Ek sê liewer niks…

Daar is dinge in die lewe waaroor ek nie praat nie. Lelike dinge. Onbetaamlike dinge. Dis net te verskriklik. En dis skinder. Ek is mos nou nie een vir skinder nie. Jy weet stories aandra en so… ‘n mens doen dit nie.

Wat mens ook nie doen nie, is om belastingbetalers se geld te mors, skuld op te jaag en dan ‘n hele dorp sonder water te los. Maar, ek sê liewer niks. Is blykbaar ook nie die hele dorp nie, die rykes aan die anderkant van die grootpad het volgens gerugte water. Is mos weer net ons armes wat suffer, maar wat help dit nou ook om te kla?

Die slim mense sê mens moet dankbaar wees. Maar, ek sê liewer niks. Ek is mos dankbaar dat ek gisteroggend nog ‘n koue stort onder ‘n babastraaltjie water kon kry. Die geyser werk lankal nie meer nie. Ons praat nie daaroor nie, dis onbetaamlik. Gelukkig het ons darem die boorgat. Ondrinkbaar besoedel, maar ons mag nie kla nie. Die pomp gebruik baie elektrisiteit, maar ons sê liewer niks, want ons weet nie hoe lank ons nog elektrisiteit gaan hê nie. Hulle skuld blykbaar miljoene daarvoor ook.

Ek hoor die burgermeester sit nou sonder ‘n werk. Het glo bedank, maar ek sê liewer niks. Is mos politiek. En ek dink politiek is sonde, en daaroor kan mens mos nie praat nie. Dis onbetaamlik.

Wat? Ja, ‘n mens kan seker sê daai liedjie oor Vuil Vanderbijl raak ons nou aan die lyf, maar wat kan ons nou doen? Jy weet die rivier is ook besoedel. Nee, jinne, ons het darem algaar gebad. Boorgatwater op die stoof gekook. Ons kan nie kla nie. Is net so gesukkel om die potte aan te dra en dan koue water buite te gaan skep. Maar, ons is dankbaar. Ons kla nie. Daar is mense sonder water. Behalwe die lot in die hoë buurtes. Hulle sit hoog en droog, langs die rivier. Nee, ek verstaan dit ook nie. Iets van die druk wat met 60% gesny is en nou kry die laagtes nie water nie, want die hoogtes tap te veel. Dis soos wiskunde en daaroor praat ek glad nie.

So ek sê liewer niks. ‘n Toebek is ‘n heelbek.

Advertisements

‘n Week in die Bosveld

In 2016 was ek en Ma vir ‘n wegbreek Weesgerus toe. Hierdie is die stories wat ek so deur die loop van die vakansie op my bakkiesblad geplaas het.

5 Nov. Ter voorbereiding

Ek het geen voorliefde vir inkopies nie. “Retail therapy” bestaan nie vir my nie. Ek koop klere en skoene wanneer die wat ek het, nie meer gedra kan word nie. By verre my grootste nagmerrie is wanneer ek besef dis tyd vir ander swemklere. Ek was van babadae so gelukkig soos ‘n walvis in die water, maar van toe al af was die swemklere ‘n probleem. As kind het ek permanent ‘n strikkie op my rug gesonbrand, want die bandjies het van my skouers afgerol. Groot was my vreugde toe ek ontdek swemmers se baaikostuums (nie die beste woord in Afrikaans nie) se bandjies kruis agter. Nog groter my vreugde toe hulle begin om daai lang-eenstukke te dra. Dit het alles mooi in plek gehou en dit was sommer ideaal vir oefen ook. Met die Graskop toe trekkery het ek vir 3 jaar nie eintlik by swem uitgekom nie. Swembaddens in daai area is yskoud en lykshuiskoud afhangende van hoe warm die son deur die mis probeer bak. Maar ja, so het my laaste eenstukke toe gegroet. Begin van die jaar leen Ma vir my ‘n affêre wat sy nog laas by Bessie gekry het. (My niggie/sussie nie om te verwar met Baba Bessie nie). Die ding pas toe behalwe bo langs waar dit vir mense, met permissie gesê, groter mates gemaak is. Ek het mos voorrybrekervreterskouers, maar het die ry gemis vir die groter bo. Ry was seker te lank, ek hou nie van lang rye nie.
Allegeval, ek en Ma wil Weesgerus toe, maar albei is swemstukloos. En daar kan mens mos nie veel meer doen as slaap en swem nie.
Vaar ons die Mall binne. Kom vyf ure later by die huis. Ma het maklik ‘n nommertjie gekry. Pienk met ‘n rompie en al. Te oulik. Maar duidelik het al die kontrei se groot anties al swemklere gekoop die somer, want by die eerste winkel toe hang daar net klein nommertjies.
Teen winkel nommer vyf toe besef ek, die name mag verskil maar die jaar se swemklere is almal deur dieselle genius ontwerp. Almal het sulke dun bandjies, wat vrolik vir my tong uitsteek, voordat hulle oprol en mik om af te gly. “Die goed is ontwerp vir vet vye” verklaar ek vies en baie luidkeels toe ek die soveelste een van my afpluk. Eindelaas pluk Ma ‘n bedryf daar van die rak af. Dis blou, gestreep en die romp sit net so duskant my knieë. Die prys slaan my asem weg. “Dit lyk ougat” verklaar Ma en ek probeer om haar sin nie te ver te ontleed nie. Ek koop die ding. Vanoggend het ma dit weer uit die kas uit om vir Pa te wys. “Dit lyk soos ‘n rok waarin sy kan gaan sokkie” is Pa se enigste kommentaar. Ek noem dit nou my Voortrekker-baaipak. Die bande oor die skouers is breed, niks val uit nie en alles is so bedek ek gaan baie geld op sonblok spaar. Gelukkig gaan hou ek vakansie om te rus, want in daai gevaarte sal ek nie eens ‘n afgetrede kolonel se oog vang nie!

7 Nov – Ons is amper op pad!

Is weer een van Ma se ‘net gou’ dae. Van vroeg af al hoor ek sy gaan net gou dit of dat doen. Ek wil die Yankee begin laai. “Nee wag”, sê Ma ‘ek gaan net gou Mall toe. Vee jy solank net gou die huis uit. As ek terug is gaan ek gou klaarpak.”
“Maar Ma dis nog 260 km se ry.”
“Ek weet”, sê Ma, “ek is nou terug en dan moet ons net gou die wasgoed inbring, die honde se bakke was en…”
Ek luister nie. Ek gaan sit. Ek is moeg. Ek verlang kantoor toe daar is darem aircon!

8 Nov. Ons is hier!

Rus vir Ma beteken nie noodwendig slaap nie. Ek slaan laasnag 9 uur die bed, dakwaaier op volspoed. Ma skarrel ‘n verdere halfuur rond voordat sy die lig afsit. My slaap word kort-kort onderbreek met Ma se ‘pantoffel-shuffle’ oor die teëls. Eindelaas vra ek “wat nou?”
“Is die dakwaaier. Dit waai op my en maak my nek seer” antwoord Ma wat daarop aangedring het om die bed aan daai kant te vat.
“Sit dit af” sê ek. Oomblik toe waaier tot ruste kom, toe voel dit ek kry nie asem nie. Ek vlieg op badkamer toe. Terug in die kamer het Ma die gordyne en vensters oop. “Dis nou lekker koel” sê sy terwyl ek kyk vir die ligbaan wat die buitepaadjielig oor my bed gooi.
“Is dit nou te lig vir jou?”
“Ja” sê ek en vat maar my kussings om op die slaapbank in die voorkamer te gaan slaap. Ma het die badkamerlig aan, sy slaap nie in ‘n donker plek nie. Ek probeer eers met my kop weg van die badkamer af, maar dit beteken ek lê teen die yskas en die raas en vibreer my in ‘n hoofpyn in. Ek draai om. Slaan amper my kneukels teen die baksteenmuur stukkend. Hier moet ek mooi lê. Kry uiteindelik slaap in. Half 6 toe hoor ek weer die ‘pantoffel shuffle”.
Ek maak een oog oop. Ma sien dit raak. “Hallo” sê sy. “Hulle voorspel reën. Is hier groter glase? Wil jy ook berocca hê? Het jy gesien…”
Ek staan maar op. Sit weer op die stoep en bekyk die wêreld…

Buurvrou twee chalets na regs is op haar derde beker koffie. Haar man het nou sy eerste gedrink. Twee van die drie bure van langsaan is ook wakker. Die oom het sy gryskuif platgeslaap. Hy eet alweer. Die tannie het haar verskyning gemaak in ‘n helderpienk japon met groot blou rollers in die hare. Geniune! Van daai outydse soort. Wonder of sy nou so geslaap het? Moet erg wees as jou haarkapsel belangriker is as jou rus. Twee tarentale kuier verby. Oral in die bome word die voëls wakker en roep luidkeels na mekaar. Aan die anderkant van die sirkel loop ‘n man, handdoek in die hand. Sonbril op, al is dit bewolk. Hy gaan nou swem. Buurman vyf chalets na regs vee die stoep. Ek wonder hoekom sal enige een op vakansie 7 uur in die oggend stoep vee? Buurvrou twee chalets na regs is terug met haar vierde beker koffie. Miskien moet ek my derde een gaan maak, hierdie bekertjies is baie klein.

Die aand:

En so kom nog ‘n dag ten einde. Vanaand is daar minder mense in die chaletkring. Buurman links het potjiekos gemaak vir aandete, maar ek het laatmiddag al bekommerd geraak oor hy die pot kort-kort roer. Dis g’n hoe mens pot maak nie! Ek weet, ek het al pot gemaak vir restaurante in Graskop. Maar, ek het my weerhou van inmeng, as buurman alles tot sop wil stukkend roer, dan is dit nou maar sy probleem.
Ons was vanoggend 8 uur al in die dorp. Ma moes opsluiks gaan, want haar waslap het by die huis vergete gebly. Dis blykbaar Baba Bessie se skuld, want sy steel mos Ma se waslap van die badrand af. Nou moet waslap op allerande hoë plekke gehang word. Ma sê as haar waslap nou op sy plek gehang het, het sy nie vergeet nie.
Na die vinnige woerts-warts pik en betaal toe, waar Ma tevrede moes wees met so vaalblou waslap, het ons geontbyt voordat ons weer in die swembad gaan dryf het. Die warm ene. Op ‘n stadium toe sê ek vir haar ons moet nou uit. Die groot bord langs die swembad sê dis kwart oor 12. As my Ma dit moet sien draai sy my nek om. Sy het my altyd tussen 11 en 3 uit die son gehou.

Kry ek toe darem ‘n middagslapie in met die dakwaaier aan.
Vanmiddag was Ma ongedurig want die swemklere wil nie vinnig genoeg droog word na haar sin nie. “Hoekom pla dit Ma so?” vra ek waar ek weer op die stoep ontspan en die bure dophou. “Want ek wil gaan swem” was haar antwoord. “So Ma wag vir die swemklere om droog te word, sodat Ma dit weer kan gaan natmaak?” vra ek en lag.
“Ja, ek trek nie ‘n nat ding aan nie” was haar antwoord.
Namiddag loop ons weer swembad toe in ons enerse Finesse blou t-hemde. ‘n Hele paar siele in die swembad. Almal dryf op hul ‘pool noodles’. In die middel van die swembad, ‘n ma, pa en twee tienerdogters. Pa reken dis nou die ideale plek om die een dogter se toekomstige studieplanne te bespreek. Ek giggel lekker toe die een dramaties verklaar, “maar Pa luister nie”. Pa wip hom totaal en al en gaan swem aan die anderkant, terwyl ousus skielik in Engels vir die jonger een ‘n preek afsteek oor een of ander jaarkursus wat gedoen moet word.
Mens hoor baie dinge by die swembad. Hier is twee oupas en oumas met hul kleinseun. Knapie is seker so net-net onder 3. Hy hou van almal, maar die een Ouma is sy alles. Loop sy op ‘n stadium buite en hy is nog aan die swem in Oupa se arms. Sit daai mannetjie ‘n keelgat op. “Ouma! Ouma!”.
“Nee man”, sê sy Oupa, “mens gil nie so agter jou Ouma aan nie. Die dag as jou ‘girlfriend’ vir jou wegloop, dan gil jy so!”

9 Nov. Dis lekker hier!

Ek sit op die stoep. “Goeiemôre” hoor ek. Ek kyk op. Is die tannie van langsaan. Blou krullers voor in die hare, agter het sy dit plat geslaap. “Goeiemôre” sê ek. Tannie loop tot agter hul chalet, loer om die hoek en gaan dan weer in. Die tarantale jaag mekaar al om die bome. Een kom nuuskierig tot by my. Spring dan skielik om en draf weg toe ek geen peuselhappies aanbied nie.
Buurman oorkant die sirkel staan met baba in die deur. Sy lyk wakker, hy nie. Ma vra ek moet die TV se ‘draadloos’ aansit vir musiek en Bok en kie sing van hardekole wat brand. “Is ‘n mooi liedjie’ sê Ma. Sy sukkel nog met haar foon om foto van die rooibokke vir Tannie Rita aan te stuur. Ma is bederf met wi-fi by die huis. Die bokke het haar vanoggend groot laat skrik. Blykbaar by die venster gesnorkblaas. “Kyk die bokke” sê Ma en loer om die stoephoek. “Ek weet hoe lyk ‘n rooibok” antwoord ek. “Jy weet nie hoe lyk hierdie rooibokke nie” verweer Ma. Ek belowe om te kyk sodra ek wakker is. Sit al uur op die stoep. Eerste koffie in, maar nog nie heeltemal wakker nie.

‘n Wyle later:

Ek het in my lewe al snaakse dinge gedoen, maar netnou het ek vir myself gelag. Met die stortslag moes ek noodwendig hare was, want die is weer verlê en staan in alle rigtings. Was eers toe ek voor die spieël gaan sit wat ek besef hoe absurd dit is. Daar sit ek toe in my swemklere met ‘n haardroër in die hand. Maar wat, mens moet seker semi-netjies lyk as jy swembad toe loop. Almal lyk ewe sleg op pad terug, met handdoeke om die middel vasgemaak en sulke skuifel treetjies, want hier rond lyk dit altoos die swemhanddoeke is bietjie knap vir die groot bou van die meeste ooms. Daar is nie veel van ‘n son nie, maar swem word daar geswem. Die uitklimslag is bietjie koel, so niemand sit buite nie, almal drup-drup terug chalets toe. Die rompie-swemstukke van ons is natuurlik fantasies tot mens uitklim en die romp summier baie koud teen jou bo-bene vasplak.

Laatmiddag:

“As die weer uit daardie rigting kom, dan is hier ‘n groot storm op pad” verklaar ‘n oom alwetend in die swembad. Hy het bietjie hard gepraat, want almal se koppe draai na waar ‘n donker wolk in aantog is. Op die kant staan ‘n vrou. Lank, skraal en bruingebrand. Gryshare, streng gelaatstrekke. Ek vermoed sy is ‘n afgetrede onderwyseres. Sy loop al langs die kant van die swembad, waar haar twee kleinkinders op die trap ‘swem’. Albei het swemvlerkies aan. “Kom kom” sê sy. “Ons gaan oor tien minute huis toe.”
“12 minute” protesteer die seuntjie dadelik. Hy’s seker so 5. “Bog” sê sy ouma “daar is geen verskil tussen 10 en 12 minute nie.”
“Eerder 3 minute dan” verklaar sy jonger sussie. Duidelik oortuig dit moet langer wees. Ouma begin solank die goed bymekaarmaak.
Boetie het alweer vergeet van die 10 minute. Hy is in ‘n diep gesprek gewikkel met twee ander kinders en die se oupa. “My Ma wou mos vir my ‘n swemskool begin” vertel hy “maar ek het gesê nee.”
Sy Ouma hoor hom.”Nee jy storie darem nou erg” sê sy.
“Het julle ‘n swembad?” vra die oupa van die ander twee kinders. “Ja” sê die jongeling met ‘n ernstige frons, “maar dit sou baie beter wees as die water tog net warm was, soos hier.”
“Klim nou uit” sê sy Ouma.
“Maar wat nou van die 10 minute?” vra hy.
“Dis al korter” sê sy Ouma en tel die sak op.
“Ouma!” roep sussie benoud en mik om uit te klim.
“Sy sal ons nie hier los nie” kom dit van haar boetie, maar hy voeg darem ‘n vinnige “nê Ouma?” by.
Teen die tyd het Ma haar skoene aan en ons kan aanstap. Ek het my oranje swembord in die hand waarop ek die heeltyd gedryf het.
“Jislaaik” hoor ek vir boetie toe ons wegstap “sy het nou ‘n cool ding. Mens sal daarop kan staan!”

10 Nov. Laaste voldag op vakansie

Laatmiddag loer Tannie van langsaan skielik by ons chalet in. “Weet julle iets van TVs af?”
“Nee” sê Ma “Gerdatjie jy’s slimmer met die goed. Gaan kyk jy.”
In die 10 tree na die bure se chalet, vertel Tannie my haar swaer het gesê hulle moet net 144 op die remote druk. Vir Kyknet. “Dis Afrikaans” sê sy “by ons huis in Pretoria het ons net SAUK 2.”
Ek stap in. Oom sit op die bank, oë vasgenael op die TV. Ek kyk. TV wys die persskerm met al die tegniese ‘menu’ opsies. Ek druk exit en die DSTV begin scan.
“Ek wou net afsit vir boekevat” sê die Tannie, haar oë groot. “Ek dink ek het die verkeerde knoppie gedruk.”
“Alles is reg Tannie, hy soek die sein en dan sal die TV weer reg wees.”
Die twee haal nie ‘n oomblik oë van die skerm af nie. “Vanwaar is julle?” vra die oom. “Vanderbijlpark”.
“Julle het ver gery” sê die Tannie.
“Sy het in Vereeniging grootgeword” kom dit van die Oom. Hy kyk steeds vir die skerm.
Uiteindelik verskyn die beeld. Ek kan sien my aansien het nou geweldig gestyg by die mense, maar ook dat ek nie langer moet rondstaan nie.
Vanoggend drink ek vlak voor 6 koffie op die stoep. Vanuit hul chalet blaas KykNet op top volume. Gewoonlik het hulle ook buite gesit, maar nou is hulle net voor die TV.
“Hulle het nog nie eens die voordeur oop nie, en die oom het ook nie gister gaan swem nie” sê Ma.
Ek dink die Afrikaanse kanaal is nou die wonderlikste ding wat die twee in jare ontdek het. Ek wonder of hulle darem laasnag gaan slaap het…

10 Nov. Die klein prinsie

Hy is seker nog nie twee nie. Rooiblonde krulhare, klein van postuur met ‘n ernstige gesiggie. Hy loop regop en bekyk die wêreld soos ‘n klein prinsie. Regeer sy getrouste onderdane, sy ma en pa, met ‘n ysterhand. Praat nie, lig net sy vingertjie in ‘n rigting en dan kry hy resultate. Ek dink hy gaan eendag ‘n ingenieur word. Vanoggend ontdek hy ‘n spreier in die gras en gaan karring summier totdat die ding in ‘n ander rigting spuit. Vanmiddag is hy op ‘n stadium nie meer lus vir swem nie. Hy klim uit, en gaan sit op ‘n stoel, soos wat ‘n koning op sy troon sal sit. Maar iets is nie na sy sin nie. Hy frons, mens kan sien hy dink. Volgende oomblik wip hy af en skuif die een stoel presies gelyk met die ander. Toe pla sy pa se sak hom weer. Hy het met die ding gekarring totdat dit presies reg en netjies langs die stoel gestaan het. Terug by sy onderdane wat teen die kant van die swembad hang. Hy staan op die trap en toe sien hy haar… Sy is seker so 3 jaar oud. Geklee in ‘n helderpienk baaistuk. Bruin krulhaartjies, blou vlerkies aan. Sy huppel langs haar oupa op pad swembad toe. Die Klein prinsie se mond val oop oor die skoonheid wat in aantog is. Hy kan sy oë nie van haar afhou nie. Ai, maar sy sien hom nie eens raak nie. Al haar aandag is by haar nommer een held, haar oupa. Klein Prinsie skuif nog verder op haar ranglys af, toe die ander groot held in haar lewe, haar pa, sy verskyning maak. Weer val die Klein Prinsie se mond oop en vir ‘n tweede keer staan hy in totale verstomming. Die keer oor die skattige, ek skat haar omtrent een, prinsessie met ‘n bos donker krulle in haar pa se arms. Die Klein Prinsie vind stadig sy weg nader aan die twee skoonhede wat kraai van plesier as oupa of pa hulle in die water rondtrek. Tot die kleinste op ‘n stadium aan die huil gaan. Prinsie steek geskok op die trap vas. Sy ernstige gesiggie vertrek in afkeer oor die nare lawaai. Hy loop eerder. Ongelukkig wag daar vir die Klein Prinsie ‘n geweldige skok binne die volgende paar maande. Hy gaan van sy troon af tuimel en sy onderdane se volle aandag verloor. Sy ma is omtrent 6/7maande swanger…

‘n Laaste uiteet

Vlak voor 6 maak ons reg om restaurant toe te loop. Vier vet druppels plop voor die deur. “Dit drup” sê ek “maar die son skyn nog.”
“Ag ons loop net bietjie vinniger” sê Ma en voeg die daad by die woord. Ek rek net my tree bietjie, my bene is mos baie langer as hare. Halfpad toe raak die druppels effens meer, maar niks om oor huis toe te bel nie. “Hoop nie dit hael nie. Dit was vandag baie warm,” kom dit van Ma en ek sien sy swaai haar arms effens vinniger. “Die Yankee staan gelukkig onder ‘n afdak” verklaar ek. Die volgende oomblik toe spat ‘n haelkorreltjie aspris teen my vas en land voor Ma se voete. “Sien jy dit hael” sê Ma totaal onnodig. Die ry bome bied bietjie skuiling soos ons loop. Nog ‘n haelkorrel tref my soos Goliat van ouds tussen die oë. “Sies dit was raak” kla ek. Die reën val al hoe vinniger. Ons is amper daar. Dan sien Ma die oopdeur na die onthaalsaal wat verbind is met die restaurant. “Gaan hier in” sê sy en swenk links. “Daar is mense met grênd klere” probeer ek keer.
Maar Ma is al by die deur in. Binne is ‘n lang ry mense in baie netjiese klere besig om na hul tafels te tou. Ek maak of ek nie die totale skok en afgryse op hul gesigte sien nie. Ek en Ma is albei effens natgereën, albei het kortbroeke aan. Ons hare staan wild van die reën, maar ons loop dwarsdeur die grênd mense en kry ons sit in die restaurant. Eet te lekker. Bestel selfs poeding. Buite woed die storm homself uit. Toe ons heelwat later uitstap, sing die krieke en lê die swembadwater weer spieëlblink in die aandlig. Ons albei vang so skuinskyk na binne toe ons verby die onthaalsaal stap. Die grênd mense sit almal stokstyf en met suuruitdrukkings. Niemand praat nie. “Shame” sê Ma. “Ek stem” antwoord ek. “Ek weet nie wie die lot is of waar hulle werk nie, maar ek is baie dankbaar ek is nie deel van hulle nie.”

11 Nov. Bye-bye Weesgerus

Vanoggend net na 5 moet ek ontydig in die badkamer draai. Groot fout! Terug in die kamer, sit Ma reg op. “Ek het amper niks geslaap nie. Het kort-kort room aangesmeer.” Ma verwys na ‘n kol voor op haar bors waar die son haar gister bietjie gekou het. Ek dink… “Ja Ma, dis die verskil tussen die faktor 40 wat ek op jou rug gesmeer het en op myself, en die faktor 30 wat jy jou mee gespuit het.” Ek sê dit liefs nie hardop nie.Sy hou meer van die olie as die room. Ma kom dadelik aan die gang en begin te pak. “Ma wees rustig. Ons kan nie voor 8 hier ry nie, anders tref ons spitstyd in Pretoria.”
“Ja” sê Ma en pak verder in. Ek drink koffie op die stoep. Gaan dit mis. Om op ‘n stoep in my pjs koffie te drink en vir die tarentale te kyk. Op die kop 6 uur toe blaas KykNet weer uit die bure se chalet. Ek het die oom gister net eenkeer gesien. Hy het op die stoep uitgeloop en vir my gewaai, terwyl Pinocchio se kenwysie opgeklink het. Toe is hy weer in om sy TV-kyk marathon voort te sit.
Nog een koppie koffie, dan moet ek seker klaarmaak. By die huis wag vier honde, ‘n oorlamse pappegaai en ‘n pa wat eergister al gebrom het dis tyd dat ons huis toe kom.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Amper was daar opwinding…

Dis warm. Te warm. My slimfoon vertel my dis 32 °C buite. Nie ‘n wolkie in die lug nie. Ek sit halfmas agter my rekenaar. Gaap dat my oë traan. My halfgebakte denke oor wat ek volgende moet doen word versteur deur ‘n uitroep van misnoë uit die kombuis.

“Wat nou?” roep ek oor my skouer.

“Hier is ‘n voël in die kombuis” antwoord Ma.

Ek staan op om te gaan kyk. Sien eerste die pers blertse raak teen die muur, op die vloer, op die kas… Dan gewaar ek die voël. Ek is nie ‘n kenner nie, weet nie watse voël dit is nie, maar ek kan sien hy is bietjie verskrik.

Ma maak die kombuis se binnedeur toe. Ek sluit die staalhek oop en gryp die besem. Weet nie eintlik wat ek met dit wil maak nie. Kan nou nie juis die ding uitvee nie, kan ek? Ek sit die besem weer neer. Ons besoeker vlieg van die een hoek na die ander. Daar is nog ‘n pers blerts op die vloer. Hy gaan land in die hoek. Ek staan nader, miskien kan ek hom vang, maar hy ontwyk my grypende hande en vlieg weer ‘n draai deur die kombuis. “Simpel ding” sê ek. Ma staan asof sy geplant is.

Hy land in die hoek. Hierdie keer gryp ek die vadoek. “Dalk kan ek dit oor hom gooi” verklaar ek. Die vadoek land op die voël, maar alvorens ek hom kan optel, gaan daar ‘n lig vir hom op en onthou hy waar die agterdeur is. Met ‘n sierlike boog is hy uit.

Ma maak weer die binnedeur oop. Baba Bessie en Her Royal Naughtyness Heidi kom vaak-vaak die gang af. Bessie ruik so slag aan ‘n pers blerts en strompel toe by die agterdeur uit. “Julle het al die aksie gemis.  Watse waghonde is julle?” vra ek vir Heidi, maar sy gee my net ‘n skewe kyk en loop uit. Ma begin die blertse opvee. “Hy het duidelik bessies geëet” sê ek.

“Hier het seker weer een van die honde se bolletjies op die vloer gelê” reken Ma. “Ek het die kombuis se bodeur oopgehad. Dis so warm.”

“Te warm” sê ek vir die soveelste keer vanoggend. Ek is spyt ek het nie eers ‘n foto geneem voordat ons besoeker uit is nie. Maar wie het nou die energie in hierdie hittegolf?

Voel jy dit ook?

Daar is iets in die lug. ‘n Mens voel dit aan. Dit kriewel in die atmosfeer.  Elke dag raak dit erger. Die spanning. Die rusteloosheid. Dit bou op. Die weerburo kan dit nie verklaar nie. Geen radarstelsel tel dit op nie, maar elke rugbyondersteuner in Suid-Afrika weet daarvan.

Vanuit die Noorde het twee aanvalspanne reeds laer getrek op slagvelde in die Suide. Die Bulle trap-trap bietjie onseker rond, wel wetende dat die Haaie se tande hierdie jaar vlymskerp is. Vaartbelyn en gemaklik daarteenoor is hul vyand. Rustig, maar honger om die gesogte beker in die hande te kry.

Die groter spanning is te bespeur verder Suid. Die Leeus vat die WP aan in die Wynvat. Die een span wat mense – wraggies alweer, leer hulle nooit? – wou afskryf om die jaar naby die beker te kom. Die span met die deursettingsvermoë, die vegtersgees en ‘n mengelmoes van welpies en hardebaarde. Gevaarlik om die Leeus te onderskat. Lewensbelangrik om nooit jou rug op hulle te draai nie. Vir mekaar sal hulle baklei teen enige oormag. Onder alle omstandighede.

Nie die mooie Kaap, die baie wyn of die geboo van die skare het ‘n impak op hulle nie. Hulle volg waar die tropleier gaan. Instinktief. Die jag is oop. Dis amper tyd. ‘n Kwagga, ‘n Skosaan en die alom gevreesde Maanhaar Marx is gereed om te storm, aan te val en met elke greintjie krag te veg om behoud van die trots van die trop.

Agter hulle is ‘n skare ondersteuners gewapen met eetgoed en genoeg vog om die kele nat te hou. Bankvas en gereed voor TVs en radio’s. Daar gaan geskree word. Daar gaan in tale gepraat word wat mens nie eintlik moet praat nie. Naels gaan gekou word. Die skeidsregter gaan uitgekryt word en soms, ja dit gebeur in oomblikke van oorlogswaansin, gaan ‘n Welpie of ‘n Maanhaar sleggesê word. Net vir die oomblik as ‘n vangkans verbrou word of balbesit weggeskop word. Bewaar die een se siel wat na die tyd ‘n woord teen enige van die span kwytraak. Die trop sal saamstaan. Wen of verloor, die Wynvat gaan weet die Leeus was daar. Op die gebrul sal die kranse antwoord gee!

Ek is toe nie ‘n juffrou nie…

Ek het op my dag al vele dinge aangevang en amptelike titels gedra, maar die een ondervinding wat ek nooit sal vergeet nie, was die slag toe ek vir ‘n enkele dag onderwyseres was! Dit was in my Graskop dae. Ek was tydig en ontydig by Laerskool Graskop op soek na stories vir die plaaslike koerant, synde dat ek die dorp se enigste joernalis was.

Besluit die skoolhoof hulle gaan ‘n pretdag vir die kinders hou met water springkastele en die klas van dinge. Die water was hul eerste probleem. Dit is nou nie of Graskop se waterdruk op daardie stadium besonders hoog was nie en hoeveel tuinslange hou een skool dan nou ook aan? Maar so het hulle tuinslange geleen en die kastele is opgeslaan.

Klink toe vir my na groot pret en ek meld vroeg by die skool aan – as verteenwoordiger van die koerant. Net die skoolhoof het gesien hier is sy kans om my terug te kry vir al die kere wat ek so aan die giggel in sy personeelkamer gegaan het. Hy het ‘n tekort aan personeel gehad, sal ek help? Ek stem toe in. Oortuig ek gaan met ‘n tuinslang rondstaan en ‘n springkasteel natspuit sodat die kinders kan afgly. Toe nou nie.

Toe ek my oë uitvee toe staan ek voor die Graad R klas. ‘n Woelige klompie 5 tot 6 jariges. Uit hul vel van opgewondenheid oor die anderste skooldag. Nie een kan ‘n woord Afrikaans praat nie en die meeste sukkel nog met Engels. Mnr het mooi verduidelik. Die skoolklok gaan steeds lui om periodes aan te kondig. Na elke sessie skuif ‘n klas na ‘n ander punt waar ‘n regte juffrou vir hulle sal verduidelik wat om te doen vir die volgende halfuur. My werk was om die groepie jongelinge van punt na punt te neem op ‘n orderlike en beskaafde manier.

Ag ja… ek het probeer, maar dit was ‘n verlore stryd om daai klomp kleintjies in ‘n ry te kry en in ‘n ry te hou. ‘n Paar het die heeltyd afgedwaal, ander het hul skoene en handdoeke oral laat lê en waar hul gegaan het kon jy hulle tot in Sabie hoor. So erg was dit op ‘n stadium, dat Mnr die skoolfhoof op ‘n stadium moes ingryp om vrede te herstel. Ek het gedreig, gepleit, mooi gepraat en geraas in elke taal wat ek ken en nie ken nie. Natuurlik tot groot vermaak van die regte juffrouens wat in hulle lewens nog nooit ‘n joernalis so sien spartel het nie.

Op ‘n stadium lui die klok weer. “Dis pause, ons gaan personeelkamer toe” hoor ek my vriendin se stem van ver af. My ore tuit, my stem is amper weg en dis nou eers eerste pouse!

Ek het daardie dag nuwe respek gekry vir Gr R onderwyseresse. Hoe hulle 5 dae ‘n week orde kan handhaaf en die kinders geleer kan kry, weet ek wraggies nie. Ek het darem nie deur die dag ‘n enkele een verloor nie en was heel trots op myself toe ek hulle almal net voor huis toe gaan tyd weer in die klaskamer gehad het. Een ding is verseker, ek het nie my roeping tot onderwys gemis nie!

juf gerda

Hoe erg kan dit wees?

Einde van die maand. Noodwendige inkopies wat gedoen moet word. Ma het weer die winskopies onder oë gehad. Ons stap eerste by daai apteek in wat lankal baie meer as medisyne smous. “Vat ‘n mandjie” sê sy. Ek is niksvermoedend. Ons moet mos net Ma se maandvoorskrif kry. Toe nou nie… Die mandjie word al hoe swaarder. Ek voel spiere in my bo-arm bult wat ek nie van geweet het nie. Uiteindelik is ons by die betaalpunt en wraggies pak daai kassiere alles in een sak! Ek loop en brom tot by Mich.

Ons stop by die huis. Ek skraap een van daai bruistablette wat energie moet gee, want die groot kruideniersware inkopie tog lê voor. 

“Ons kan môre ook gaan. Ons moet net sorg dat ons 8 uur daar is, dis einde van die maand” stel Ma voor. Die gedagte gee my summier maagpyn. Ek loer na die tyd. Dis nog nie 11 uur nie  Hoe besig kan dit nou op ‘n Vrydagoggend wees?

My tweede verkeerde aanname van die dag. Die plek is erg bedrywig. Mense en trollies net waar jy kyk. “Ons moet twee trollies vat. Die melk is op special” sê Ma en gryp ‘n trollie. Ek vat die volgende een, maar daar is nie tyd om Die Toets te doen nie. Ek glo ek moet eers seker maak dat ek ‘n trollie met een hand kan beheer alvorens ek die gange aandurf. Maar Ma is al meters vooruit en ek moet wikkel. Eerste draai gaan dit nog skaflik, maar toe laai ek die bokse melk… Hoe verder ons loop, hoe moeiliker stoot die trollie. Hak om die draaie, weier om reguit te loop. 

Mense net waar jy kyk. ‘n Vrou in ‘n swart baadjie bly al voor my indruk en stop. Om elke draai kruis mens dieselfde mense. 

Op ‘n kol kom Ma op my afgeloop met een of ander produk in die hande. Ek het bietjie uit die verkeer gaan asemskep met die halstarrige trollie. Eers toe sy by my is, besef sy  daar is fout. “Waar is my trollie?” vra sy en kyk terug vanwaar sy gekom het. Ma het haar trollie verloor. Ek maak ‘n u-draai en begin soek. Kry niks. Besef nou het ek Ma ook verloor. Maak weer ‘n u-draai en loop so skeef-skeef met die beneekte trollie terug. 

Ma verskyn skielik hier vanuit ‘n paadjie op linkerhand. Sy het haar trollie gekry! “Waar?” vra ek. “Daar anderkant. Die mense het dit toegestaan” sê sy en ons gaan voort.

Neffens die piesangs gewaar ek uitkoms… ‘n leë trollie! “Ma wag!” Sy steek verbaas vas. Met die dat sy voor loop het sy nie gesien watse stryd het ek aan die gang nie. “Ek kan nie meer met die trollie nie” verklaar ek en begin alles oorpak. 

Net duskant die gaar hoenders op pad na die kaas is die pad vir die eerste keer breed genoeg dat ons langs mekaar kan loop. Ek lig my regtervoet op ‘n stadium hoër agter my op, skud hom so ‘n slag want al die loop en rem het pyn veroorsaak. “My voet is ook seer” sê Ma. Ons beur moedig voort. Eindelaas kan ons die paadjie na die kassiere toe vat. Ons gaan staan in twee rye. Ek sien Ma is moeg. “Appletiser?” vra ek. “ Asseblief” sê Ma. 

“Hou ‘n oog oor my trollie” sê ek en gaan soek twee botteltjies. Terug in die ry, lag die man nog lekker oor ek gevra het sy moet my trollie oppas. “Dis nie of jy al betaal het nie” sê Ma. 

“Dis nie die probleem nie” antwoord ek. “Dit het ons lank genoeg gevat om alles te laai. Ek begin nie weer van vooraf nie.” 

Ek sak eers na een op my stoel in die kamer neer. Alles uiteindelik uitgepak en gebêre. “Ek moet nog draai maak by die ander winkel vanmiddag, maar jou Pa sal my vat. Ek weet jy haat die plek” sê Ma. 

Ek is net bly dis nou weer verby vir ten minste ‘n paar weke. En toe hoor ek vanaand Ma praat van ons gaan môreoggend Gat toe (dis ‘n winkelsentrum in Vanderbijl waarvan niemand die regte naam ken nie) want sy het toe nie al die winskopies by die Hyper gekry nie… As ons vroeg ry, hoe erg kan dit wees? 

Ons hou ‘n plaastroue…

Die uitnodiging het laasjaar September in my elektroniese posbus gearriveer en kort op sy hakke die boodskap wat vra of ek op die plaas sal kom uithelp vir die troue. Die antwoord was dadelik ja. Dis mos net logies dat ek my plaasmense sal gaan uithelp. Dit was dan hul enigste dogter se troue.

Die plaas is ook nie sommer net enige plaas nie. Op hierdie plaas vind jy die enigste werkende sywurmplaas in Afrika, vakansie akkommodasie en dan word daar nog met avo’s en makadamianeute geboer ook. Die plek het jare terug al in my hart gekruip en nousedae is Modderspruit en sy mense vir my soos huis en familie.

‘n Hele week op die plaas. Ek het lank uitgesien daarna, maar het eers so bietjie in die omstreke rondgedwaal voordat ek Maandag plaas toe is. Was lekker om terug te wees, maar die hartseer was ook daar met Ouma Lenie wat net die Sondagnag Hemel toe is.

Die eerste paar aande was die kerngroep bymekaar. Die mense wat moes toesien dat alles in plek en klaarkom vir die troue. Ons het deur die dag geskarrel en die aande om die groot vuur gesit. Diep gestaar, gedroom en nonsens gesels. Dit was nou nadat die kole en vlamme my op ‘n stadium aan Batman se Gotham City laat dink het en Hans wou weet wat op aarde ek gerook het.

Soos die dae aangegaan het, het meer mense opgedaag. Woensdagoggend moes ons eers Graskop toe vir die roudiens. Ja, ons was hartseer, maar die geskarrel om ingepakte trouklere skielik na begrafnisklere te laat lyk, het ons ook laat lag. Anriëtte was hoogs benoud haar witbroek smeer vuil en synde dat sy helfte van my lengte en driekwart kleiner as ek is, het ek aangebied sy dra sommer een van my hemde as ‘n aandrok! Die koekies na die diens was te lekker en Isabel se rok het deurgeloop, of dit nou konfyt of room was kan ek nie meer onthou nie, maar die merk het gesit. Dankie tog vir Ness op die plaas wat weet hoe om enige vlek uit enige kledingstuk te haal.

Terug op die plaas was almal binne minute weer in werksklere. Daar was baie om te doen. Die tentmense het gekom en ons het met groot opgewondenheid gekyk hoe die gedoentes opgeslaan word. Willem en Hans het hul tyd verwyl op die oranje trekker – hulle het ‘n ander woord daarvoor gehad, maar dit het vir my te tegnies geklink. Die ablusieblok by die nuwe tenthuisies en kampeerplekke moes klaar en so het die twee ‘n paar dae op die trekker spandeer. Later het hulle dit tot hul “company car” verklaar en sommer daarmee aangery gekom vir ontbyt.

Soos die gaste opgedaag het, het die werk meer geword en van ure na die vuur staar was daar nie meer sprake nie. Elke aand het ons bietjie vroeër bedwaarts gekeer nadat ons net so vir oulaas koffie gedrink het. Koffie drink is belangrik en ‘n hele storie. Eers moet jy kyk watter van die jongmanne is in die omtrek wat jy kan ompraat om koffie te maak. Hoekom sal mens dit nou self doen as ‘n 20-plusser dit kan doen? Dan is dit ‘n hele gedruis om te tel wie wil nou almal koffie hê en ‘n gewonder of sal ons nou kondensmelk oopmaak al dan nie. Die koffiedrinktye was asemskeptye, bymekaarkom tye waar daar nie werk gepraat is nie, maar sommer net gelag en gesels, geterg en geredekawel is.

Teen die Donderdagaand was die meeste van die jonge bruidspaar se vriende teenwoordig en het hul groot gekuier begin. Die 40-plussers het hulle gefuif maar so van ver af oor die koffiebekers beloer en lekker gelag vir hul mannewales. Ek het dit wel eenkeer op die dek van die Groen Rondawel gewaag, net om summier ‘n “shooter” van die een of ander aard ingejaag te word. Ek is darem vooraf deur my jong ridders gewaarsku dat “tannie moet oppas vir die cherry op die bodem, jy moet dit kou en nie net insluk nie.” Vrolike lot daai, maar hulle het Vrydag met moeite aan die gang gekom.

Was ook Vrydagoggend wat die jonge Jacques hom so vasgeloop het. Hy het vroegoggend uit sy tent gekruip om sy weg na die badkamers te vind met die gedagte om met die terugkeerslag verder te rus. Die man het bietjie hoofpyn gehad. Maar ai, hoe moes hy weet Hans is in die omtrek op soek na handlangers? Bevind hy homself binne minute in die tent besig om liggies teen die dansbaan se rand vas te slaan. Siestog, hy het die res van die dag ‘n “bad hair day” gehad, want so het hy nie weer by tent en slaap uitgekom nie!

Vrydagaand na ‘n dag van “fairy lights” opsit, rooi tapyt op en afrol, stoele ronddra, stoele was en tafels begin dek, is jonk en oud bederf met ‘n skapie op die spit. Lank gebraai en kort-kort met coke bedrup. Dit was ‘n welkome ete na ‘n lang dag se besig wees met die son wat so plek-plek die lewe uit ons wou braai. So vlak voor Abrie die tafelgebed gedoen het, toe hoor ek die DJ is by die tent besig om op te slaan. Nou, die DJ is ‘n ou vriend van my. Een van die weiniges wat onder die spesie Geesgenotikus Spesialikus in my hart tel. So staan ek toe onder die voorste gestoeltes met groot opgewondenheid om weg te loop om te gaan groet, terwyl Abrie die langste tafelgebed in die geskiedenis van tafelgebede op die plaas doen. Sy amen het nog in die lug gehang, toe verdwyn ek al die donkerte in tent toe om grootoog te gaan kyk hoe word ‘n bakkievrag vol goed omtower in ‘n verhoog met baie speakers, laser ligte en drade net waar jy kyk.

Toe ek later weer my verskyning maak, besef ek hulle het agtergekom ek het weggeraak. Ek was mos die bankbestuurder of anders gestel die Minister van die Reserwe Bank van Modderspruit. Sien, in ‘n poging om geld in te samel vir die bruidspaar se wittebroodsreis na verre lande, is daar vouchers verkoop wat geruil kon word vir etes en iets te drinke. Deur die dag het Ontvangs se mense die verkoopwerk gedoen, maar as die son gesak het, het die laatslapers by my aangeklop. Ek het Vrydagaand sommer ‘n pakkie in my gatsak gedruk en ruilhandel langs die vuur gedoen. Te bang ek mis uit as ek doer bo op die plaashuis se stoep sit.

Saterdagoggend het man en muis, uitgesluit die jongmense met effense hoofpyn, vroeg in beweging gekom. Koffie is sommer so staan-staan gesluk en “wat moet ons nog doen?” was die vraag op almal se lippe. Antwoorde op die vraag was daar legio, so ons was op ‘n stywe drafstap deur die dag. En toe breek 4 uur aan en ons bevind ons voor die ou plaashuis onder die tent wagtend vir die bruid, wat natuurlik laat was, al moes sy net haar weg van Mulberry Lane tot bo by Memory Lane vind. Van die vorige dag se son was daar geen sprake nie. Die wind het koud gesny en die wolke laag gehang.

Die koue is tydelik vergete toe sy aan haar Pa se arm oor die rooi tapyt loop na waar die bruidegom en sy span strooijonkers gewag het. Vir ‘n verandering tog te netjies in hul wit hemde en blou kruisbande en almal se hare gekam!

In al die geharwar van klaarmaak het nie een van ons daaraan gedink om die plaashonde op die agterste werf af te hok nie. Nibby het al voor die bruidspaar gaan lol, tot Ronel, haar op haar skoot getel het, en Piet moes die grote Verwaarloos omtrent die hele diens deur vashou, want hy was alte lus om die dominee se skoene te besnuif. Thomas het hom natuurlik aan geen bevel gesteur nie en die spaniël het paraat agter die bruidspaar gaan sit en die verrigtinge dopgehou.

Terwyl die nodige dokumente geteken is, het die plaaswerkers op die stoep gestaan en met vele danspassies die bruidspaar toegesing. Ja, natuurlik het ek ‘n traan gepik, wie sal nou nie? Bruidspaar en plaaswerkers ken ek mos goed en elkeen het ‘n plek in die hart.

Anriëtte het gelukkig onthou om die “confetti” uit te deel – bubbles en botteltjies vol voëltjiesaad. Niemand was lus om stukkies papier op te tel na die tyd nie. Al gou het die saadjies op die bruidspaar gereën. Ek het uit die spervuur gestaan, maar ja die seremoniemonster het gereken ‘n bietjie saad in my hare is net wat ek nodig het om my uitrusting af te rond…

Die oomblik toe die bruidspaar saam met die fotograaf verdwyn het, het jy net gesien gaste skarrel. Minute later was almal terug met enige warm ding moontlik aangetrek. Die misreëntjie het begin uitsak en algar het gevoel warm en gemaklik is belangriker as mooi lyk!

Van die fairy lights om die dansbaan tot by die troukoek met die trekker op, die kos, die musiek en die geselskap was dit ‘n groot sukses. Vriendskappe is hernu, nuwes gesmee, die voetseer vergete, maar die herinneringe word nou gekoester en van Koekenaap tot in die Strand, verby Groblersdal en Standerton, Graskop en Vanderbijl met ons saamgedra.

Rigtinghou is nie my sterkpunt nie

Ek is mos rigtingbeduiweld gebore. Voete eerste in die wêreld ingekom en so het ek nog nooit geleer rigting hou nie. Deesdae vertrou ek maar vir TomTom om my by plekke uit te bring. Gewoonlik werk dit goed, maar gister het daar groot fout ingesluip…

Vlak voor twee vat ek die pad, rigting veronderstel om Mooinooi te wees. Dit gaan vir ‘n ruk te lekker, maar so begin die verkeer optel en dit raak besig. En TomTom hou my op die N1. Op ‘n stadium mik ek om by Roodepoort af te klim en Hendrik Potgieter uit te vat, maar so bly ek in die verkeerde baan en beland uiteindelik weer op die N1. Ek besluit om TomTom maar te vertrou, maar sit my niggie se naam weer in om seker te maak ek is reg op pad. Die verkeer word meer, die bane begin staan. Ek druk die alternatiewe roete knoppie en beland op die R101. Dit kan nie wees nie. So in die stilstaan by ‘n verkeerslig, tik ek Mooinooi in. Skielik dui TomTom ‘n heel ander rigting aan. “Draai links” kom die opdrag. Ek draai en raak paniekerig op dieselfde tyd, want ek besef ek gaan Diepsloot inry in spitstyd. Bel my Ouboet. Ek weet nie waar ek is nie” huil ek. Hy probeer straatname soek. Ek draai sommer links en weer links en beland weer op die N1. Gelukkig is ek naby ‘n vulstasie. Stop en oordink die situasie. In alle rigtings staan die verkeer stil. In Mooinooi gaan ek nie uitkom tot lank na donker nie. Terug in Vanderbijl gaan ek nie uitkom tot lank na donker nie. Bel maar vir Antoinette in Rooihuiskraal. “Ek is in ‘n penarie. Ek soek slaapplek”. 

Antoinette ken my al langer as 27 jaar, sy kan sommer hoor wanneer ek limiet bereik het. “Is reg. Kry jou by Irene Mall, ons kry eers aandete.”

Dit vat ‘n verdere uur, maar uiteindelik staan ek langs haar in ‘n winkel. Die verligting is groot. Laataand trek ek vir TomTom nader en bekyk waarheen wou hy my nou eintlik vat. Op een of ander onverklaarbare rede het ‘n adres in Centurion onder my niggie se naam beland! 

Saterdagoggend vroeg vat ek weer die pad, die keer met die regte adres ingesleutel en stop vlak na 8 voor die regte huis.

Dit is natuurlik nie die eerste keer wat ek so iets oorkom nie. Jare terug, in die dae voor GPS, moes ek eenkeer van Pretoria af Bethlehem toe vir ‘n werksfunksie. Tot in Bethlehem het dit goed gegaan, maar die volgende dag se terugreis… Ek het die snelweg gevat en gery en gery en gery. Uiteindelik ook by ‘n vulstasie gestop en my Pa gebel om aanwysings te kry. Pa het geluister en min of meer die volgende te sê gehad: “As jy by die vulstasie uitry, draai regs. Ry so paar kilometer aan, draai links en dan weer links… en dan kom drink jy koffie by die huis, want jy is nou net buite Vanderbijlpark!”

Ek was stomgeslaan dat ek heel die verkeerde snelweg dwarsoor die Vrystaat gevat het. Het daardie aand maar in Vanderbijl oorgeslaap en die volgende oggend die bekende pad Pretoria toe gery. Natuurlik is ek vir maande daarna nog geterg oor die verkeerd ry. En môre moet ek en die Yankee weer die pad terug Vanderbijl toe vind. Kanse is goed dat ek dalk in Graskop of by die see sal stop! 

Die eerste Maandag in September…

Maandae kan mos soms so holderste-bolder, onderstebo en agterstevoor wees. Die eerste Maandag van  die Lente was geen uitsondering nie. Ek sit nog vroegoggend en staar na my koffie, toe hoor ek al Ma vertel vir die honde vandag gaan hul bad.

Ek kreun sommer. Eenmaal ‘n maand dan moet die drie pekinesies by die salon draai maak. Om daai drie by die salon en terug te kry, is ‘n hele proses. En Maandag was dit erger, want so het Ma se Polo, Pollyanna, aansitter probleme en Pa het die ding, met behulp van ‘n You Tube video, die naweek uitgekarring en ek moet die stuk masjienerie gaan ingee.

In al die harwar van klaarmaak, hoor ek Ma bel sommer vir ‘n afspraak by die ortopeed ook. Die is ‘n goeie 20 minute se ry ver, maar ja… “My liewe Yankee, vandag is ons in vir ‘n ding” vertel ek vir Mich toe ek hom in trurat sit. Stop, maak deure oop. “Is jy reg?” roep Ma van binne af en maak die voordeur oop. Baba Bessie en Her Royal Naughtyness Heidi kom met spoed uitgehardloop, steek vas en hol weer die huis binne. Dis ‘n hele gedoente om altwee uiteindelik op Ma se skoot in die Yankee te kry, terwyl ek haastig gaan hek oopmaak.

Teen die tyd wat ons wegtrek, toe bewe Bessie van kop tot toon en Heidi maak die eienaardigste geluide, ‘n mens sou sweer iemand knou haar af. Ek trap die petrol dieper in, maar die verkeersligte is nie haastig nie. Die twee afgelewer, is ons straataf na die “Starter” plek toe. Ma het nog laas gesê “reguit aan verby die garage en die Coke fabriek.” Ek het net reguit aan gehoor en eers toe ek verby die sirkel is, sê sy: “jy moes daar regs gedraai het.” Omdraai, afdraai, straat af. “Wat is die plek se naam?” vra ek. “Is ‘n klein plekkie. Nog ‘n bietjie aan” kry ek antwoord. Ek ry verder. “Ja, daar is die plek” sê Ma toe ek al verby is. Omdraai, terugry, parkering soek. Ek gryp die sak met die Polo se starter. Binne moet ons geruime tyd wag voordat ons gehelp word. Ek loer bietjie benoud na die tyd. Ma se afspraak is half 10.

Ons maak dit betyds. “Ons moet op pad terug by President Hyper stop” sê Ma. Haar selfoon gaan af. “Oh en ons moet die kleintjies gaan haal. Ek dink ons gaan eers President toe, dan vat ons vir Trompie en gaan haal die kleintjies.”

Die moegheid vat-vat aan my beendere, dis warm. Uiteindelik laai ons vir Trompie by die salon af en gaan haal vir Bessie en Heidi. Heidi is uit haar vel opgewonde en voor ek haar in die Yankee het, het sy my toe onder lang, wit pekinese hare. Bessie is kwaad en kyk nie eens in my rigting nie. Gelukkig het ons vir hulle middagete gereed.

Ek beloer die tyd. Dalk kan ek net vir 10 minute gaan skuinslê voordat ons Trompie moet gaan haal? Toe nou nie. Ma is op en af in die gang, met iemand anders se ou pop en my baie ou onderlaag. Die pop se gesig het spierwit geblyk van jare in die son staan en Ma probeer kleur in die gesiggie bring. Sonder enige sukses. Die selfoon lui en heimlik hoop ek dis Ma se vriendin, dan gaan ek my slapie kan inkry! Maar nee, dis die man van die “Starter” plek, ons kan die part weer gaan haal. Ma moet toe opsluiks eers vir Pa en toe vir Neef Wimpie bel. Ek trek maar solank skoene aan. “Kan ons nou ry om die part te gaan haal en dan sommer by die winkel stop? Ek is seker teen daai tyd is Trompie ook al klaar.”

Ek trek die Yankee vir die hoeveelste keer by die erf uit. Stop oral waar gestop moet word. Teen 2 uur is alle pekinesies en parte terug by die huis. Kan ek uiteindelik die rekenaar aansit en begin werk. Volgende oomblik hoor ek ‘n vreeslike treurmare vanuit die kombuis. Storm in. Trompie huil. Hy is al oud en dit blyk hy het sy mandjie so omgekrap dat hy glad nie sy lê kry nie. Ek herorganiseer sy bed en probeer weer werk.

“Ek is so moeg. My voet is seer. Ons moet nog skottelgoed was en uitvee, dan kan ek kosmaak” verklaar Ma. Ek los die rekenaar. Gaan was eers die skottelgoed. Vee die huis uit. “Is Ma reg met die kos?” vra ek. “Ja, ek gaan kook. Jou Pa is nou-nou hier.”

Pa kom by die huis. Lyk soos ‘n onweerswolk. Ek maak maar koffie. “Die Venture se voordeur wil nie oopmaak nie” bulder hy en vertel hoe een van sy werkers die deur te hard toegeslaan het.

“Moet net nie by die assuransie claim nie, ek moet ‘n outbonus kry in November” maak ek nog ‘n grappie. Pa gluur my oor sy koffiebeker aan. Ek loop liewer. Buite raak die skaduwees al langer. Hierdie Maandag is amper verby… Die telefoon lui. Dis Neef Wimpie, hy het laasweek gaan jag, as ons wil wildsvleis hê, moet ons dit nou gaan haal in Sasolburg.

“Ons kom” hoor ek Ma oor die foon. “Ons moet die vleis gaan haal” praat sy gang af. Pa verklaar homself eers tot honger. Na aandete, vat hy die pad Sasolburg toe. Ek was skottelgoed en Ma kom uiteindelik tot rus. Sy is nog nie lekker na die griep nie.

Net duskant half 7 is Pa terug. Ons begin vleis indra. Dit hou ons lank besig. Die eerstes is mooi in pakkies en die uitsorteer gaan vinnig. Maar toe kom die bene. Baie sakke vol bene. In hierdie huis hou ons daarvan om al die vleis af te kook tot baie fyn en dan het Ma ‘n resep waar sy met fyn wildsvleis en botter toor totdat jy ‘n mengsel het wat ongelooflik lekker is in die familie kaasdeeg-pasteie. Ek en Pa begin sorteer. Net voor 8 toe is die vrieskas vol. My hande brand waar die Gemsbokbene in die vel gesny het. Pa het ‘n skraap op sy kuit waar ‘n bokbeen deur ‘n sak gesteek het toe hy dit ingedra het.

Terwyl Pa die biltong in hul sousies draai, maak ek koffie. Wat ‘n Maandag!

IMG-20170828-WA0001

‘n Rowwe week of drie…

Slaan ek toe nou so ‘n paar spoedwalle die afgelope tyd. Met die lewe saam, bedoel ek nou, nie die pad nie. Eers los ek die Skrywersengel die naweek voor laas in Pretoria agter. Ek was mos gou daar vir ‘n heen en weertjie oor ‘n potjiekoskompetisie en die klas van dinge. Maar die son was bietjie warm, die bloeddruk bietjie hoog en so het ek nie opgelet om storie te skryf nie.

Skrywersengel was hoeka aan die lui kant in Augustus en van motivering en inspirasie was daar nie sprake nie. Die Sondag gaan maak ek toe ‘n draai in Pretoria se een staatshospitaal waar een van my hartsmense se Ma opgeneem is met ‘n heupbreuk. Dit onstig en ontstel my toe so, ek los vir Skrywersengel net daar om na Ouma te kyk. So kan ek toe nou vir amper twee weke nie twee woorde agtermekaar inryg nie. En Skrywersengel is bedruk en mor aanmekaar dat as hy ‘n berskermengel wou gewees het, het hy destyds in daai ry gaan staan, maar ek ignoreer vir hom heeltemal.

Intussen toe slaan die griep die huis en almal blaf vir mekaar. Ma se stem raak weg oor die naweek en Maandag wil sy in vir ‘n voetoperasie. Maandag breek aan en dit gaan dol. Ek is op en af met die Yankee tussen Vanderbijl en Drie Riviere met Ma in die hospitaal en Pa wat hoes en die honde wat wil kos hê en die werk so tussenin.

Was so met die een hekoopmaakslag wat ek die Yankee moet intrek, wat dit toe gebeur. Ek het ‘n wyepyp driekwartbroek aangehad. Met die inklimslag toe knyp my linkerskoen die regter broekspyp vas. Ek lig knie toe hoër op om skoen van broek los te kry en net daar slaan ek my knie nerfaf teen die stuurwiel. Dit was so seer ek het skoon vergeet om in vreemde tale te praat. Was bietjie vies vir die Yankee wat my so mishandel het nadat ek Sondag weer al die voëltjie-ongeskik van hom afgewas het.

Intussen is die vrede darem herstel. Ma is uit die hospitaal en hou die voet stil. Pa sê die nuwe hoesgoed werk. My knie is nog velaf, maar Ouma word vandag ontslaan so hopelik kan Skrywersengel huis toe kom en my weer tot skryf inspireer.

20170821_134643