pad!

Is weer een van Ma se ‘net gou’ dae. Van vroeg af al hoor ek sy gaan net gou dit of dat doen. Ek wil die Yankee begin laai. “Nee wag”, sê Ma ‘ek gaan net gou Mall toe. Vee jy solank net gou die huis uit. As ek terug is gaan ek gou klaarpak.”
“Maar Ma dis nog 260 km se ry.”
“Ek weet”, sê Ma, “ek is nou terug en dan moet ons net gou die wasgoed inbring, die honde se bakke was en…”
Ek luister nie. Ek gaan sit. Ek is moeg. Ek verlang kantoor toe daar is darem aircon!

8 Nov. Ons is hier!

Rus vir Ma beteken nie noodwendig slaap nie. Ek slaan laasnag 9 uur die bed, dakwaaier op volspoed. Ma skarrel ‘n verdere halfuur rond voordat sy die lig afsit. My slaap word kort-kort onderbreek met Ma se ‘pantoffel-shuffle’ oor die teëls. Eindelaas vra ek “wat nou?”
“Is die dakwaaier. Dit waai op my en maak my nek seer” antwoord Ma wat daarop aangedring het om die bed aan daai kant te vat.
“Sit dit af” sê ek. Oomblik toe waaier tot ruste kom, toe voel dit ek kry nie asem nie. Ek vlieg op badkamer toe. Terug in die kamer het Ma die gordyne en vensters oop. “Dis nou lekker koel” sê sy terwyl ek kyk vir die ligbaan wat die buitepaadjielig oor my bed gooi.
“Is dit nou te lig vir jou?”
“Ja” sê ek en vat maar my kussings om op die slaapbank in die voorkamer te gaan slaap. Ma het die badkamerlig aan, sy slaap nie in ‘n donker plek nie. Ek probeer eers met my kop weg van die badkamer af, maar dit beteken ek lê teen die yskas en die raas en vibreer my in ‘n hoofpyn in. Ek draai om. Slaan amper my kneukels teen die baksteenmuur stukkend. Hier moet ek mooi lê. Kry uiteindelik slaap in. Half 6 toe hoor ek weer die ‘pantoffel shuffle”.
Ek maak een oog oop. Ma sien dit raak. “Hallo” sê sy. “Hulle voorspel reën. Is hier groter glase? Wil jy ook berocca hê? Het jy gesien…”
Ek staan maar op. Sit weer op die stoep en bekyk die wêreld…

Buurvrou twee chalets na regs is op haar derde beker koffie. Haar man het nou sy eerste gedrink. Twee van die drie bure van langsaan is ook wakker. Die oom het sy gryskuif platgeslaap. Hy eet alweer. Die tannie het haar verskyning gemaak in ‘n helderpienk japon met groot blou rollers in die hare. Geniune! Van daai outydse soort. Wonder of sy nou so geslaap het? Moet erg wees as jou haarkapsel belangriker is as jou rus. Twee tarentale kuier verby. Oral in die bome word die voëls wakker en roep luidkeels na mekaar. Aan die anderkant van die sirkel loop ‘n man, handdoek in die hand. Sonbril op, al is dit bewolk. Hy gaan nou swem. Buurman vyf chalets na regs vee die stoep. Ek wonder hoekom sal enige een op vakansie 7 uur in die oggend stoep vee? Buurvrou twee chalets na regs is terug met haar vierde beker koffie. Miskien moet ek my derde een gaan maak, hierdie bekertjies is baie klein.

Die aand:

En so kom nog ‘n dag ten einde. Vanaand is daar minder mense in die chaletkring. Buurman links het potjiekos gemaak vir aandete, maar ek het laatmiddag al bekommerd geraak oor hy die pot kort-kort roer. Dis g’n hoe mens pot maak nie! Ek weet, ek het al pot gemaak vir restaurante in Graskop. Maar, ek het my weerhou van inmeng, as buurman alles tot sop wil stukkend roer, dan is dit nou maar sy probleem.
Ons was vanoggend 8 uur al in die dorp. Ma moes opsluiks gaan, want haar waslap het by die huis vergete gebly. Dis blykbaar Baba Bessie se skuld, want sy steel mos Ma se waslap van die badrand af. Nou moet waslap op allerande hoë plekke gehang word. Ma sê as haar waslap nou op sy plek gehang het, het sy nie vergeet nie.
Na die vinnige woerts-warts pik en betaal toe, waar Ma tevrede moes wees met so vaalblou waslap, het ons geontbyt voordat ons weer in die swembad gaan dryf het. Die warm ene. Op ‘n stadium toe sê ek vir haar ons moet nou uit. Die groot bord langs die swembad sê dis kwart oor 12. As my Ma dit moet sien draai sy my nek om. Sy het my altyd tussen 11 en 3 uit die son gehou.

Kry ek toe darem ‘n middagslapie in met die dakwaaier aan.
Vanmiddag was Ma ongedurig want die swemklere wil nie vinnig genoeg droog word na haar sin nie. “Hoekom pla dit Ma so?” vra ek waar ek weer op die stoep ontspan en die bure dophou. “Want ek wil gaan swem” was haar antwoord. “So Ma wag vir die swemklere om droog te word, sodat Ma dit weer kan gaan natmaak?” vra ek en lag.
“Ja, ek trek nie ‘n nat ding aan nie” was haar antwoord.
Namiddag loop ons weer swembad toe in ons enerse Finesse blou t-hemde. ‘n Hele paar siele in die swembad. Almal dryf op hul ‘pool noodles’. In die middel van die swembad, ‘n ma, pa en twee tienerdogters. Pa reken dis nou die ideale plek om die een dogter se toekomstige studieplanne te bespreek. Ek giggel lekker toe die een dramaties verklaar, “maar Pa luister nie”. Pa wip hom totaal en al en gaan swem aan die anderkant, terwyl ousus skielik in Engels vir die jonger een ‘n preek afsteek oor een of ander jaarkursus wat gedoen moet word.
Mens hoor baie dinge by die swembad. Hier is twee oupas en oumas met hul kleinseun. Knapie is seker so net-net onder 3. Hy hou van almal, maar die een Ouma is sy alles. Loop sy op ‘n stadium buite en hy is nog aan die swem in Oupa se arms. Sit daai mannetjie ‘n keelgat op. “Ouma! Ouma!”.
“Nee man”, sê sy Oupa, “mens gil nie so agter jou Ouma aan nie. Die dag as jou ‘girlfriend’ vir jou wegloop, dan gil jy so!”

9 Nov. Dis lekker hier!

Ek sit op die stoep. “Goeiemôre” hoor ek. Ek kyk op. Is die tannie van langsaan. Blou krullers voor in die hare, agter het sy dit plat geslaap. “Goeiemôre” sê ek. Tannie loop tot agter hul chalet, loer om die hoek en gaan dan weer in. Die tarantale jaag mekaar al om die bome. Een kom nuuskierig tot by my. Spring dan skielik om en draf weg toe ek geen peuselhappies aanbied nie.
Buurman oorkant die sirkel staan met baba in die deur. Sy lyk wakker, hy nie. Ma vra ek moet die TV se ‘draadloos’ aansit vir musiek en Bok en kie sing van hardekole wat brand. “Is ‘n mooi liedjie’ sê Ma. Sy sukkel nog met haar foon om foto van die rooibokke vir Tannie Rita aan te stuur. Ma is bederf met wi-fi by die huis. Die bokke het haar vanoggend groot laat skrik. Blykbaar by die venster gesnorkblaas. “Kyk die bokke” sê Ma en loer om die stoephoek. “Ek weet hoe lyk ‘n rooibok” antwoord ek. “Jy weet nie hoe lyk hierdie rooibokke nie” verweer Ma. Ek belowe om te kyk sodra ek wakker is. Sit al uur op die stoep. Eerste koffie in, maar nog nie heeltemal wakker nie.

‘n Wyle later:

Ek het in my lewe al snaakse dinge gedoen, maar netnou het ek vir myself gelag. Met die stortslag moes ek noodwendig hare was, want die is weer verlê en staan in alle rigtings. Was eers toe ek voor die spieël gaan sit wat ek besef hoe absurd dit is. Daar sit ek toe in my swemklere met ‘n haardroër in die hand. Maar wat, mens moet seker semi-netjies lyk as jy swembad toe loop. Almal lyk ewe sleg op pad terug, met handdoeke om die middel vasgemaak en sulke skuifel treetjies, want hier rond lyk dit altoos die swemhanddoeke is bietjie knap vir die groot bou van die meeste ooms. Daar is nie veel van ‘n son nie, maar swem word daar geswem. Die uitklimslag is bietjie koel, so niemand sit buite nie, almal drup-drup terug chalets toe. Die rompie-swemstukke van ons is natuurlik fantasies tot mens uitklim en die romp summier baie koud teen jou bo-bene vasplak.

Laatmiddag:

“As die weer uit daardie rigting kom, dan is hier ‘n groot storm op pad” verklaar ‘n oom alwetend in die swembad. Hy het bietjie hard gepraat, want almal se koppe draai na waar ‘n donker wolk in aantog is. Op die kant staan ‘n vrou. Lank, skraal en bruingebrand. Gryshare, streng gelaatstrekke. Ek vermoed sy is ‘n afgetrede onderwyseres. Sy loop al langs die kant van die swembad, waar haar twee kleinkinders op die trap ‘swem’. Albei het swemvlerkies aan. “Kom kom” sê sy. “Ons gaan oor tien minute huis toe.”
“12 minute” protesteer die seuntjie dadelik. Hy’s seker so 5. “Bog” sê sy ouma “daar is geen verskil tussen 10 en 12 minute nie.”
“Eerder 3 minute dan” verklaar sy jonger sussie. Duidelik oortuig dit moet langer wees. Ouma begin solank die goed bymekaarmaak.
Boetie het alweer vergeet van die 10 minute. Hy is in ‘n diep gesprek gewikkel met twee ander kinders en die se oupa. “My Ma wou mos vir my ‘n swemskool begin” vertel hy “maar ek het gesê nee.”
Sy Ouma hoor hom.”Nee jy storie darem nou erg” sê sy.
“Het julle ‘n swembad?” vra die oupa van die ander twee kinders. “Ja” sê die jongeling met ‘n ernstige frons, “maar dit sou baie beter wees as die water tog net warm was, soos hier.”
“Klim nou uit” sê sy Ouma.
“Maar wat nou van die 10 minute?” vra hy.
“Dis al korter” sê sy Ouma en tel die sak op.
“Ouma!” roep sussie benoud en mik om uit te klim.
“Sy sal ons nie hier los nie” kom dit van haar boetie, maar hy voeg darem ‘n vinnige “nê Ouma?” by.
Teen die tyd het Ma haar skoene aan en ons kan aanstap. Ek het my oranje swembord in die hand waarop ek die heeltyd gedryf het.
“Jislaaik” hoor ek vir boetie toe ons wegstap “sy het nou ‘n cool ding. Mens sal daarop kan staan!”

10 Nov. Laaste voldag op vakansie

Laatmiddag loer Tannie van langsaan skielik by ons chalet in. “Weet julle iets van TVs af?”
“Nee” sê Ma “Gerdatjie jy’s slimmer met die goed. Gaan kyk jy.”
In die 10 tree na die bure se chalet, vertel Tannie my haar swaer het gesê hulle moet net 144 op die remote druk. Vir Kyknet. “Dis Afrikaans” sê sy “by ons huis in Pretoria het ons net SAUK 2.”
Ek stap in. Oom sit op die bank, oë vasgenael op die TV. Ek kyk. TV wys die persskerm met al die tegniese ‘menu’ opsies. Ek druk exit en die DSTV begin scan.
“Ek wou net afsit vir boekevat” sê die Tannie, haar oë groot. “Ek dink ek het die verkeerde knoppie gedruk.”
“Alles is reg Tannie, hy soek die sein en dan sal die TV weer reg wees.”
Die twee haal nie ‘n oomblik oë van die skerm af nie. “Vanwaar is julle?” vra die oom. “Vanderbijlpark”.
“Julle het ver gery” sê die Tannie.
“Sy het in Vereeniging grootgeword” kom dit van die Oom. Hy kyk steeds vir die skerm.
Uiteindelik verskyn die beeld. Ek kan sien my aansien het nou geweldig gestyg by die mense, maar ook dat ek nie langer moet rondstaan nie.
Vanoggend drink ek vlak voor 6 koffie op die stoep. Vanuit hul chalet blaas KykNet op top volume. Gewoonlik het hulle ook buite gesit, maar nou is hulle net voor die TV.
“Hulle het nog nie eens die voordeur oop nie, en die oom het ook nie gister gaan swem nie” sê Ma.
Ek dink die Afrikaanse kanaal is nou die wonderlikste ding wat die twee in jare ontdek het. Ek wonder of hulle darem laasnag gaan slaap het…

10 Nov. Die klein prinsie

Hy is seker nog nie twee nie. Rooiblonde krulhare, klein van postuur met ‘n ernstige gesiggie. Hy loop regop en bekyk die wêreld soos ‘n klein prinsie. Regeer sy getrouste onderdane, sy ma en pa, met ‘n ysterhand. Praat nie, lig net sy vingertjie in ‘n rigting en dan kry hy resultate. Ek dink hy gaan eendag ‘n ingenieur word. Vanoggend ontdek hy ‘n spreier in die gras en gaan karring summier totdat die ding in ‘n ander rigting spuit. Vanmiddag is hy op ‘n stadium nie meer lus vir swem nie. Hy klim uit, en gaan sit op ‘n stoel, soos wat ‘n koning op sy troon sal sit. Maar iets is nie na sy sin nie. Hy frons, mens kan sien hy dink. Volgende oomblik wip hy af en skuif die een stoel presies gelyk met die ander. Toe pla sy pa se sak hom weer. Hy het met die ding gekarring totdat dit presies reg en netjies langs die stoel gestaan het. Terug by sy onderdane wat teen die kant van die swembad hang. Hy staan op die trap en toe sien hy haar… Sy is seker so 3 jaar oud. Geklee in ‘n helderpienk baaistuk. Bruin krulhaartjies, blou vlerkies aan. Sy huppel langs haar oupa op pad swembad toe. Die Klein prinsie se mond val oop oor die skoonheid wat in aantog is. Hy kan sy oë nie van haar afhou nie. Ai, maar sy sien hom nie eens raak nie. Al haar aandag is by haar nommer een held, haar oupa. Klein Prinsie skuif nog verder op haar ranglys af, toe die ander groot held in haar lewe, haar pa, sy verskyning maak. Weer val die Klein Prinsie se mond oop en vir ‘n tweede keer staan hy in totale verstomming. Die keer oor die skattige, ek skat haar omtrent een, prinsessie met ‘n bos donker krulle in haar pa se arms. Die Klein Prinsie vind stadig sy weg nader aan die twee skoonhede wat kraai van plesier as oupa of pa hulle in die water rondtrek. Tot die kleinste op ‘n stadium aan die huil gaan. Prinsie steek geskok op die trap vas. Sy ernstige gesiggie vertrek in afkeer oor die nare lawaai. Hy loop eerder. Ongelukkig wag daar vir die Klein Prinsie ‘n geweldige skok binne die volgende paar maande. Hy gaan van sy troon af tuimel en sy onderdane se volle aandag verloor. Sy ma is omtrent 6/7maande swanger…

‘n Laaste uiteet

Vlak voor 6 maak ons reg om restaurant toe te loop. Vier vet druppels plop voor die deur. “Dit drup” sê ek “maar die son skyn nog.”
“Ag ons loop net bietjie vinniger” sê Ma en voeg die daad by die woord. Ek rek net my tree bietjie, my bene is mos baie langer as hare. Halfpad toe raak die druppels effens meer, maar niks om oor huis toe te bel nie. “Hoop nie dit hael nie. Dit was vandag baie warm,” kom dit van Ma en ek sien sy swaai haar arms effens vinniger. “Die Yankee staan gelukkig onder ‘n afdak” verklaar ek. Die volgende oomblik toe spat ‘n haelkorreltjie aspris teen my vas en land voor Ma se voete. “Sien jy dit hael” sê Ma totaal onnodig. Die ry bome bied bietjie skuiling soos ons loop. Nog ‘n haelkorrel tref my soos Goliat van ouds tussen die oë. “Sies dit was raak” kla ek. Die reën val al hoe vinniger. Ons is amper daar. Dan sien Ma die oopdeur na die onthaalsaal wat verbind is met die restaurant. “Gaan hier in” sê sy en swenk links. “Daar is mense met grênd klere” probeer ek keer.
Maar Ma is al by die deur in. Binne is ‘n lang ry mense in baie netjiese klere besig om na hul tafels te tou. Ek maak of ek nie die totale skok en afgryse op hul gesigte sien nie. Ek en Ma is albei effens natgereën, albei het kortbroeke aan. Ons hare staan wild van die reën, maar ons loop dwarsdeur die grênd mense en kry ons sit in die restaurant. Eet te lekker. Bestel selfs poeding. Buite woed die storm homself uit. Toe ons heelwat later uitstap, sing die krieke en lê die swembadwater weer spieëlblink in die aandlig. Ons albei vang so skuinskyk na binne toe ons verby die onthaalsaal stap. Die grênd mense sit almal stokstyf en met suuruitdrukkings. Niemand praat nie. “Shame” sê Ma. “Ek stem” antwoord ek. “Ek weet nie wie die lot is of waar hulle werk nie, maar ek is baie dankbaar ek is nie deel van hulle nie.”

11 Nov. Bye-bye Weesgerus

Vanoggend net na 5 moet ek ontydig in die badkamer draai. Groot fout! Terug in die kamer, sit Ma reg op. “Ek het amper niks geslaap nie. Het kort-kort room aangesmeer.” Ma verwys na ‘n kol voor op haar bors waar die son haar gister bietjie gekou het. Ek dink… “Ja Ma, dis die verskil tussen die faktor 40 wat ek op jou rug gesmeer het en op myself, en die faktor 30 wat jy jou mee gespuit het.” Ek sê dit liefs nie hardop nie.Sy hou meer van die olie as die room. Ma kom dadelik aan die gang en begin te pak. “Ma wees rustig. Ons kan nie voor 8 hier ry nie, anders tref ons spitstyd in Pretoria.”
“Ja” sê Ma en pak verder in. Ek drink koffie op die stoep. Gaan dit mis. Om op ‘n stoep in my pjs koffie te drink en vir die tarentale te kyk. Op die kop 6 uur toe blaas KykNet weer uit die bure se chalet. Ek het die oom gister net eenkeer gesien. Hy het op die stoep uitgeloop en vir my gewaai, terwyl Pinocchio se kenwysie opgeklink het. Toe is hy weer in om sy TV-kyk marathon voort te sit.
Nog een koppie koffie, dan moet ek seker klaarmaak. By die huis wag vier honde, ‘n oorlamse pappegaai en ‘n pa wat eergister al gebrom het dis tyd dat ons huis toe kom.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Amper was daar opwinding…

Dis warm. Te warm. My slimfoon vertel my dis 32 °C buite. Nie ‘n wolkie in die lug nie. Ek sit halfmas agter my rekenaar. Gaap dat my oë traan. My halfgebakte denke oor wat ek volgende moet doen word versteur deur ‘n uitroep van misnoë uit die kombuis.

“Wat nou?” roep ek oor my skouer.

“Hier is ‘n voël in die kombuis” antwoord Ma.

Ek staan op om te gaan kyk. Sien eerste die pers blertse raak teen die muur, op die vloer, op die kas… Dan gewaar ek die voël. Ek is nie ‘n kenner nie, weet nie watse voël dit is nie, maar ek kan sien hy is bietjie verskrik.

Ma maak die kombuis se binnedeur toe. Ek sluit die staalhek oop en gryp die besem. Weet nie eintlik wat ek met dit wil maak nie. Kan nou nie juis die ding uitvee nie, kan ek? Ek sit die besem weer neer. Ons besoeker vlieg van die een hoek na die ander. Daar is nog ‘n pers blerts op die vloer. Hy gaan land in die hoek. Ek staan nader, miskien kan ek hom vang, maar hy ontwyk my grypende hande en vlieg weer ‘n draai deur die kombuis. “Simpel ding” sê ek. Ma staan asof sy geplant is.

Hy land in die hoek. Hierdie keer gryp ek die vadoek. “Dalk kan ek dit oor hom gooi” verklaar ek. Die vadoek land op die voël, maar alvorens ek hom kan optel, gaan daar ‘n lig vir hom op en onthou hy waar die agterdeur is. Met ‘n sierlike boog is hy uit.

Ma maak weer die binnedeur oop. Baba Bessie en Her Royal Naughtyness Heidi kom vaak-vaak die gang af. Bessie ruik so slag aan ‘n pers blerts en strompel toe by die agterdeur uit. “Julle het al die aksie gemis.  Watse waghonde is julle?” vra ek vir Heidi, maar sy gee my net ‘n skewe kyk en loop uit. Ma begin die blertse opvee. “Hy het duidelik bessies geëet” sê ek.

“Hier het seker weer een van die honde se bolletjies op die vloer gelê” reken Ma. “Ek het die kombuis se bodeur oopgehad. Dis so warm.”

“Te warm” sê ek vir die soveelste keer vanoggend. Ek is spyt ek het nie eers ‘n foto geneem voordat ons besoeker uit is nie. Maar wie het nou die energie in hierdie hittegolf?