‘n Dankie kan groot gevolge hê…

Ons kla en kerm mos maklik oor alles van swak diens tot by hoë pryse. Gister toe draai ek en Ma weer by President Hyper en ons ry daar weg met groot sakke vrugte teen R20 vir Pa se blouapies by die Vaal Resiesbaan. Ma het ‘n bordjie met koek wat sy vir R10 gekry het en ek eet te lekker aan 6 van daardie hoendergevulde Portugese koekies wat vir R14 verkoop is.

“Wat sou ons tog sonder die plek gedoen het?” vra Ma. Ek stem saam, want ek het al pryse in groot winkels in Pretoria gesien en dan wil ek hartaanval kry oor wat hul vra. Die plekke se “specials” is duurder as President se normale pryse! “Eendag wil ek nog vir Nick (dis die eienaar) dankie sê” kom dit van Ma. Dit laat my toe dink en gistermiddag soek ek hul webtuiste op en stuur ‘n e-pos sommer net om dankie te sê vir hul goeie diens en bekostigbare pryse.

Vanoggend lui my selfoon. Dis die eienaar, Nick. Hy bel net om te sê hy waardeer my e-pos. Waar bly ek in Vanderbijl? Hy het ook in die dorp gebly. Die jare toe sy familie nog Milky Paradise gehad het. (Sjoe, ek het baie roomys daar geëet!). Ons gesels te lekker. Ek beduie waar ek bly en hy sê sy ouers het ook nog ‘n huis hier êrens in die “ou” deel. Ek is baie ingenome met die oproep.

Twee ure later, stop hier ‘n President bakkie voor die hek. Ek stap uit. ‘n Jongman spring uit en vra “is jy Gerda?”  Ek bevestig dis ek. “Ek het ‘n pakkie vir jou. Hulle het net netnou gebel en gesê ons moet die pakkie by jou aflewer. Is oor ‘n e-pos of iets.” Die outjie glimlag breed en lig die sware mandjie gelaai met lekkergoed uit die bakkie. “Sjoe” is al wat ek uitkry. “Dankie. Hy het vanoggend gebel, maar ek het nie ‘n geskenk verwag nie.”

“Wie het gebel?” vra die man nuuskierig. “Nick” antwoord ek. Ek sien my aansien styg sommer met rasse skrede in sy oë. “Dit was die grootbaas homself” sê hy. “Geniet dit!” en met ‘n breë glimlag is hy hier weg.

En ek… Ek sit met ‘n knop in my keel. Ek het nie verwag om iets te kry nie. Het maar net dankie gesê uit die diepte van my hart, want sonder President Hyper sou ons regtigwaar gesukkel het in hierdie resessie tyd.

Miskien moet ons almal meermale sommer net dankie sê. Die goeie uitwys. Die mense wat moeite doen komplimenteer.  In ‘n wêreld waar korrupsie, klaagliedere en swak diens oral uitbasiun word, is hierdie nou wraggies ‘n goedvoel storie.

geskenk

En toe is die mure grys…

Begewe ek my gister dokter toe op Ma se aandrang, want ek sit toe nou al ‘n week met ‘n arm man se babbelas. Jy weet dis nou as mens hoofpyn kry sonder om te drink. Ek gaan nie sommer dokter toe nie. My dokter weet dit.

Hy is deel van ‘n groter praktyk wat onlangs geboue geskuif het.  Stap by sy spreekkamer in en ons is eers albei bly omdat die administratiewe personeel vir ‘n verandering my leêr kon opspoor. Ek kom seker te min daar, want  die ding is altyd soek. Toe moet ek hom eers gelukwens, want uiteindelik is sy naam nou ook bokant die deur. In die ou gebou, moes hy maar so onder ‘n vorige dokter se naam op die deur werk.

Ons gesels te lekker. Ek vergeet ampertjies van die hoofpyn. Dis toe hy nou begin karring met die bloeddrukapparaat wat ek die mure opmerk. Dis so ‘n donker grys. “Wie het die mure grys geverf?” vra ek. “Ek het. Hou jy daarvan?” My dokter is ultra-modern en nog baie jonk.  Ek besef ek moet nou diplomaties wees. “Ja, maar dink jy nie daar kort bietjie kleur nie?”

“Hoe nou?” vra hy en vergeet skoon om my polsslag te tel. “So ‘n rooi prentjie teen die muur. Dit kan maar abstrakte kuns wees, maar ‘n bietjie kleur sal alles ophelder.”

“Mmmm” sê dokter “jou bloeddruk lyk nie te watwonders nie.”

“Is die kopseer” keer ek vinnig, voor hy vir my nog ‘n sterker pil voorskryf. Hy weet ek haat chroniese medikasie.

“Die pille” sê hy “gaan jou laat slaap”. Ek knik my kop. Ten minste waarsku hy my die keer. Hier in die begin van die jaar het ek ook by hom gedraai. Heelwat swaarder as nou, met ‘n rooi gesig en stressvlakke hoër as ou Tafelberg. Ek dink al woorde wat ek kon uitkry was “werk, werk, werk.”  Dit was mos toe dat hy bloeddruk gevat het, en verklaar het ek is ‘n beroerte wat plek soek om te gebeur.  Oor al die stres. So saam met die bloeddrukpil skryf hy toe nog ‘n pil voor en sê “die gaan help om jou so bietjie te laat onstpan. Die bloeddrukpil kan jou dalk vaak maak, so ek boek jou vir die res van die week af. Dan kom sien jy my Vrydag.”

Dalk vaak maak? Ek slaap toe vir drie dae aanmekaar. Kan skaars wakker bly om ‘n halfuurprogram op TV te kyk. Sit ek die Vrydag weer by hom vir ‘n opvolg en hy begin die ses maande voorskrif vir die bloeddrukpille te skryf. “Nee, daai pil laat my slaap. Kry ‘n ander een” keer ek benoud.

Lag hy tog te lekker vir my. “Is nie die bloeddrukpil wat jou laat slaap het nie, dis die ander een. Jy kan dit nou maar los. Ek wou gehad het jy moes rus, en jy sou nie andersins vir my luister nie.” Waar dokter, baie waar.

So met die groetslag gister, sê hy vir my “jy lyk darem wraggies beter as aan die begin van die jaar.”

“Dankie Dok. Onthou nou bietjie rooi teen die muur” en ek glimlag. Ses maande is kort. Ses maande is lank. Plek-plek was dit moeilik, maar my dokter is reg, ek voel en lyk beter as aan die begin van die jaar. Soms moet mens maar jou chroniese medikasie sluk en groot besluite neem. Uiteindelik werk alles uit soos dit moet.

monkey

Die Buzz Lightyear storie

Dit was weer ‘n Vrydagaand. Ek en Bessie het deur Sunnyside se winkels gedwaal. Dit was in die dae toe Sunnyside in Pretoria nog dié plek was om uit te hang. 

Albei, soos gewoonlik, bietjie aan die arm kant, maar dit het ons nie regtig gepla nie. Stap ons by ‘n groot speelgoedwinkel in en daar staan hy… Buzz Lightyear. ‘n Grote! Sy vlerke kan uitspring. Daar is liggies wat aangaan. Hy kan praat. Ons is in vervoering! 

Was ons vreeslike groot Toy Story aanhangers? Nee, maar op daardie stadium was die derde niggie/sussie Anneke se seuntjie so 2 jaar oud. Hy was Buzz Lightyear bevange.

Onmiddellik het ek en sy twee groot probleme in die gesig gestaar. Ten eerste het Anneke ‘n uitdruklike verbod op verdere geskenke aan Franna vir die jaar geplaas tot sy verjaarsdag. In Desember! 

Dit was nou nadat ons bietjie oorboord gegaan het met goedjies koop vir hom en sy ma het geweet hoe lyk die twee tannies se finansies.

Wat ons by die tweede probleem gebring het. Buzz was nie goedkoop nie. Buzz was baie duur. 

Normale mense sou aanbeweeg het. Maar ek en Bessie… Ons is impulsief en ons hou van gee. 

Daar staan ons toe in die middel van die winkel met die ongelooflike fonds en die twee probleme. “Koffie” sê ek. “En ‘n poeier” sê Bessie. Sy het sommer hoofpyn van die situasie  Ons betrek die Wimpy. Drink koffie. “Kom ons gaan kyk net weer. Miskien is dit nie regtig so oulik soos wat ons gedink het nie.”

Ons gaan kyk weer vir Buzz. “Anneke gaan kwaad wees. Sy het gesê ons mag nie” opper ek probleem een weer. “Ek het nie genoeg geld oor op my kredietkaart nie” raak Bessie probkeem twee aan.

“Maar sê nou maar ons gaan halfies” waag ek ‘n idee. Vergeet alweer dat swaertjie ons leer dis ‘n krediekaart “limit” en nie ‘n “target” nie. “En ons sê vir Anneke dit was op 50% afslag.” 

Die oplossings daal te vinnig en te skielik op ons neer. “Koffie” sê Bessie. En ons gaan oordink die situasie eers weer. “Dit raak laat. Die plek gaan toemaak. Sal ons nou of sal ons nou nie?” Bessie is skoon bleek gedink. “Dan moet ons gou maak” sê ek. Die volgende oggend het ons vir Buzz in Kempton gaan aflaai. Anneke wou wou nie aan ons storie sluk nie, maar Franna was so bly oor sy Buzz wat rêrig kon praat. 

‘n Paar jaar later is ek en Bessie by die Ptetoria skou. Ek het media kaartjies gehad so ons was elke aand by die skou. Eerste aand gewaar ons hom in een van die sale. ‘n Marionet. ‘n Regte outydse wizard. “Anneke sal mal wees hieroor” sê ons tegelyk. Maar die prys! “Ons sal weer kom” en ons gaan soek koffie.

Vir amper twee weke gaan kyk ons elke aand na die marionet. Maar buite ons prysklas is buite ons prysklas. “Dis Buzz Lightyear van vooraf” sê Bessie. 

Die skou maak op ‘n Sondagaand klaar. Kort voor die skou toemaak, is ek en Bessie weer by die marionet. Ons het alles bymekaar geskraap van moed tot geld en is met die wizard Weskoppies toe. (Waar Bessie bly, want sy werk daar voordat iemand bekommerd raak.)

Dis 8 uur op ‘n Sondagaand  Ons albei werk die volgende oggend. “Ek kan nie wag om Anneke se gesig te sien nie. Jammer haar verjaarsdag is eers volgende maand” begin ek. “Ja en Vrydag is nog ver” sug Bessie.

“Maar Kempton is nie so ver nie” waag ek dit. “Ons werk môre” sê Bessie. Ons kyk vir die marionet. “Buzz Lightyear” sê Bessie en ons lag. Sy gaan maak koffie.

Ons stop half tien op ‘n Sondagaand voor Anneke se huis. Sy kry amper ‘n hartaanval. “Is iemand siek? Dood? Wat maak julle hier?”

“Buzz Lightyear” sê ons en haal die marionet uit. “Julle is mal” sê Anneke maar haar gesig straal. 

Dis 20 jaar later. Anneke het nog haar marionet. En ek en Bessie lag steeds as iemand net “Buzz Lightyear” sê.

Die probleemdeur en ander Saterdag dinge

Ek arbei mos in die laaste tyd sommer so van die huis af. Is mos lekker, vyf tree van my kamer en ek is in my kantoor! Soos alles in die ou lewe het die gehuiswerkery ook nadele.

Een daarvan is dat ek tred verloor met tyd, en vergeet van belangrike dinge soos vakansiedae. As ‘n mens vir jouself werk, dan beland jy noodwendig sewe dae ‘n week voor jou rekenaar, want daar is altyd iets wat êrens moet klaar of gedoen moet word.

Die ander ding is al die goedjies in en om die huis wat jou aandag aftrek van jou werk af. Ek is net goed aan die gang met ‘n ding, dan roep Ma gou uit die tuin uit ek moet kom kyk watter kleur gesiggies sal nou die beste in die bak lyk. Net klaar tuinboukundige gespeel, dan wil die honde uit, Doempie wil toegegooi word en die honde wil weer in.

Ma wonder of is die wasgoed al droog. Pa wil koffie hê. Wanneer vrede uiteindelik neerdaal, is die wi-fi sein skielik weg, of daar is ‘n kragonderbreking. Op ontydige tye word ek honger en dors. En om een of ander rede moet daar altyd gou winkels toe gegaan word.

Vanoggend dink ek, vandag moet ek vroeg begin, al is dit nou Saterdag. Vroeg-vroeg hoor ek egter al van “ons sal ‘n ander slot vir die deur moet kry”, “die kaas is op” en “ek moes eintlik apteek toe gaan.” Ek gee in. “Ons moet vroeg ry, voordat President besig raak.” Vir die wat nie weet nie, President Hyper is dié plek om te gaan koop in Vanderbijl. Spotgoedkoop, maar altyd besig.

Pa het intussen onthou dis môre Vadersdag en verander wat hy vir middagete verkies elke twee minute. Ek hoor alles van skaapskenkels tot by uiteet. Wie ook al besluit het om Moedersdag en Vadersdag so ver van betaaldag af te skeduleer, was seker nie van die gemiddelde werkersklas nie.

Eindelaas is almal klaar. Pa het besluit vandag ry hy saam. Ons vat die Yankee. Eerste slaggat wat ek net-net mis ry, sê Pa: “As jy nader aan die pavement ry, sal jy makliker oorkom.”

Ek sug. “Pa”… (ek wou gesê het “ek kan bestuur en nog een woord en jy loop huis toe”, maar ja, jou pa is jou pa en môre is Vadersdag, so ek bedink my toe)… “my kar is gemaak om oor slaggate te ry.” Op daardie oomblik ry ons verby een van die privaat hospitale, waar parkering altyd baie skaars is en uitkom deur agteruit te ry ‘n ewigheid vat. “Ek ry sommer altyd vorentoe as ek daar stop” beduie ek na die parkeerplek se sypaadjie toe. “Ag, dis nou sommer net windgatgeid” sê Pa.

Die inkopietog verloop wonder bo wonder sonder enige insidente en ons maak dit terug huis toe binne ‘n uur. Ek sit dadelik die rekenaar aan, terwyl Pa met die voordeur gaan karring om die nuwe slot op te sit. Die oue het mos gister sommer so uit die niet besluit om in te gee.

Ek kom net goed op dreef met die werk. “Gerda, kom kyk bietjie hier” hoor ek vir Pa. Ek neem aan hy praat met Ma. Ons het dieselfde name. Volgende oomblik staan Pa langs my. “Kom kyk gou hier by die deur. Ek het jou raad nodig.”

Ek wonder so by myselwers “wat op aarde weet ek van deurslotte af?”, maar staan nietemin op om te gaan kyk. “Die ding” sê Pa “werk nie.” Hy het die nuwe slot op, maar dit sluit nie. Ek beloer die kosyn, sien die ou vasgeverfde slotplaatjie sit nog daar. “Miskien moet Pa hierdie ding afhaal en die nuwe een opsit” verklaar ek. Pa is nie oortuig nie, en ek loop toe maar weer.

Ek werk voort totdat hongerpyne aankondig dis tyd vir middagete. Pa is besig met die boormasjien. Ek wag tot daar stilte is. “Hoe ver is Pa?” vra ek.

“Jy kan maar die hotdogs gaan maak. Ek is nou klaar” sy antwoord. Die probleem verduidelik hy later vir my was toe dat die een of ander pennetjie nie by die ander punt uitgekom het nie. Pa het die probleem opgelos deur iets dieper in die deur te laat ingaan. Hy praat van “haarbreedtes” en “slotmeganismes”, waarop ek net instemmend knik. Ek verstaan nie presies die probleem nie, maar ek weet slot was stukkend en nou sluit die deur weer, so die probleem is opgelos. “Die voordeur was te vet” kom Pa tot die slotsom.

Ek lag. Ma kyk verbaas op oor my lagbui. “Dis net in hierdie huis waar selfs die voordeur te vet is” antwoord ek en loer na die drie ronde pekinesies wat rondom Ma se voete sit. “Ag sies, hulle is babies. Hoe kan jy sê hulle is vet?” kom dit van Ma en daar gaan sy en haar kroos met die ronde magies kamer toe vir ‘n middagslapie. Maar ja, hierrond het ons al ‘n oorgewig goudvis gehad en op ‘n stadium het Ma wildekatjies so vet gevoer, die mense van die SPCA het gesukkel om te glo hulle behoort nie aan haar nie!

Hoe op dees aarde die voordeur te vet geword het, weet ek nou nie, maar dis ‘n ou huis en ‘n ou deur, seker het hy deur die jare te veel stof geëet…

die deur

Wanneer ‘n dag op sy kop draai…

Vandag wou nie in my beplanning inpas nie. Mens kry mos sulke dae waar alles sommer so uit die staanspoor neig na skeeftrek, en as jy weer sien is die dag verby en jou lys dinge nog soooo lank.

Dit het alles vanoggend begin. Vir ‘n verandering kry ek dit reg om die rekenaar 8 uur aan te sit om my werk te begin.  As jy nie van die huis af werk nie, sal jy nou geen idee hê watse groot prestasie dit is nie! Maar ja, rekenaar is aan, lysie van werksaamhede is opgestel, ek is reg vir hard werk. Het net my bril ordentlik op my neus gehad en die muis in hand geneem, toe is daar skielik niks. Dooie skerm. Nêrens ‘n liggie te bespeur nie. Die buurt se krag is af.

Ek bekla my lot op bakkiesblad, via my selfoon,  en soek tervergeefs na ‘n antwoord vir die duisternis op die internet. Ma reken dis nou die ideale geleentheid om winkels toe te gaan. Ek sug. Trek maar die nodige skoene en beter baadjie aan (as jy nie van die huis af werk nie, sal jy nou nie verstaan hoekom mens eers ander klere en skoene moet soek voor jy in die openbaar verskyn nie).

“Waarheen?” vra ek toe Ma uiteindelik saam met my in die Yankee sit. Sy noem daai om die hoek winkel waarvan ek niks hou nie, maar ons gaan maar. Blyk toe dis net ons buurt wat kragloos is, want so werk die verkeersligte en die sentrum se ligte is aan. Hulle is besig om te bou en te breek in die winkel. “Apologies for the inconvenience”.  Al die rakke is deurmekaar, maar ons kry wat benodig is en is weer daar uit.

Net by die hek ingetrek. Lui my selfoon. “Daar is ‘n verkeerde naam by ‘n foto op bakkiesblad” kom dit van een van my kliënte (dankie tog ook ‘n familielid) oor die foon, want ek verloor dit toe nou heeltemal en dadelik op die plek. My humeur. Sommer so vererg ek vir my in ‘n hoofpyn in, want oor daai einste foto het ek sy personeellid mooi gevra of is hy seker die name is reg. En die man het my vir seker verseker dat hy nie ‘n fout gemaak het nie.

Twee hoofpynpille later en ek moet die snelweg vat vir ‘n afspraak anderkant Meyerton. Kom ek toe agter dat die R59 om half 11 op ‘n Woensdagoggend behoort aan vragmotors en mense wat baie stadig ry. Die vragmotors streep in die linkerbaan, daar is nie plek vir ‘n speelgoedkarretjie nie, so almal anders is in die regterbaan. Kort-kort sien mens net rooi liggies soos mense rem trap as een stadige, oorgroot vragmotor ‘n ander een wil verbyvat. Druk mos sommer so voor die ander motors in. Hulle is mos groot, enige ander motor is miertjies vir hulle waaroor hulle sommer kan ry.

Toe ek paar uur later weer by die huis is, toe is daar darem weer lig op die onderwerp. Krag is aan, maar intussen het ‘n ou vyand sy intrek in my studeerkamer geneem. Sit pens en pootjies op my sleutelbord en steek sowaar vir my tong uit toe ek instap! “Skrywersblok” spreek ek hom streng aan. “Loop!”

Maar hy lag net vir my en roep sy boesemvriend nader. “Sperdatum” maak sy verskyning en gaan sit op die hoek van die tafel. Die twee begin flou grappies uitruil, terwyl ek vergeefs probeer om sin te maak van die woorde op die skerm.

Ten einde laas, gee ek moed op. Ek gryp my twee vriende, Kreatiwiteit en Verbeelding, en gaan sit voor die TV. Hopelik raak die ander twee gou verveeld en gaan pla ‘n ander skrywer!

Writers-Block

‘n Bedrywige middag (nog ‘n storie)

Rina parkeer haar blou motortjie voor huisie 4 van die Lewensligoord vir bejaardes. Sy kan sien Oom Ben was weer in die tuin doenig, die beddings om die gesiggies is netjies omgespit en van onkruid is daar geen teken nie.

Haar gedagtes dwaal terug na daardie middag toe sy Katryntjie, oom Ben se hondjie, by die hospitaal ingesmokkel het. Daardie middag het daar ‘n onbreekbare band tussen haar en Ben Gouws ontstaan. Hy is vir haar die oupa wat sy nooit gehad het nie.

Toe sy uit die motor klim, gaan huisie 3 se deur oop. Ta’ Grieta Greeff, Oom Ben se buurvrou, begin sommer dadelik gesels. “Middag Rina-kind. Hoe is jy dan so laat vandag? Jy weer vasgehak met jou stories? Jy sal nie glo hoe besig ek al vandag was nie. Jy weet mos ek bak die beskuit vir Die Kermis.”

Rina gee die groot gryskop tante ‘n stywe druk. “Ai maar dit ruik lekker hier by Ta’ Grieta vandag. Hoe gaan dit met Oom Servaas?”

Ta’ Grieta drafstap alweer die kombuis in om ‘n baksel uit die oond te gaan red. Sy praat sommer so in die loop. “Geen klagtes nie, dankie hartjie. Hy is gou winkel toe vir die koerant. Hier kind, proe bietjie of die anysbeskuit darem verkoopbaar is”.

Rina neem die warm beskuit wat Ta’ Grieta na haar uithou. “Dit smaak eersteklas. Almal weet mos Ta’ Grieta is die beste beskuitkoningin hier rond.”

Ta’ Grieta blom behoorlik oor die kompliment, maar voor sy weer die storie kan vertel oor Lizzy se “ou droeë, krummeltjie, wurg beskuitjies”, bulder Oom Ben vanuit die aangrensende huisie. “My maggies ou Grieta. Rina kan nie heeldag met jou storie nie, sy moet my kom help!”

Rina knipoog vir Ta’ Grieta en gaan kyk dan waarmee is Oom Ben doenig. In huisie nommer 4 se kombuis is daar ook ‘n ongewone bedrywigheid. Die tafel is gepak met alles van suiker tot koekmeel. Oom Ben, met sy leesbril skeef oor sy neus, staan met een van sy oorlede vrou se resepteboeke in die hand. Sy weglêsnor tril sommer soos hy konsentreer.

“En nou Oom Ben, wat gaan hier aan?”

“Ek bak koekies vir Die Kermis. Maar hierdie blessiste kookboek praat Grieks en jy staan en konsistorie met ou Grieta,” brom Oom Ben terwyl hy vir haar oor sy bril loer.

Rina bars uit van die lag. Sy het nooit gedink sy sal die dag beleef wat Oom Ben koekies wil bak nie! Maar dis ook als Die Kermis se skuld. Vir weke al is die hele Lewensligoord in rep en roer. Die siekeboeg gedeelte van die ouetehuis het dringend nuwe toerusting nodig. Die raad het vergader en Lewensligoord se inwoners het besluit om self geld in te samel. Die Kermis het toe die lig gesien en almal is betrokkie.

Sy en Oom Ben gaan help by die worsbroodjie tafel. Tot gister nog het hy niks gesê van koekies bak nie!

“Wag Oom, laat ek eers vir ons koffie maak en dan vertel Oom my nou presies hoekom is ons nou skielik op operasie koekiebak. Ek dog Ta’ Lizzy bak die koekies.”

Oom Ben sit die gewraakte resepteboek neer en vee ‘n slag oor sy weglêsnor. “Nee, kinta, Lizzy kom toe vanoggend hier aan en sê haar seun het gebel. Sy moet saamkom see toe. Natuurlik weer net om na die baba te kyk dat hy en sy vrou kan vakansie hou. Maar so kan sy nou nie die koekies bak nie. En wat is ‘n kermis nou sonder tuisgebakte koekies?”

Rina sug, sy weet dit sal nie help om te redeneer nie, as Oom Ben sy kop op ‘n ding gesit het, dan word dit gedoen en basta. Sy lees vinnig die resep wat Oom Ben ook bestudeer het. “Nee gaats Oom, die ding is nog in onse en ponde geskryf. Ek verstaan nie kop of stert daarvan nie.”

Oom Ben lyk sommer afgehaal. “Ons drink eers koffie en dan sal ek gou my resepteboek gaan haal Oom. Ek het ‘n lekker koekieresep.” Rina drink haar koffie vinnig voor sy terugry huis toe om die boek te kry.

Terug by huisie 3 het Oom Ben solank sy oorlede vrou se koekiepanne uit die kas gegrawe. Hy het ‘n geblomde voorskoot om sy middel vasgemaak en sy moue opgerol. Rina sukkel om nie te lag nie. “As Oom nou vir ons die botter so met oom se vingers in die meelmengsel kan invryf, dan verhit ek solank die suiker, melk en koeksoda.”

Hy brom dat dit makliker is om ‘n veldslag te wen as om botter in meel in te werk. Katryntjie, die jong pekinees, sit haar baas met ‘n skewe koppie en beskou totdat ‘n stukkie botter haar op die neus tref. Sy snork vies en gaan lê eenkant en kou aan haar gunsteling teddiebeer.

Terwyl die deeg afkoel in die yskas, drink hulle gou nog ‘n koppie koffie. Hulle maak ‘n goeie span. Oom Ben rol die deeg in bolletjies en Rina druk dit sommer met ‘n vurk plat sodat dit patroontjies maak. Algou ruik die hele huisie na tuisgebakte koekies.

Sy is net besig om die laaste pan koekies in die oond te druk, toe Ta’ Grieta in die deur verskyn. “Hygend hert, nou het ek alles gesien. Ben Gouws in ‘n voorskoot besig om koekies te bak.” Ta’ Grieta skud soos sy lag en steur haar nie aan Oom Ben se kwaai kyk nie. “Het Ta’ Grieta nie vir my nog ‘n koekblik nie?” vra Rina vinnig voor die twee weer begin redekawel.

Ta’ Grieta het gelukkig nog ‘n koekblik en Rina stap saam met haar om dit te kry. Buite is dit al sterk skemer, die koekiebakkery het hulle die hele middag gevat. Haar plan was om net vinnig die koekblik te kry, maar Oom Servaas wys eers vir haar die geskenkblikkies wat hy gemaak het.

Die volgende oomblik roep Oom Ben benoud na haar. Rina onthou meteens van die laaste pan koekies in die oond! Oom Ben staan verslae na die koekies en kyk. “Maggies maar die goed brand vinnig. Ek het net gou die foon geantwoord.” Hy trek sy neus vies op vir die brand ruik. “Toemaar Oom, dit was die laaste paar koekies. Die pan was nie eens vol nie. Ek het ook heeltemal van dit vergeet.”

Rina is bly Operasie Koekiebak is afgehandel, sy is totaal uitgeput. Nou is dit nog net die worsbroodjie verkope Saterdag. Ten minste kan sy môre weer aan haar storie werk. Maar op pad na haar motor, bars Oom Ben haar droom van ‘n rustige Vrydag. “Môre moet jy vroeg kom kinta, ek het ons name opgesit om te help om die broodrolletjies vir die worsbroodjietafel te smeer. Dis net ‘n 1000 broodjies.”

Rina wil eers protesteer, maar besef dan dit gaan nie help nie. “Net ‘n 1000 Oom Ben, geen probleem nie. Sien Oom môreoggend.” Sy skud haar kop toe sy by Lewensligoord se hek uitry. “Ouetehuis se alie. In die plek gebeur daar altyd iets.”

koekies2

Dis Sondagaand…

Die Springbokke het gewen. Die Kaap brand. Die week lê voor. Star Trek op die TV.  Nooi slaap. Die prent is geweldadig. Die vure in die Kaap is erger. Sy skud haar kop. Steek nog ‘n siggaret aan. Op die TV het  Kapt Kirk op ‘n vreemde planeet beland. Daar is baie bome. Hoë bome, soos in die Knysnabos. Knysna lê in puin.  Dit brand in die Kaap. Dit brand. Sy frons. Die brande maak haar bang. Dit vernietig alles. Sommer so. Sy skud haar kop. Wil nie daaraan dink nie. Nog ‘n groot geveg breek op die TV uit. Die planeet het blykbaar baie vreemde bewoners. Spock is gewond. Daar is baie bome en berge. Soos die Kaap. Die Kaap brand. Mense moes vlug. Mense is dood. Nee. Dink aan iets anders. Die Springbokke het gewen. Die Proteas het verloor. Proteas, gewilde blom van Suid-Afrika. So eie aan  die Kaap. Die Kaap sonder water. Die Kaap waar die vure woed. Die prent is donker. Musiek dramaties. Daar is gevaar. Sy druk die afstandbeheer.  Skielik is daar stilte. 

Die geskenk

Karlien skrik wakker. Sy hoor haar hart in haar ore klop. Het sy gedroom? Of het sy dit regtig gehoor? Die huis is nou stil. Dan hoor sy dit weer. “Wolf, wolf hoe laat is dit?”. Gevolg deur ‘n giggel. ‘n Klein dogtertjie se stem.
Dis tog onmoontlik. Sy is alleen in die huis. “Het ek nou wraggies die TV aan gelos?” praat sy met haarself. Die teëls is koud onder haar kaal voete. Die sitkamer is donker. Die TV is af.
“Koljander, koljander so deur die bos. My ma en pa maak lekker kos” hoor sy skielik weer die stem net toe sy by die spaarkamer kom. Iemand. ‘n Kind sing in die kamer. Maar dit kan nie wees nie. Sy bly alleen.
Die liedjie gaan voort. Die stem klink vrolik. Karlien is skielik kwaad. Wie gee die kind die reg om in haar huis te kom? Om haar in die middel van die nag wakker te sing? Sy stoot die deur vinnig oop en sit die lig aan.
Daar is niemand in die kamer nie. Kasdeure is toe. Haar werkstafel deurmekaar gestapel met verf, wol en materiaal. Dan sien sy weer die pop op die bed. “’n Regte spook pop” het sy vanmiddag nog gelag toe haar vriendin die pop gebring het. “Is ‘n baie ou pop” het Debbie gesê, “ek het haar in een van die ou store gekry. Gedink jy sal haar weer kan mooi maak.”
“Sal kyk wat ek kan doen” het Karlien geantwoord. “Hoe vorder operasie skoonmaak?” Debbie en haar man het ‘n ou plaas op ‘n vendusie gekoop en is nou stelselmatig besig om die plek leefbaar te kry.
“Die huis is reg. Ons is besig met die laaste stoorkamers” het haar vriendin geantwoord en oor ‘n koppie tee verder uitgebrei oor alles wat hulle nog wil doen.
Later het sy die pop van nader beskou. Behalwe vir die gesiggie wat onnatuurlik wit is, was die res van die lyfie in ‘n goeie kondisie. Net baie vuil in haar verbleikte rok en kappie. “Ek sal môre kyk wat ek met jou kan doen” het sy gesê voordat sy die pop op die bed neergesit het.
“Ai Karlien, nou staan jy weer met jouself en storie in die middel van die nag. Loop slaap”. Sy draai om. Sit weer die lig af. “Siembamba mamma se kindjie” hoor sy skielik weer die stem agter haar. Sy draai verskrik om en sit weer die lig aan.
Op die bed sit ‘n dogtertjie met die pop op haar skoot. “Wie is jy? Wat maak jy hier?”. Die kind sus die pop nog so paar keer en kyk dan rustig op. Haar oë is ‘n helder groen. “My naam is Lientjie-Lina”.
“Lientjie-Lina dit kan nie wees nie” fluister Karlien. Dit voel of die wêreld om haar draai. “Lientjie-Lina is wat Ouma Grieta my altyd genoem het.”
“My Ouma Grieta noem my so ja” lag die kind weer. “Sy het gesê dis tyd dat jy huis toe kom.” Sy hou die pop na Karlien toe uit. “Onthou jy, Oupa Gert het haar nog vir ons gegee. Haar naam is Ragie.”
Karlien kyk na die kind. Kyk na die pop. Die pop. Sy onthou. Ragie. Haar Ragie wat eendag net weg was. Saam met Oupa Gert en Ouma Grieta en haar ma en pa. Weg. Sy was so klein toe sy in die kinderhuis beland het. Sy het vergeet. Maar nou onthou sy. Alles. Sy steek haar hande uit na die pop. Druk dit styf teen haar vas. Lientjie-Lina vat Karlien se hand. “Kom hulle wag vir ons.”
Sy vat die kind se hand en loop by die deur uit. Die gang is weg, daar is ‘n groot tuin. In die hoek staan ‘n tafel gedek met eetgoed. Dan sien sy hulle… haar mense. Sy hardloop in haar ma se arms in. Sy is uiteindelik weer gelukkig.

die pop

Dit was toe ‘n goeie idee… (‘n kortverhaal)

20150828_151558 - Copy

Rina is vanoggend op ‘n missie. Sy stap vasberade die hospitaal binne. Dis besoektyd en die ingang en koffiewinkeltjie is ‘n hele bedrywigheid van mense. Sy baan haar weg om ‘n man met ‘n ruiker blomme onbeholpe in sy hande, sy vrou langs hom in ‘n rolstoel, pap babatjie in die arms. Hulle is op pad huis toe.

Vir ‘n oomblik wens Rina sy kon liewer huis toe gaan, ‘n hospitaal is nou nie eintlik haar gunsteling plek nie. Maar Sondag het die pastoor so mooi gepreek oor naasteliefde en omgee vir die eensames, dat sy haar naam opgegee het. As vryskutskrywer het sy meer as genoeg aftydjies deur die dag wat sy beter kan benut. Ai as sy net nie so bang was om sommer so met vreemdes te praat nie. Miskien moet sy liewers eers weer oor die saak gaan dink. Dan sien sy die ander dames van die kerk voor die groot saal wag. Hulle lyk almal heelwat ouer as sy. Haar moed begewe haar. Die kamer regs van haar lyk leeg en sy loop sommer daarin.

“En nou Juffie, as jy so vinnig hier instorm?” praat ‘n diep mansstem skielik agter haar. Rina kyk verskrik om. In die bed agter die deur, lê ‘n ouerige man met witgrys hare en ‘n weglêsnor haar ondersoekend en aankyk. Sy stem het kwaai geklink, maar dan sien sy die vonkel in sy helder blou oë.

“Jammer. Ek het gedog die kamer is leeg. My naam is Rina en ek is eintlik veronderstel om op hospitaalbesoek te wees, maar toe raak ek bietjie benoud. Die ander vroue lyk so formidabel”, verduidelik sy vinnig.

Die man in die bed begin lag en dan moet hy sy ribbes vashou as ’n bronchitis hoes hom oorval. Rina staan benoud nader, sy hoop nie die oom kom nou iets oor nie.

Hy kry sy asem terug en vee oor sy weglêsnor. “Toemaar kind ek verstaan, my oorlede vrou het ook altyd hospitaalbesoeke gedoen. Dit vat nogal aan ‘n mens. Maar kom sit, dan kan jy altyd na die tyd sê jy het by my besoek afgelê. Ek is Oom Ben Gouws, afgetrede kolonel, lief vir tuinmaak en glad nie geneë om hier opgesluit te wees nie.”

Vir ’n oomblik lyk hy vir Rina baie bekommerd. “Is daar iets waarmee ek kan help Oom?”

“Ek is net bekommerd oor Katryntjie. My hondjie. Grieta en Servaas van langsaan het gesê hulle sal ‘n ogie hou, maar ek is so bang hulle vergeet.”

Oom Ben se oë blink toe hy vir Rina vertel van sy hondjie wat sy enigste kleinseun vir hom ‘n paar weke terug gebring het. Dis ‘n klein pekinees. Oom Ben bly in een van die eenslaapkamer huisies agter die bejaardesorgsentrum bo teen die berg. Dis nie ver van Rina af nie en sy belowe die oom sy sal gaan kyk hoe dit met Katryntjie gaan.

Sy ry direk van die hospitaal af na die Lewensligoord vir bejaardes. Net toe sy uitklim, maak ‘n ouerige vrou huisie nommer drie se deur oop. “Middag Mevrou. Ek is op soek na Mev Grieta Greeff. Oom Ben Gouws het gevra ek moet kom hoor hoe gaan dit met Katryntjie.”

“Ek is Tannie Grieta Greef. Ben Gouws sê jy? Ai jy kom asof die Liewe Here jouself gestuur het”. Rina hou sommer dadelik van die gryskop, moederfiguur wat vir haar die deur oophou om in te kom.

Sy kry net kans om haar naam te gee, toe praat die tannie alweer in die rigting van die kombuisie. “Servaas, hier stap die antwoord op ons gebede nou net by die deur in. Bring vir Katryntjie!”

“Vanoggend toe bel Paul van Susan ons uit Bloemhof uit. Die babatjie het besluit om vandag te kom en dis ons eerste kleinseun. So ons moet dadelik Bloemhof toe, want die arme Paul sit nou alleen met klein Grietatjie. En hoe nou gemaak met Katryntjie? Die arme Ben, en sy kinders bly ook ver.”

Rina verstom haar aan Tannie Grieta wat eenstryk deur praat, terwyl sy ‘n baksel beskuit uit die oond in ‘n blik pak en nog haar man ook tussen in opdragte gee.

Die volgende oomblik kom ‘n wollerige gevaartjie die kombuis ingegly tot teenaan Rina se been. Katryntjie lyk asof sy uit twee bolle wol aanmekaar gesit is met twee blinkswart klippies vir ogies. Haar plat neusie raak heeltemal weg tussen al die hare. Sy hap-hap na Rina se tone en val dan plat op die vloer neer, totaal uitgeput na haar vreeslike aanloop tot in die kombuis.

Rina lag en tel die hondjie op. Dan sien sy Oom Servaas in die deur staan met die hondemandjie en hondekos in sy hande. Skielik dring dit tot haar deur, hulle wil hê sy moet na die hond kyk! Sy wil eers protesteer, maar besef dan sy het nie regtig ‘n keuse nie.

Voor sy behoorlik tot verhaal kan kom is sy en Katryntjie, hondemandjie, speelgoed, hondekos en al op pad na haar huis. By die huis snuif-snuif haar eie honde aan die klein hondjie en dan gaan lê hulle weer in die son. Rina laat maar vir Katryntjie by haar voete speel, terwyl sy gou ‘n artikel vir die tydskrif klaarmaak.

Die heel oggend knaag Oom Ben se beeld aan Rina se hart. Hy verlang so na Katryntjie, en na wat sy vanoggend kon aflei sal hy seker nog tot die naweek in die hospitaal moet bly.

Sy oorweeg dit om ‘n foto van Katryntjie met haar selfoon te vat sodat sy dit darem die middag vir Oom Ben kan wys. Maar dan kry sy ‘n blink idee… as sy dit net kan maak werk!

Toe besoektyd aanbreek stap Rina vir die tweede keer die dag die hospitaal binne. Die keer is sy gewapen met haar gymsak en ’n papiersak met ’n tydskrif en lekkernye vir haar nuwe vriend. Oom Ben glimlag breed toe hy haar sien.

“Ek het vir Oom skoon nagklere gebring”, praat Rina hard in die rigting van die deur en trek dan die gordyn om sy bed toe. Oom Ben lyk vir ‘n oomblik verward, maar Rina knipoog vir hom en sit haar gymsak op die bed neer. Die sak is nie heeltemal toegerits nie. Sy maak die sak heeltemal oop, loer ‘n slag oor haar skouer en haal dan versigtig die slapende bondeltjie uit die sak.

Oom Ben se gesig verhelder. “Katryntjie! Rina hulle sal vir jou hier uitgooi, hond en al”, raas hy kamptig, maar Rina sien die lagduiweltjies in sy oë. Katryntjie maak haar swart ogies oop en waai haar wollerige stert toe sy haar baas herken.

“Oom moenie haar te opgewonde maak nie. Ons wil nie hê sy moet begin blaf of iets nie! Ek het haar kos gegee net voor ons gery het, sy behoort nou weer te slaap.”

Oom Ben lyk sommer tien keer beter as vanoggend. Hy streel oor Katryntjie se kop totdat sy weer aan die slaap raak. Rina versteek die hondjie weer versigtig tussen die klere in die sak en trek die gordyne om die bed weg.

Ook net betyds, want die volgende oomblik stoot die verpleegsters nog ’n pasiënt die kamer binne. “Ek sal weer môre vir Oom skoon nagklere bring.” Oom Ben lag en knipoog vir Rina toe sy by die deur uitloop. Hospitaalbesoek was toe nie so slegte idee nie, maar sy dink na die week sal sy haar af tydjies by Lewensligoord se baksteenhuisies spandeer.

 

 

 

 

Die lang man met die mooi oë

DSC_0005 - Copy

Hy sou vandag 49 gewees het. Die lang man met die lagplooitjies om sy oë. Die stil man wat diep wysheid in sy binneste gedra het. Die man met die vele fasette. My man. My Nico. Ons was twee uiterstes. Hy was die introvert, die denker wat alles eers oorweeg het. Altyd eers gedink het voor hy praat.  Hy was my rots, die anker wat my op die regte pad gehou het. Ek was die wind onder sy vlerke.

Ek onthou nog sy 40ste verjaarsdag. Het weer uit die bloute een van my giere gekry en verklaar: “Ons gaan groot vir jou 40ste.” ‘n Ete by ‘n Weskus restaurant in Pretoria. Uitnodigings na familie en vriende. Klein blikemmertjies vol sand vir elkeen om huis toe te vat. Of was dit die uitnodigings? Snaaks dat ek nie kan onthou nie. Ek onthou net dit was lekker en hy het dit geniet. Sy oë was vonkel blou daai dag.

Nico se oë het van kleur verander na gelang van sy gemoedstoestand. Grasgroen was hy ongelukkig. Grys was hy kwaad of bekommerd. Blou dan was hy gelukkig en tevrede. Die laaste jaar was sy oë permanent blou. Dit was die jaar toe hy 40 geword het. Dit was ook sy laaste jaar hier op aarde.

Nou is hy al 8 jaar, 6 maande en 3 weke weg. Ek wonder of hulle sy verjaarsdag vier daar waar hy nou is? Hy het mos so soettand gehad. Ek moes elke dag vir hom tuisgebakte koekies inpak werk toe of ten minste ‘n sjokolade. Hy was mos een van daardie gelukkiges wat soetgoed kon eet tot dit by hul ore uitloop sonder om gewig op te tel.

Een jaar is ek en hy en my niggie/sus Bessie saam op ‘n seevakansie. Dit was vlak voor Paasnaweek, paaseiers was dus oral bekombaar. Die twee het die eerste dag ‘n boks vol gekoop en ‘n paar dae later weer een. Elke oggend vroeg as ons op pad uit was, het Nico by die yskas gaan staan. Die boks met paaseiers was bo-op. Dan het hy gesê: “Vang Bessie” en ‘n klomp na haar kant toe gegooi waar sy met die rugsak reggestaan het.

Hy kon nie kosmaak nie, maar hy het my Ouma se kaaspastei-resep onder die knie gehad. Dis mos nou ‘n resep wat so deur die familie dwaal. Lyk op die oog af maklik, maar daar is een klein probleempie. Op ‘n kol staan daar “voeg ‘n bietjie water by”.  Hoeveel daardie bietjie is, moet jy self agterkom. Nico het, maar soos Ouma Bessie, en my tannies Marika en Kittie het hy ook gegroet sonder om my te vertel presies hoeveel dit nou eintlik is…

En dan was hy ‘n natuurliefhebber. Tuinboukundige van beroep.  Hy het die voëls en plante geken en wou niks ooit doodmaak nie. Spinnekoppe is in vrede gelos en ‘n by wat perongeluk in die huis beland het, is met groot versigtigheid gevang en buite laat los. Ons het op ‘n stadium regtig ‘n probleem met swart miere in die huis gehad. Dit was oral. Het hy gif gaan koop? Nie in hierdie lewe nie. Hy het babapoeier die hele huis vol gegooi. Ons en die honde het wit spore getrap, maar dit was ook maar reg.

Hy en sy hond was onafskeidbaar. Heidi was n wit Duitse Herdershond en sy het net vir hom geleef. Minder as ‘n jaar na sy dood, het sy opgegee om vir hom te wag, opgehou eet en het ek geen ander keuse gehad as om haar maar na hom toe te stuur vir sy verjaarsdag nie.

So met die jare saam het hy diep spore in my familie getrap. My peetma, Kittie, het spesiaal vir hom lekkergoed in haar vrieskas gebêre. My Ma het vir hom truie gebrei, wat ek vandag dra. Anneke sê Nico het ‘n gawe gehad om altyd op die regte tyd te bel of boodskap te stuur.  Die regte raad op die regte tyd. Bessie beaam dit. Sy sê altyd sy weet nie hoe hy dit geweet het nie, maar op die dae wat sy wou moed opgee met haar werk saam, op daardie dae het sy wit werksbakkie om die draai gekom. Sommer so oor etenstyd gou gaan koffie drink. Was hy daar as sy hom nodig gehad het.

Ek en hy. Hy en ek. Ons was soos ‘n siamese tweeling. Altyd saam. Ek onthou een aand was ons by ‘n kerkfunksie. Ons het om ronde tafels gesit. Ons rugte na die spreker. Soos my gewoonte was, het ek vir hom gesit en kyk. Dis toe dat ‘n tafelgenoot opmerk: “Ek het nog nooit gesien dat iemand met soveel liefde na haar man kyk nie.” Ek dink diep in my binneste het ek geweet ons tyd is beperk. Daarom dat ons ‘n leeftyd in minder as ‘n dekade ingepak het. Elke drie maande gaan vakansie hou. Nooit kwaad gaan slaap nie. Tyd saam gespandeer. Baie tyd. En dit was goed. En dit was lekker.

Vandag is sy verjaarsdag. Ek weet sy oë vonkel blou en hy lag lekker terwyl hy koek eet saam met Ouma Bessie en Kittie met Heidi en Chicky aan sy voete in die mooiste tuin van almal.